I SA/Wa 1473/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie NSA Cezary Pryca asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] przyznającą J.M. zasiłek rodzinny na dziecko K.M. w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. w wysokości 43 zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. w wysokości 170 zł miesięcznie, płatne gotówką w terminie do 15 dnia miesiąca. Z ustaleń organu wynika, że w dniu 28 maja 2004 r. J.M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna K.M. urodzonego w dniu 27 września 1983 r. oraz dodatków do tego zasiłku, z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. Na podstawie danych zawartych w powyższym wniosku dotyczących wieku dziecka, sytuacji dochodowej, rodzinnej i zawodowej wnioskodawczyni, Kierownika Referatu Spraw Społecznych Gabinet Prezydenta Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] przyznał J.M. zasiłek rodzinny na dziecko K.M. od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. w wysokości 43 zł miesięcznie oraz dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r. w wysokości 170 zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji wskazał, iż odstępuje od uzasadnienia decyzji w związku z przyznaniem prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Od powyższej decyzji J.M. wniosła odwołanie nie zgadzając się z zasadnością przyznania świadczeń do dnia 30 września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego oraz świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 4 ust 1 pkt 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do zasiłku i dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia jest aby dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekraczał kwoty 504 zł miesięcznie (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 2 i art. 47 ustawy). Warunek ten spełnia rodzina odwołującej się bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 2002 r. wyniósł [...] zł. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Z materiału dowodowego wynika, że syn J.M. – K. – urodzony w dniu 27 września 1983 r. kontynuuje naukę w klasie I Technikum [...] w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr [..] w S. i nie posiada orzeczonego umiarkowanego albo znacznego stopnia niepełnosprawności. Z powyższego wynika, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka wynikająca z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o oświadczeniach rodzinnych, która kwalifikuje wnioskodawczynię do przyznania świadczenia do ukończenia przez dziecko 21 roku życia. K.M. 21 rok życia ukończy w dniu 27 września 2004 r. Zatem organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją właściwe ustalił prawo do wnioskowanego przez J.M. świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego wraz z przysługującym dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka. Okres wypłaty należnego świadczenia do dnia 30 września 2004 r. został również ustalony prawidłowo, bowiem zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433) świadczenia rodzinne, do których zostało ustalone prawo wypłaca się za miesiąc, w którym dziecko ukończyło 18, 21 lub 24 rok życia. Syn odwołującej K. 21 rok życia ukończy w miesiącu wrześniu 2004 r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż złożony i podpisany przez J.M. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków zawierał stosowne pouczenie o przysługujących uprawnieniach i ograniczeniach w sprawach świadczeń rodzinnych. Z powyższych względów Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję J.M. podniosła, iż nie rozumie dlaczego alimenty, które otrzymywała na syna K. z Funduszu Alimentacyjnego będą wstrzymane po ukończeniu przez syna 21 roku życia, skoro syn kontynuuje naukę w szkole dziennej i nie będzie miał możliwości podjęcia pracy jeszcze przez 2 lata. Alimenty jej się należą do ukończenia przez syna 25 roku życia. Już obecnie sytuacja finansowa rodziny jest bardzo ciężka, a w przypadku pozbawienia jej świadczenia alimentacyjnego pozostanie bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Ustatkowując się do zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał, iż świadczenie alimentacyjne nie było przedmiotem rozstrzygnięcia zarówno organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego. Z uwagi na utratę mocy z dniem 1 maja 2004 r. ustawy o świadczeniach alimentacyjnych instytucja świadczenia alimentacyjnego przestała funkcjonować w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż podniesione w skardze, gdyż te nie dotyczą przedmiotu skargi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć. Oznacza to, że przed wydaniem decyzji organ drugiej instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz do zbadania zasadności żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego, J.M. wnioskiem z dnia 24 maja 2004 r. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku rodzinnego na syna K. oraz dwóch dodatków do zasiłku rodzinnego: 1) z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz 2) z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna. Kierownik Referatu Spraw Społecznych Gabinet Prezydenta Miasta S. stwierdziwszy w postępowaniu wyjaśniającym, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznał J.M. ww. świadczenia od 1 maja 2004 r. do 30 września 2004 r., tj. do czasu ukończenia przez K.M. 21 roku życia. Uznając, iż wydana decyzja w całości uwzględnia żądania strony organ odstąpił od uzasadnienia decyzji. Jednakże w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ całkowicie pominął fakt złożenia przez J.M. wniosku o przyznanie dodatku pieniężnego z tytułu rozpoczęcia przez dziecko roku szkolnego na pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego, o którym mowa w art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i wniosku tego nie rozpatrzył. Skoro organ pierwszej instancji w wydanej decyzji nie uwzględnił w całości żądania strony, to nie mógł nie naruszając art. 107 § 4 k.p.a., odstąpić od uzasadnienia tejże decyzji. Wniesienie odwołania od powyższej decyzji nakładało na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. obowiązek powtórnego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy w postępowaniu rozpoznawczym wnikliwie zbadał uprawnienia strony do świadczeń przyznanych decyzją organu pierwszej instancji, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Kolegium. Natomiast nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wniosku skarżącej o przyznanie dodatku z tytułu rozpoczęcia przez dziecko roku szkolnego, czym naruszył art. 7 i 77 k.p.a. Powyższe w dalszej kolejności skutkowało błędną oceną prawidłowości wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. Zważywszy, iż bezzasadne odstąpienie od uzasadnienia decyzji stanowi naruszenie przepisów procesowych, skutkujące uchyleniem decyzji. Z powyższych względów koniecznym stało się uwzględnienie skargi i uchylenie obydwu wydanych w sprawie decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę z wniosku J.M. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna K. oraz dodatków do tego zasiłku, z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego, organ jest obowiązany ustalić przed wydaniem rozstrzygnięcia, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej wszystkich bez wyjątku świadczeń wymienionych w przedmiotowym wniosku począwszy od dnia jego złożenia tj. 28 maja 2004 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.