I SA/Wa 1476/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2014 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A. D. (obecnie S.) od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: A. D. wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. zwróciła się do Prezydenta [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci M. M. i B. D. na okres zasiłkowy 2011/2012. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. uzupełniła powyższy wniosek o żądanie ustalenia zasiłku rodzinnego na córkę A. M., dodatku z tytułu wielodzietności na syna B. D. oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania na córkę A. i syna M. Do pisma załączyła oświadczenie, z którego wynika, że jej syn M. M. został zwolniony z Pogotowia Opiekuńczego do domu mocą postanowieniem Sądu Rodzinnego z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz zaświadczenie z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., z którego wynika, że jej córka A. M. w roku szkolnym 2011/2012 kontynuuje naukę w klasie pierwszej Gimnazjum przy Ośrodku. Jednocześnie w zaświadczeniu tym wskazano, że rodzice/opiekunowie dziecka obciążani są kosztami wyżywienia. Następnie - w związku z trudnościami w uzyskaniu zaświadczenia o wysokości dochodów byłego męża M. D. w roku 2010 - wnioskodawczyni ograniczyła swoje żądanie wnosząc o przyznanie świadczeń od miesiąca maja 2012 r. tj. od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Po rozpoznaniu tych wniosków Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] przyznał A. D: 1. zasiłek rodzinny na dzieci A. M., M. M. i B. D. na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokościach odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł miesięcznie; 2. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. M. i M. M. na okres od 1 maja 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. w wysokościach po [...] zł; 3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na A. M. i M. M. jednorazowo na wrzesień 2012 r. w wysokości po [...] zł; 4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na B. D. w wysokości [...] zł na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. A. D. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A. M., M.M. i B. D. na okres zasiłkowy 2012/2013. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] przyznał A.D. żądane świadczenia na okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. Następnie w dniu [...] września 2013 r. A. D. złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A. M., M. M. i B. D. na okres zasiłkowy 2013/2014. Wraz z wnioskiem złożyła zaświadczenie z dnia [...] września 2013 r. wydane przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w [...], z którego wynika, że A. M. jest uczennicą w roku szkolnym 2013/2014 w klasie III Publicznego Gimnazjum Specjalnego w [...]. Mieszka w internacie, zaś rodzice obciążani są kosztami wyżywienia. W toku prowadzonego postępowania, na wezwanie organu, Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy pismem z dnia [...] listopada 2013 r. poinformował, że z uwagi na to, iż nieletnia A. M. zajmuje się kilkumiesięczną córką, to kontynuuje naukę w klasie trzeciej gimnazjum na warunkach ustalonych przez Dyrektora placówki, które umożliwiają jej opiekę nad dzieckiem oraz bieżące zaliczanie obowiązkowych przedmiotów nauczania. Dodał, że opłaty za posiłki w stołówce pokrywał Dom Dziecka nr [...] w W. (zlikwidowany) a obecnie Dom Dziecka nr [...] w W. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Dom Dziecka nr [...] poinformował, iż A. M. była wychowanką domu dziecka w okresie od 28 sierpnia 2013 r. do 12 listopada 2013 r. Jednak w tym czasie za zgodą Sądu była urlopowana pod opiekę matki. Wcześniej w okresie od 29 sierpnia 2011 r. do 28 sierpnia 2013 r. była wychowanką Domu Dziecka nr [...] w W. Wyjaśnił ponadto, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. została skierowana do Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w [...]. W związku z pobytem w tym Ośrodku w ogóle nie przebywała w Domu Dziecka nr [...] ani w Domu Dziecka nr [...] , jednakże placówki te pokrywały koszt wyżywienia w Ośrodku. Poinformował również, iż matka kupowała córce większość rzeczy niezbędnych do pobytu w Ośrodku, wszystkie zaś dni wolne od nauki [...] spędzała u matki, będąc w czasie urlopowania na jej utrzymaniu. Do pisma dołączono: - odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu A. M. w placówce socjalizacyjnej, - skierowanie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...], - postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] o zmianie formy ograniczenia władzy rodzicielskiej na nadzór kuratora sądowego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Prezydent [...] wznowił z urzędu (na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne) postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie przyznania A. D. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci A. i M. M. oraz B. D. na okres zasiłkowy 2011/2012. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dacie wydania decyzji sytuacja rodziny A. D. była inna niż ta, na której oparł się Urząd wydając decyzję, gdyż A. M. została umieszczona w pieczy zastępczej Następnie Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]: 1) uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2) przyznał A. D. świadczenie w formie: - zasiłek rodzinny na syna M. M. na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości [...]zł miesięcznie; - zasiłek rodzinny na syna B. D. na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na syna M. M. na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie; - dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na syna M. M. 3) (błędnie wskazany jako drugi) odmówił przyznania prawa do: - zasiłku rodzinnego na córkę A. M. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę A. M. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na córkę A. M.; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna B. D. na okres od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezydent [...] powołał się na art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r poz. 267). Wskazał, że z pisma [...] Centrum Pomocy Rodzinie z [...] grudnia 2013 r. wynika, iż córka wnioskodawczyni A. M. przebywała w instytucjonalnej pieczy zastępczej w okresie od dnia [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2013 r., a z listy wychowanków Domu Dziecka nr [...] została skreślona w dniu [...] listopada 2013 r. na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...]. W związku z powyższym uznał, że A.D. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. nie posiadała uprawnień do otrzymywania zasiłku rodzinnego na córkę - o czym miała obowiązek poinformować organ. Prezydent wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do dodatków jest integralną częścią prawa do zasiłku rodzinnego. W związku z tym, że utrata prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci powoduje również utratę prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego - to od dnia 1 maja 2012 r. nie przysługiwał wnioskodawczyni również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A.M. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna B. D. Na zakończenie organ dodał, iż prowadzone postępowanie wskazuje na istnienie przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa - bowiem po wydaniu decyzji pierwotnej wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Zgromadzona dokumentacja wskazuje, że w dacie wydania decyzji sytuacja rodziny A. D. była inna niż ta, na której oparł się Urząd wydając decyzję - o czym wnioskodawczyni nie powiadomiła Urzędu. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. D. podnosząc, iż jest w siódmym miesiącu ciąży, wychowuje samotnie dzieci w wieku [...],[...] i [...] lat oraz wnuczkę w wieku [...] miesięcy. Wskazała, że jej córka A. nigdy nie przebywała w Domu Dziecka, więc ona nie miała pojęcia, iż dziecko jest na jego stanie. Oświadczyła, że nikt jej nie informował, iż koszty pobytu córki w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym opłaca Dom Dziecka mimo, że była w stałym kontakcie z Ośrodkiem. Podkreśliła, iż córka spała w Ośrodku tylko 5 dni w tygodniu a wszystkie weekendy, święta, ferie i wakacje spędzała w domu rodzinnym i była na jej utrzymaniu. W związku z tym ponosiła ona wszelkie koszty związane z przejazdami córki, zakupy odzieży, środków czystości i leków, gdyż Ośrodek tego nie zapewniał. Dodała, że Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy wystawiał jej przez tyle lat fałszywe zaświadczenia mając świadomość, iż są one niezgodne z prawdą - czego ona sama nie była świadoma. Wskazując na swoją trudną sytuację wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako "SKO"/"organ") decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podniosło, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa – wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne. Jako nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji a nie znaną organowi, Prezydent wskazał fakt, że w okresie na który zostały przyznane świadczenia rodzinne, córka skarżącej A. przebywała w instytucjonalnej pieczy zastępczej (Domu Dziecka) i okoliczność ta wyszła na jaw już po wydaniu decyzji z [...] maja 2012 r. W dalszej części uzasadnienia Kolegium powołało się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.). Powołując się na zgromadzony w aktach materiał dowodowy uznało, że w związku z umieszczeniem A. M. w Domu Dziecka, w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] października 2012 r. A. D. nie przysługiwał zasiłek rodzinny na A.M., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na A. M. oraz w konsekwencji dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna B. D. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu SKO wskazało, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego (i dodatków do tego świadczenia) nie jest decyzją uznaniową. Podejmując decyzję w tym zakresie organ obowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. W ocenie organu mimo, iż A. M. jedynie nominalnie była wychowanką Domu Dziecka Nr [...], a następnie Domu Dziecka Nr [...], zaś faktycznie przebywała w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii w [...], gdzie uczęszczała do gimnazjum, to jednak okoliczność ta pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu A. S. (poprzednio D.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wyjaśniła, że nie jest możliwe, aby jej córka A. przebywała w pieczy zastępczej do 12 listopada 2013 r. - bowiem od kwietnia 2013 r. przebywała w domu, w sierpniu 2013 r. urodziła dziecko i nie wróciła już do Ośrodka. Skarżąca podniosła również, iż jej córka nie przebywała w Domu Dziecka nawet jednego dnia. W dalszej części skargi przedstawiła swoją sytuację życiową. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie wskazując, że po zapoznaniu się ze skargą nie znalazło podstaw do zmiany swojego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. skarżąca oświadczyła, że na początku pobytu córki w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym płaciła koszty jej wyżywienia. Następnie został przeprowadzony wywiad środowiskowy i - z uwagi na jej trudną sytuację finansową - zostało wydane postanowienie, iż koszty wyżywienia będzie pokrywało [...] Centrum Pomocy Rodzinie. Dodała, że nie pamięta czy w 2012 roku - gdy składała wnioski o przyznanie zasiłku - płaciła jeszcze za wyżywienie córki w Ośrodku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Podstawę materialnoprawną orzeczeń wydanych w przedmiotowej sprawie stanowiły przypisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie Prezydent [...] wznowił postępowanie z urzędu (na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa - wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne) w sprawie zakończonej wydaniem przez niego decyzji z dnia [...] maja 2012 r. przyznającej A.D. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci A.M., M. M. i B.D. na okres zasiłkowy 2011/2012. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił on swoją decyzję z dnia [...] maja 2012 r., przyznał ww. świadczenia na M. M. i B. D., natomiast odmówił przyznania świadczeń na A. M. oraz odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna B. D. W uzasadnieniu powołał się na art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej) wskazując, że z pisma [...] Centrum Pomocy Rodzinie z [...] grudnia 2013 r. wynika, iż córka wnioskodawczyni A. M. przebywała w instytucjonalnej pieczy zastępczej w okresie od dnia [...] listopada 2010 r. do [...] listopada 2013 r., a z listy wychowanków Domu Dziecka nr [...] została skreślona w dniu [...] listopada 2013 r. na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...]. W związku z powyższym uznał, że A. D. w okresie od dnia 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. nie posiadała uprawnień do otrzymywania zasiłku rodzinnego na córkę. Tymczasem z materiału dowodowego dołączonego do akt sprawy nie wynika, aby taka sytuacja miała miejsce. W aktach sprawy nie ma żadnego orzeczenia odnośnie umieszczenia A. M. w pieczy zastępczej - Domu Dziecka Nr [...] czy Nr [...]. Znajdują się tam tylko: odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] o umieszczeniu A. M. w placówce socjalizacyjnej, skierowanie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] października 2013 r. sygn. akt [...] o zmianie formy ograniczenia władzy rodzicielskiej na nadzór kuratora sądowego. Przy czym niewątpliwy jest fakt, że A. M. przebywała w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w [...]. Świadczy o tym także treść pisma z dnia [...] grudnia 2013 r. w którym Dom Dziecka nr [...] poinformował organ, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. A. M. została skierowana do Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w [...] i w związku z pobytem w tym Ośrodku w ogóle nie przebywała w Domu Dziecka nr [...] ani w Domu Dziecka nr [...]. Skoro córka skarżącej nie przebywała faktycznie w pieczy zastępczej i nie ma w aktach sprawy żadnego dokumentu urzędowego, który by świadczył o tym pobycie - to oparcie się tylko na treści pism kierowanych do organu jest - zdaniem Sądu - niewystarczające. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent [...] powinien dokładnie wyjaśnić tę kwestię i wskazać podstawę prawną ewentualnego "nominalnego" pobytu A. M. w pieczy zastępczej (Domu Dziecka). Oprócz wyjaśnienia, czy A. M. przebywała w pieczy zastępczej, organ powinien wyjaśnić także kwestię ponoszenia opłat za wyżywienie w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. W aktach sprawy znajdują się kolejne zaświadczenia z Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w [...] z których wynika, że rodzice/opiekunowie dziecka obciążani są kosztami wyżywienia. Są także wezwania z Ośrodka do zapłaty za posiłki za miesiące IX, X, XI i XII 2011r. z informacją o możliwości częściowego umorzenia opłat. Również skarżąca na rozprawie wyjaśniła, iż na początku pobytu córki w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym płaciła koszty jej wyżywienia. Następnie został przeprowadzony wywiad środowiskowy i z uwagi na jej trudną sytuację finansową zostało wydane postanowienie, iż koszty wyżywienia będzie pokrywało [...] Centrum Pomocy Rodzinie. Dodała, że nie pamięta czy w 2012 roku - gdy składała wnioski o przyznanie zasiłku - płaciła jeszcze za wyżywienie córki w Ośrodku. Oprócz tych zaświadczeń jest również pismo Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego z dnia [...] listopada 2013 r. z informacją, że opłaty za posiłki w stołówce pokrywał Dom Dziecka nr [...] w W. (zlikwidowany) a obecnie Dom Dziecka nr [...] w W. Po wyjaśnieniu ww. kwestii organ powinien jednoznacznie ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej) i wydać stosowną decyzję. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w wyroku.