I SA/Wa 147/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 147/17 o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 147/17. M. S. wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 20 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 147/17 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w pkt 1, umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś w pkt 2 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskodawca w rozpoznawanej sprawie jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Natomiast odnosząc się do wniosku o przyznanie adwokata z urzędu, stwierdził brak przesłanek do jego uwzględnia. Starszy referendarz wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego jest on uprawniony do reny z tytułu niezdolności do pracy. Świadczenie od daty przyznania jest zawieszone z powodu odmowy przyjęcia (pismo ZUS z dnia [...] października 2017 r. oraz z dnia [...] października 2017 r., znajdujące się w aktach sądowych sprawy). Od marca 2017 r. wysokość tego świadczenia wynosi [...] zł brutto, a z urzędu Sądowi wiadome jest że suma zgromadzonego, nieodebranego świadczenia przekracza kwotę [...] zł. Przy czym wnioskodawca jest świadomy przyznania mu renty, lecz z wyboru nie pobiera tego świadczenia. Z tego powodu starszy referendarz sądowy nie uznał, że wnioskodawca jest pozbawiony środków do życia z przyczyn od niego niezależnych, a przyznanie prawa pomocy w tej sytuacji stanowiłoby w istocie przeniesienie na budżet Państwa negatywnych skutków decyzji skarżącego. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 listopada 2017 r. W dniu 17 listopada 2017 r. wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. Strona wskazała, że zaskarżone orzeczenie jest sprzeczne z prawem i zakwestionowała podstawę prawną przyznania renty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej jako P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 249a tej ustawy jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie starszy referendarz sądowy dokonał prawidłowej oceny, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że choć M. S. jest osobą ubogą, to przysługuje mu prawo do renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od 1 października 1998 r. Wysokość tego świadczenia od marca 2017 r. wynosi [...] zł brutto, lecz zostało ono zawieszone z powodu odmowy jego przyjęcia przez uprawnionego. Suma zgormadzonego świadczenia, co jest sądowi znane z urzędu, przekroczyła kilkadziesiąt tysięcy złotych. Skarżący natomiast kwestionuje przyznanie mu renty, uznając to świadczenie za nienależnie, czy też bezprawne. W świetle powyższego stanął na stanowisku, że wnoszący sprzeciw jest osobą pozbawioną środków do życia, lecz jest to efekt jego świadomej i suwerennej decyzji. Natomiast udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie jedynie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący jednak do tego kręgu osób nie należy. Wnioskodawca nie posiada środków, gdyż podjął decyzję o nieodbieraniu przyznanego mu świadczenia ZUS, które co istotne stanowi stałe źródło dochodu. Z tego względu nie można uznać, że wnioskodawca znajduje się w złej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Referendarz prawidłowo uznał, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu stanowiłoby w przypadku skarżącego niczym nieuzasadnione obciążenie Skarbu Państwa skutkami decyzji podjętej przez M. S. o nieodbieraniu renty. Odnosząc się natomiast do wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych stwierdzić należy, iż starszy referendarz sądowy w sposób zgodny z prawem umorzył postępowanie w tym zakresie uznając, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 249a ppsa. Wnioskodawca jest bowiem, ustawowo zwolniony od obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych, z uwagi na to, że sprawa jest z zakresu pomocy społecznej, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit a. Rozpoznanie wniosku stało się zatem w tej części zbędne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.