I SA/Wa 1472/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska As. WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r. ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz A. S.A. z siedzibą w W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], [...], którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz zmieniającej ją decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1997 r. wydanych w sprawie uwłaszczenia [...] Zakładów [...] w części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, a stanowiącego uprzednio nieruchomość nr hip. [...] Nr [...], położoną w W. przy ul. [...] (dawniej przy ul. [...]). W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje stanowisko, że zaskarżone decyzje Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. oraz z dnia [...] października 1997 r., w części gruntu o pow. [...] m2 obejmującego działki nr [...], [...] i [...], będące przedmiotem roszczeń byłego właściciela, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, co wyczerpuje przesłanki z art. 156 § 1 kpa, z a akt sprawy nie wynika, aby wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Z ustaleń organu wynika, że L. P., która była w [...] właścicielką niepodzielnej części gruntu oznaczonego jako działka nr [...], w dniu [...] kwietnia 1993 r. złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości a Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją nr [....] z dnia [...] grudnia 1996 r. umorzył to postępowanie. Od decyzji tej odwołał się M. W. - najpierw pełnomocnik, a potem spadkobierca L. P., ale Wojewoda [...] nie zawiesił postępowania uwłaszczeniowego, lecz wydał decyzję uwłaszczeniową w dniu [...] grudnia 1996 r., obejmującą również działki będące przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomości. Ostateczna decyzja w sprawie zwrotu nieruchomości została wydana przez Wojewodę [...], w trybie odwoławczym, w dniu [...] lipca 1997 r. i została zaskarżona przez M. W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lipca 1997 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 1996 r. w sprawie umorzenia postępowania o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Skoro przepisy art. 2 ustawy z dnia 29 września 1996 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) stwierdzały, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, to dopóki nie zakończy się w sposób ostateczny postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości, nie jest możliwe wydanie decyzji uwłaszczeniowej w tym zakresie. W skardze na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2002 r. A. S.A. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej z dnia [...] grudnia 2001 r., zarzucając (1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, polegające na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez przyjęcie, że wniosek byłych właścicieli o zwrot nieruchomości w stosunku do której wydano decyzje uwłaszczeniowe, stanowi zagadnienie wstępne, uzasadniające zwieszenie postępowania uwłaszczeniowego, podczas gdy brak ku temu ustawowych przesłanek, (2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, przez stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowych, w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw, oraz (3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 11, 8 oraz 10 kpa, poprzez nie odniesienie się w decyzji wydanej w toku postępowania administracyjnego, a także decyzji wydanej wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - do wszystkich argumentów przedstawionych przez skarżącego, a tym samym nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie wnoszą żadnych nowych okoliczności, i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, uznając, że nie jest dopuszczalne orzekanie w sprawie uwłaszczeniowej, dopóki nie zapadnie ostateczna decyzja w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Rozpatrując skargę kasacyjną A. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, stwierdzając, że skoro byli współwłaściciele wywłaszczonej nieruchomości ani ich następcy prawni nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości z uwagi na zbędność jej na cel wywłaszczenia, co przewidywał art. 69 obowiązującej ówcześnie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to nie można stawiać organowi uwłaszczającemu zarzutu rażącego naruszenia prawa przez nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Zakłady [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, w części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego jako działki nr [...], [...] i [...], a stanowiącego uprzednio nieruchomość nr hip[...] Nr [...] położoną w W. przy ul. [...] (dawniej przy ul. [...]). Decyzja ta wydana została na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, lecz z zastrzeżeniem, że uwłaszczenie to nie narusza praw osób trzecich. Praw osób trzecich dotyczył równocześnie art. 69 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce (...), zgodnie z którym, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie wskazuje kierunek interpretacji tych przepisów - jeżeli przedmiotem uwłaszczenia miałaby być nieruchomość uprzednio wywłaszczona, to jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. była ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a osoba uprawniona do żądania jej zwrotu z tego tytułu wystąpiła o zwrot, to uwłaszczenie nie może zostać potwierdzone decyzją właściwego organu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W tej sytuacji roszczenie byłego właściciela nieruchomości wywłaszczonej ma pierwszeństwo przed uprawnieniem przysługującym państwowej osobie prawnej, będącej zarządcą tej nieruchomości. Z ustaleń organu wynika, że L. P., która była w [..] właścicielką niepodzielnej części gruntu oznaczonego jako [...] dz. [...], w dniu 5 kwietnia 1993 r. złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a postępowanie to dnia [...] grudnia 1996 r. zostało przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. umorzone. W aktach brak jest jakichkolwiek informacji, czy była właścicielka wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. - czy nie. Ponieważ organ nie zbadał, czy była właścicielka przed datą uwłaszczenia tj. 5 grudnia 1990 r. wystąpiła z roszczeniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o art. 69 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce (...), z uwagi na jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a zatem naruszył art. 77 § 1 kpa, który zobowiązywał go do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszył również art. 107 § 1 i 3 kpa, ponieważ uzasadnienie faktyczne i prawne nie wyjaśniło wszystkich istotnych w niniejszej sprawie okoliczności, dlatego też Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Należy również zauważyć, że organ przedwcześnie stwierdził, że organ uwłaszczeniowy wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa przez nie zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy zwrotu nieruchomości. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty obejmują kwotę 270 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym stosownie do § 2 ust. 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) oraz 30 zł tytułem wpisu, stosownie do § 3 pkt 5 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. Nr 117, poz. 563, z późn. zm.).