I SA/Wa 1471/18

WyrokWSA w Warszawie2019-05-16

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Magdalena Durzyńska, Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 1995 r. o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, uwzględniając przepis art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, mimo zarzutów o rażącym naruszeniu prawa i braku posiadania gruntu przez poprzednika prawnego spółki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty skarżących nie uzasadniają stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, a tym samym nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1995 r. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu jedynie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne badanie stanu faktycznego sprawy. Brak jednoznacznych dowodów na brak posiadania gruntu przez poprzednika prawnego spółki w dacie 1 sierpnia 1988 r. nie oznacza automatycznie nieważności decyzji. Ponadto, oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste z równoczesną sprzedażą budynków było zgodne z art. 20 u.g.g., a przepis art. 80 ust. 2 u.g.g. nie zawierał wymogu badania praw osób trzecich.
Stan faktyczny
Następcy prawni E. D. złożyli wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy z 1995 r., która przyznała spółce prawo użytkowania wieczystego gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi skarżących na decyzję SKO. Skarżący zarzucali m.in. rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, błędne ustalenie stanu posiadania gruntu przez poprzednika prawnego spółki oraz wadliwe zastosowanie przepisów dotyczących oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i sprzedaży budynków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent stażysta Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skarg M. P. oraz E. J., M. K. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej organ/SKO), działając na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn.: Dz.U z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst. jedn.: Dz.U. z 2018 poz. 560.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1995 r (znak [...], dalej decyzja Zarządu Gminy). W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomość położona w [...], przy ul. [...], stanowiąca działki nr [...] i [...], a obecnie wchodząca w skład działki nr [...] z obrębu [...], była własnością E. D.. Decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1974 r. (znak [...]) nieruchomość ta została wywłaszczona przez odjęcie ww prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją Zarządu Gminy przyznano [...] Spółce Akcyjnej w [...] (dalej jako spółka) na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych o pow. [...], stanowiących własność Gminy [...], położonych w rejonie ul. [...] i [...], w obrębie [...]. W dniu [...] kwietnia 2008 r. następcy prawni E. D. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości objętej decyzją z dnia [...] listopada 1974 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Starosta Powiatu [...] zawiesił postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i wezwał wnioskodawców do wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy. W dniu 16 października 2013 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy wystąpili następcy prawni E. D.: E. J., M. K. i J. P., a w dniu [...] października 2013 r. wniosek złożył M. P.. (...) Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy. Szczegółowo odnosząc się do podniesionych przez wnioskodawców zarzutów, SKO wskazało w konkluzji, że brak jest podstaw do stwierdzenia, aby kwestionowana decyzja rażąco naruszała prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli wszyscy wnioskodawcy wskazując, że organ uchylił się od dogłębnego wyjaśnienia i zbadania sprawy oraz ustalenia, czy nieruchomość stanowiąca dawne działki nr [...] i [...] znajdowała się w posiadaniu [...] S.A. ewentualnie w całości albo części. Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia jest nadzwyczajnym trybem postępowania, wyjaśniając przy tym przesłanki zastosowania trybu określonego w art. 156 § 1 kpa. Podał, że podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127, dalej jako ugg/ustawa), w szczególności art. 80 ust. 2, art. 38 ust. 1 i 2, art. 39 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 i 2 tej ustawy, a ponadto art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 października 1992 zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 91 poz. 455, dalej ustawa zmieniająca). Art. 80 ust. 2 ugg przewidywał, iż posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów i nie wystąpią w terminie do 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego mogą zostać przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, co następuje drodze decyzji rejonowych organów administracji rządowej lub zarządów gmin, bez konieczności uprzedniego złożenia wniosku o przekazanie. W ocenie SKO w odniesieniu do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania przesłanki te zostały spełnione. Wskazano, że podczas prowadzonego na początku lat 90 postępowania komunalizacyjnego przyjęto, że z kart inwentarzowych spornych nieruchomości wynika, iż na dzień [...] maja 1990 r. stanowiły one własność Skarbu Państwa i należały do Przedsiębiorstwa Państwowego [...] "[...]". Skoro zatem we wskazanym dniu istniał stan realizujący dyspozycję art. 80 ust. 2 ugg, to wg organu, uprawnionym jest przyjęcie, że stan taki istniał także w dniu 1 sierpnia 1988 r. - przy braku dowodów wskazujących na przeciwne okoliczności. Zwrócono także uwagę na fakt, że w niniejszej sprawie nie doszło do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz następcy prawnego poprzedniego posiadacza, albowiem przekształcenie ww. przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa miało jedynie charakter organizacyjno-prawny. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 20 ugg oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje z równoczesną sprzedażą położonych na nim budynków i innych urządzeń i brak podstaw do przyjęcia, że w tym zakresie potrzebny jest odrębny akt notarialny. Skargę na decyzję SKO złożyli E. J., M. K. oraz J. P. (dalej jako skarżący). Zaskarżonej decyzji zarzucili: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie skutkujące nieuprawnionym przyjęciem, że Spółka Akcyjna "[...]" spełniała przesłankę posiadania całości nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, oraz bezzasadne uznanie, że wystarczające dla oceny legalności decyzji jest zbadanie czy wskazane nieruchomości w dniu 1 sierpnia 1988 r. znajdowały się w posiadaniu poprzednika prawnego [...] S.A. w [...]; art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy zmieniającej w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez pominięcie, że podstawą kwestionowanej decyzji nie mógł być przepis art. 2 ust. 2 ww. ustawy oraz błędne przyjęcie, że zastosowanie tego przepisu nie prowadzi do wydania decyzji bez podstawy prawnej lub co najmniej z rażącym naruszeniem prawa; art. 47 ust. 4 i art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędną wykładnię pojęcia "rażące naruszenie prawa"; art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 20 ugg w zw. z art. 7 ugg oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 6 kpa poprzez ich wadliwą wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że przepis art. 80 ust. 2 ugg stanowił podstawę do przekazania na rzecz [...] S.A. także urządzeń i budynków usytuowanych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz nieuwzględnienie, że kwestionowana decyzja została wydana w tym zakresie bez podstawy prawnej lub co najmniej z rażącym naruszeniem prawa; art. 47 ust. 4 ugg poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że możliwe jest przekazanie gruntów w użytkowanie wieczyste ich ówczesnym posiadaczom, pomimo ustawowego zakazu wykorzystania nieruchomości wywłaszczonej na cel inny niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej; art. 69 ugg poprzez jego niezastosowanie i brak analizy jego naruszenia; naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art 80 kpa, poprzez uchylenie się organu od dogłębnego wyjaśnienia i zbadania legalności kwestionowanej decyzji; art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 140 kpa poprzez całkowite uchylenie się SKO od wyjaśnienia i zbadania prawidłowości wydania kwestionowanej decyzji z punktu widzenia wszystkich przesłanek z art. 80 ust. 2 ugg oraz nieprzeprowadzenie stosownych odwodów na okoliczność władania przez [...] S.A. sporną nieruchomością; art. 6, art. 7 i art. 8 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w szczególności zasady legalizmu; art. 80 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i nieuprawnione przyjęcie, że skoro w dniu [...] maja 1990 r. sporne nieruchomości należały do Skarbu Państwa, to stan taki istniał też w dniu 1 sierpnia 1988 r. Skargę na przedmiotową decyzję złożył również M. P., zarzucając kwestionowanej decyzji: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 156 § 1 kpa poprzez przekazanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste podmiotowi, który nie był ich posiadaczem i w dniu 1 sierpnia 1988 r. w ogóle nie istniał, oraz błędne uznanie, że przepis art. 80 ust. 2 ugg znajduje zastosowanie również do nieruchomości zabudowanych i stanowi podstawę przeniesienia własności budynków; art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 107 § 1 i art. 156 § 1 kpa polegające na uznaniu, że zgodne z tym przepisem było podpisanie decyzji tylko przez Burmistrza Gminy, podczas gdy uprawniony był do tego organ kolegialny i tym samym decyzja powinna zostać podpisana przez wszystkich jego członków; art. 49 ust. 4 w zw. z art. 69 ust. 1 ugg w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że Zarząd Dzielnicy nie miał obowiązku powiadomić spadkobierców o tym, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i że mogą wystąpić o jej zwrot; naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 9 i 28 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez pominięcie faktu, że na skutek braku zawiadomienia spadkobierców o toczącym się postępowaniu uwłaszczeniowym uniemożliwiono im wzięcie czynnego udziału w sprawie. W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. W kontrolowanej sprawie postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy art. art.156-158 kpa, a zatem jego przedmiotem było ustalenie, czy kwestionowana decyzja Zarządu Gminy została wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. W toku takiego postępowania organ administracji bada czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. Wbrew zarzutom skarg, w toku tego rodzaju postępowania nie prowadzi się postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia stanu faktycznego, będącego podstawą kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji. W postępowaniu nadzorczym organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu czy też w postępowaniu odwoławczym. W konsekwencji nie można przyjąć, iż organ naruszył jakiekolwiek przepisy procedury administracyjnej w ten sposób, że nie prowadził od początku czynności zmierzających do ustalenia - jaki był stan posiadania beneficjenta kwestionowanej decyzji. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy jest ona dotknięta jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.05.1985 r., sygn. I SA 89/85, publ. ONSA 1985/1/30, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.05.1987 r" sygn. IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1/35). Swoje żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy wnioskodawcy uzasadniali rażącym naruszeniem prawa przez organ, tj. wystąpieniem przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie przyjęto, iż naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący", gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Przyjmuje się, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą, a nadto gdy tak wydana decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Rażące naruszenie prawa zachodzi zatem wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, owo rażące naruszenie prawa musi być przy tym oczywiste. Zachodzi to wówczas gdy kwestionowaną decyzją nadano prawo lub odmówiono jego nadania wbrew wszystkim przesłankom przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.03.2005 r., sygn. I SA/Wa 188/05, nie publ.). Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez przywoływany przepis zawarty w jej art. 80 ust. 2 dopuszczała regulację stanu prawnego posiadanych gruntów dla podmiotów, które nie dysponowały żadnymi dokumentami potwierdzającymi przekazanie im tych gruntów we "władanie". Wprowadziła ona uproszczoną procedurę, umożliwiającą uregulowanie stanu prawnego gruntów państwowych, będących w dniu 1 sierpnia 1988 r. w posiadaniu podmiotów nie legitymujących się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie przewidzianej prawem, a które to podmioty do 31 grudnia 1988 r. nie wystąpiły o uregulowanie tego stanu prawnego. Przepis stanowił jednoznacznie, że "posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy). Przekazanie następowało na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych. Posiadanie jest stanem faktycznym i winno zostać wykazane w postępowaniu głównym, gdyż niewątpliwie okoliczność posiadania danego gruntu (i zakres tego posiadania) stanowiły podstawową przesłankę warunkującą regulację stanu prawnego. Dowodzenie owego posiadania mogło się odbywać w każdej dopuszczonej przez przepisy kpa formie. Jednakże brak w aktach głównych jednoznacznych dowodów potwierdzających stan faktyczny w dniu 1 sierpnia 1988r. w ocenie składu rozpoznającego niniejszą skargę nie oznacza automatycznie, że decyzja ustanawiająca prawa na rzecz spółki jest nieważna w całości bądź w części. Przepisy dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, jako przewidujące odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce tylko wówczas, gdy organ w sposób bezsporny ustali zaistnienie przynajmniej jednej z przesłanek taksatywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa, w tym w szczególności art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Przekładając powyższe na realia kontrolowanej sprawy należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności spornej decyzji z 1995r. w całości bądź w części byłoby możliwe gdyby w toku postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe, zostało w sposób nie budzący wątpliwości wykazane, że Przedsiębiorstwo nie było posiadaczem objętych wnioskiem o stwierdzenie nieważności gruntów w dacie 1 sierpnia 1988r. a zatem że organ orzekając wbrew takiemu stanowi faktycznemu rażąco naruszył przepis ustawy. Innymi słowy: nieważności decyzji nie można domniemywać. Okoliczność, że w aktach sprawy (wg skarżących) nie ma miarodajnych dowodów potwierdzających posiadanie każdego metra z ponad 50 tys mkw objętych decyzją Zarządu Gminy nie stanowi, że poprzednik spółki [...] nie był w posiadaniu ww gruntów. Trzeba przede wszystkim podkreślić, iż akta sprawy zawierają oznaczenie konkretnych działek ewidencyjnych o konkretnych numerach i precyzyjnie określonej powierzchni. Wynika też z nich, że część gruntów Przedsiębiorstwo nabyło w ramach regulacji wskazującej na prawo zarządu w dniu [...] grudnia 1990r, część gruntów była przedmiotem uzgodnień z gminą odnośnie do podstaw komunalizacji (w tym zakresie zapadło kilka decyzji) a tylko część podpadała pod sporną decyzję Zarządu Gminy. To ostatnie w ocenie Sądu oznacza, że organ rozpoznający sprawę w 1995r. prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie objętym decyzją skoro dokumentacja z akt sprawy zawiera załączniki mapowe i wykazy ww działek, wypisy z ewidencji gruntów i budynków a także dane dotyczące innych postępowań uwłaszczeniowych czy komunalizacyjnych. Nade wszystko trzeba podkreślić, że objęta ww decyzją nieruchomość była zabudowana budynkami i określonymi urządzeniami, co do przeniesienia własności których skarżący artykułują zarzuty rażącego naruszenia prawa wskazując na to, że nie było ku temu podstaw prawnych. Zarzuty te wzajemnie się wykluczają. Z jednej strony skarżący podnoszą, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej nie został osiągnięty (czego w tym postępowaniu ani organ ani Sąd nie bada), a z drugiej strony skarżący wywodzą, że budynki posadowione na spornym gruncie nie powinny być przedmiotem obrotu w ramach art. 80 ust. 2 ugg, z trzeciej strony zarzucają ponadto, że Przedsiębiorstwo nie było w posiadaniu gruntów zajętych pod budynkami, których własność przeniesiono na rzecz jego następcy prawnego, a zatem, że nie zostało wykazane, iż spełnione zostały przesłanki ustawowe. Jednocześnie skarżący nie wskazują kto (jeśli nie ww Przedsiębiorstwo) był w posiadaniu budynków i urządzeń posadowionych na nieruchomości i kto dokonał ich wzniesienia na gruncie. Uwzględniając powyższe należało uznać, że zarzuty skarżących nie uzasadniają stwierdzenia rażącego naruszenia prawa a w konsekwencji, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1995r. Oczywiste jest przy tym (na co Sąd zwrócił już uwagę), że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie prowadzi się od początku postępowania dowodowego jak w postępowaniu głównym, po to aby ustalić czy w dacie wydawania zakwestionowanej decyzji zaistniały przesłanki określone w przepisach ustawy. Przeciwnie: w toku takiego postępowania stawiając decyzji zarzuty rażącego naruszenia prawa należy wykazać, że w świetle akt sprawy i materiału dowodowego zgromadzonego w tymże postępowaniu nieważnościowym przesłanki z ustawy nie zostały spełnione - a więc, że naruszenie prawa niewątpliwie miało miejsce. Tego w sprawie nie wykazano. Akta źródłowe zawierają przy tym wiele decyzji związanych choćby z postępowaniem komunalizacyjnym. Stanowią one pośrednio o tym, że przedmiotem badania organów był wówczas stan prawny ww gruntów, stan posiadania, kwestie zarządu itd. Skarżący nie zarzucają jednoznacznej wadliwości decyzji zarządu gminy w oparciu o konkretne i nie budzące wątpliwości uchybienie treści art. 80 ust. 2 ustawy lecz powołują się na regulacje dotyczące wywłaszczenia ich nieruchomości. Domagają się ponadto ustalenia czy "ich" nieruchomość była w posiadaniu Przedsiębiorstwa zamiast wykazać, że oczywiście w jego posiadaniu nie była. Innymi słowy skarżący domagają się przeprowadzenia w postępowaniu nadzorczym ustaleń faktycznych właściwych dla postępowania głównego. Podkreślić jeszcze raz należy, że skarżący wzajemnie przeczą sobie zarzucając, że kwestionowaną w nadzorze decyzją przeniesiono na spółkę budynki i urządzenia jej poprzednika, a jednocześnie wywodzą, że nie był on w posiadaniu gruntu a więc i tychże budynków czy urządzeń. Wobec tego Sąd uznał, iż nie jest zasadny zgłoszony w skardze zarzut naruszenia przez organ art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa a w konsekwencji i art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w zw. z art. 80 ust. 2 ustawy. W omawianym wyżej kontekście całkowicie niezrozumiały dla Sądu jest zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 80 ust. 2 ugg w zw. z art. 20 ugg w zw. z art. 7 ugg ( w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa). Instytucja użytkowania wieczystego nieruchomości uregulowana jest zarówno w kodeksie cywilnym jak i w ustawie o gospodarce nieruchomościami, a poprzednio w ugg. Gdy mowa o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste w rozumieniu art. 80 ust. 2 ugg oznacza to umowę o oddanie nieruchomości gruntowej w owo prawo na rzeczy cudzej. Nieruchomości dzielą się bowiem na gruntowe, budynkowe i lokalowe. O ile dany grunt (a więc dana nieruchomość gruntowa – gdyż nieruchomości lokalowej ani nieruchomości budynkowej nie można oddać w użytkowanie wieczyste, o czym stanowi wprost art. 232 kc) zostaje oddana w użytkowanie wieczyste, a jest przy tym gruntem zabudowanym (nieruchomością gruntową zabudowaną), to, zgodnie z jednoznacznym brzmieniem ww art. 20 ugg "następuje (to) z równoczesną sprzedażą położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń". Pominięcie rozporządzenia budynkami stanowiłoby w takim przypadku o nieważności umowy o użytkowanie wieczyste. Tymczasem skarżący wywodzą, wbrew oczywistemu brzmieniu przywoływanych przez nich samych przepisów, iż oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste wraz z rozporządzeniem znajdującymi się na nim budynkami – rażąco narusza ww art. 20 ugg w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa – gdy w ocenie Sądu takie działanie realizuje dyspozycję ww przepisu. W dalszej kolejności trzeba podnieść, że przekazanie gruntów w trybie art. 80 ust. 2 ustawy następowało na podstawie stosownych decyzji nawet bez konieczności uprzedniego złożenia wniosku o przekazanie w granicach określonych liniami rozgraniczającymi. Ww przepis nie zawierał przy tym dodatkowego wymogu by dokonywane w tym trybie uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2013r. (sygn. akt: I OSK 211/12) zapadłego w podobnej sprawie odnoszącej się do decyzji uwłaszczeniowej wydanej na podstawie ww art. 80 ust. 2 ugg. Wskazano w nim, iż nie ma podstaw do formułowania w drodze wykładni takiej treści powołanego art. 80 ust. 2, z której miałoby wynikać ograniczenie stosowania tego przepisu ze względu na zgłoszone do nieruchomości roszczenia osób trzecich, w tym w szczególności roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Niezasadne są zatem zarzuty co do tego, że decyzja Zarządu Gminy naruszała prawa skarżących czy poprzedników skarżących jako osób uprawnionych do formułowania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W postępowaniu kontrolowanym w trybie nadzorczym organ nie miał podstaw by badać: na jakiej podstawie Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości a jedynie ustalić jej stan prawny w określonej dacie i ustalić czy jest w posiadaniu określonego w ustawie podmiotu. Nie sposób zatem przyjąć, iż wydając sporną decyzję Zarządu Gminy naruszono art. 47 ust. 4 ugg gdyż organ wówczas orzekający przepisu tego nie stosował. Przepis ten, o ile w istocie został naruszony, może jedynie stanowić podstawę odpowiedzialności organów państwa za ich niezgodne z prawem działanie bądź zaniechanie, ale o tym nie rozstrzyga organ kontrolowany przez Sąd w niniejszej sprawie w ramach postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji z 1995r. To samo stanowisko Sąd zajmuje odnośnie do zarzutów naruszenia przez Zarząd Gminy art. 49 czy 69 ugg, a w konsekwencji i przez organ nadzoru. Konsekwentnie za niezasadny należało uznać zarzut braku udziału skarżących (ich poprzedników) w postepowaniu uwłaszczeniowym skoro w tej dacie nie legitymowali się żadnymi prawami do nieruchomości objętej decyzją Zarządu Gminy. Wreszcie, odnośnie do zarzutu co do braku podpisów na decyzji z 1995r. wszystkich członków Zarządu Gminy – Sąd w całości podziela argumentację przedstawioną przez organ i przywołany w tym zakresie stan prawny (vide przedostatni akapit na str. 7 zaskarżonej decyzji). W tym stanie rzeczy skargi podlegały oddaleniu (art. 151 ppsa).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło