I SA/Wa 1479/09

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany prawomocnej decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 9 listopada 2009 r. M. R. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] odmawiającą zamiany prawomocnej decyzji Starosty S. z [...] listopada 2002 r. potwierdzającej posiadanie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnym obszarem RP. We wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Obydwoje są inwalidami I grupy. W związku z brakiem miejsc w szpitalach rehabilitacyjnych, muszą korzystać z leczenia i rehabilitacji prywatnie. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury w kwotach: [...] złotych netto (skarżący) i [...] złotych netto (jego małżonka). Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż starają się pozostawiać na rachunku bankowym kwotę [...] złotych "na wszelki wypadek". Skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Do powyższego wniosku skarżący dołączył kopie wyciągów z rachunku bankowego za okres od lipca do października 2009 r., kopie rozliczeń podatkowych małżonków za rok 2008, kopie orzeczeń o niepełnosprawności, kopie rachunków za gaz i energię elektryczną z października 2009 r. na łączną kwotę [...] złotych oraz kopię potwierdzenia wpłaty w lipcu 2009 r. kwoty [...] złotych tytułem dopłaty do wody. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie M. R. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 powołanej ustawy. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa w takiej sytuacji na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, gdyż to on jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Podkreślić bowiem należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami, jako wyjątek od zasady ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Tymczasem w badanej sprawie M. R. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie wykazał również, że poniesienie tych kosztów w zakresie częściowym stwarzałoby zagrożenie dla zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania rodziny (co uzasadniłoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeciwnie, w ocenie orzekającego, w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym sytuacji materialnej strony nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów ustanowienia adwokata jak również uiszczenie wpisu od skargi (wynoszącego 200 złotych) oraz ewentualnych opłat kancelaryjnych leżało poza zakresem możliwości finansowych rodziny. Zważyć bowiem należy, że skarżący oraz jego małżonka posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytur w łącznej kwocie [...] złotych miesięcznie netto. Przy czym jak przyznaje sam skarżący, mimo ponoszonych wydatków (obejmujących prócz kosztów bieżących także wydatki na leczenie w przychodniach prywatnych) małżonkowie są w stanie co miesiąc zachowywać na rachunku wolne środki w granicach [...] złotych (na koniec października 2009 r. saldo na rachunku wynosiło [...] złote.). Skoro zaś skarżący może, w ramach własnej zapobiegliwości, zabezpieczyć środki w ww. wysokości bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony, to nie ma usprawiedliwionych podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przy czym to, że pozostawione na rachunku bankowym wolne środki finansowe skarżący traktuje jako zabezpieczenie niespodziewanych wydatków rodziny, jest wprawdzie zrozumiałe, jednakże nie może uzasadniać przerzucenia ciężaru finansowania prowadzonego z własnej inicjatywy procesu na Skarb Państwa. Skoro bowiem, jak wskazano na wstępie, instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych, to nie ma możliwości przyznania tego prawa osobom, które są w stanie wygospodarować w ramach własnych możliwości finansowych (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie) środki wystarczające do prowadzenia procesu bez ryzyka wystąpienia zagrożenia dla ekonomicznej egzystencji rodziny. W tej sytuacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.