I SA/Wa 1473/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2025 r., nr 010070/680/1940910/25 (postępowanie 527711884) w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 28 lipca 2025 r. M. S. wniosła skargę na informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 010070/680/1940910/25 (postępowanie 527711884) - określaną przez nią jako decyzja - o przyznaniu świadczenia wychowawczego na syna T. S. w wysokości 400 złotych miesięcznie na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r., żądając przyznania go w pełnym wymiarze, tj. po 800 złotych miesięcznie. Zdaniem skarżącej w okolicznościach faktycznych sprawy nie mógł znaleźć zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576) przywoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d.", pozwalający na podzielenie świadczenia wychowawczego pomiędzy rodziców sprawujących opiekę naprzemienną nad dzieckiem, a to wobec nieuprawomocnienia się wyroku rozwodowego ustającego tę formę opieki, a także faktyczne wyłączne jej sprawowanie przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie wskazując, że kwestionowana informacja nie jest decyzją administracyjną, ale czynnością materialno-techniczną. W przedmiocie zaś odmowy przyznania skarżącej pozostałej części świadczenia wydana została 12 sierpnia 2025 r. odrębna decyzja nr 010070/680/1940910/2025 i to od niej strona może wnieść odwołanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi jest jej dopuszczalność. Ta zaś ma miejsce gdy w sprawie objętej zaskarżeniem, właściwy jest sąd administracyjnym. Zakres spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych uregulowany jej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz przepisach szczególnych. W myśl art. 3 § 2 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła wystosowaną do niej w trybie art. 13a ust. 2 u.p.p.w.d. informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział w Białymstoku o przyznaniu świadczenia wychowawczego. Tego rodzaju dokument nie jest decyzją administracyjną, ani żadnym innym aktem wymienionym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Stanowi jedynie skierowane do skarżącej pismo informacyjne o przyznaniu świadczenia wychowawczego, jego wymiarze i okresie, na który zostało przyznane. Samo zaś działanie organu uwzględniającego wniosek strony (także w zakresie częściowym) stanowi – jak trafnie zwracał organ uwagę w odpowiedzi na skargę – czynność materialno-techniczną. Ta zaś nie podlega zaskarżeniu czy to poprzez wniesienie odwołania do organu wyższej instancji, czy też skargę do sądu administracyjnego. Forma decyzji administracyjnej w sprawach dotyczących świadczenia wychowawczego zastrzeżona została wyłącznie do odmowy jego przyznania, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia oraz nienależnie pobranego świadczenia, co wynika wprosi z art. 13a ust.4 u.p.p.w.d. Bezdecyzyjny tryb przyznawania świadczenia, wprowadzony został od przywoływanej ustawy na mocy jej nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924). Z uzasadnienia projektu tej ustawy wynika m.in., że "(...) proponowane rozwiązanie ma uprościć postępowanie i przyśpieszyć wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego. Zamiast wydawać, podpisywać i doręczać decyzję administracyjną przyznającą świadczenie, organ właściwy wyśle stronie na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej informację potwierdzającą przyznanie wnioskowanego świadczenia, zaś w przypadku braku adresu poczty elektronicznej strona będzie mogła odebrać w postaci papierowej informację o przyznaniu świadczenia. Nieodebranie informacji w żadnym razie nie będzie wstrzymywało wypłaty przyznanego świadczenia. W celu zapewnienia prawa do odwołania obowiązek wydawania decyzji administracyjnych pozostanie w sprawach odmowy, uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz w sprawach nienależnie pobranych świadczeń. Jest to rozwiązanie na wzór sprawdzonego już rozwiązania funkcjonującego w programie "Dobry start"" (https:/sejm.gov.pl, druk nr 3387). Taka forma przyznawania świadczenia, nie oznacza zatem, że strona o nie występująca, w sytuacji gdy owo świadczenie przyznane jej zostanie – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - w innym wymiarze niż ten, o który wnioskowała, pozbawiona będzie ochrony prawnej. Wówczas bowiem organ zobligowany jest do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do pozostałej części świadczenia w oparciu o art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d. Od niej zaś stronie będzie przysługiwało prawo wniesienia odwołania, a w dalszej kolejności ewentualnej skargi do sądu administracyjnego. W przypadku zaś braku podejmowania w tym zakresie rozstrzygnięcia może ona dochodzić ochrony swoich praw poprzez wniesienie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie ma zatem również wystarczająco z uzasadnionych podstaw by czynność przyznania świadczenia wychowawczego traktować jako podlegający kognicji sądów administracyjnych inny akt z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy decyzja, o której mowa w art. 13a ust. 4 powołanej wyżej ustawy podjęta została 12 sierpnia 2025 r. (vide odpis decyzji - k. 32 akt sądowych) i to na drodze odwołania od niej, a nie w skardze na informację o przyznaniu świadczenia, winna skarżąca dochodzić swoich racji i poszukiwać ochrony prawnej. Mając zatem na względzie, że przedmiotem zaskarżenia nie jest decyzja administracyjna ani podlegający kognicji sądu administracyjnego inny akt z zakresu administracji publicznej, skarga podlegać musi odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.