I SA/Wa 148/08
WyrokWSA w Warszawie2008-05-08
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Emilia Lewandowska, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która zbyła nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży, jest "poprzednim właścicielem" w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest uprawniona do żądania zwrotu tej nieruchomości?Ratio decidendi
Osoba, która dobrowolnie zbyła nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży, nie jest "poprzednim właścicielem" w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym nie jest uprawniona do żądania zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy. Roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje jedynie osobom, które zostały pozbawione prawa własności w wyniku wywłaszczenia lub przejęcia na podstawie innych tytułów niż dobrowolna czynność cywilnoprawna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję Starosty K. o odmowie zwrotu nieruchomości i umorzyła postępowanie. Wojewoda uznał, że skarżąca nie jest "poprzednim właścicielem" w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ zbyła nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży, a nie w wyniku wywłaszczenia. Skarżąca twierdziła, że była zmuszona do sprzedaży pod groźbą wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], uchylił decyzję Starosty K. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...], obręb [...], arkusz [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie notarialnej umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1989 r. Rep. A nr [...] od dotychczasowej właścicielki W.S. z przeznaczeniem pod budowę oddziału zawodowej straży pożarnej. Organ stwierdził, że z analizy tej umowy sprzedaży nie wynika, że została ona zawarta w oparciu o przepisy ustaw wymienionych w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) pomimo, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na określony cel publiczny tj. pod budowę oddziału zawodowej straży pożarnej. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że roszczenie byłej właścicielki pozbawione jest podstawy prawnej, a co za tym idzie postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości powinno zostać przez organ I instancji umorzone jako bezprzedmiotowe.
W skardze na decyzję Wojewody Mazowieckiego W.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że podczas rozmów w 1988 r. z urzędnikami dano jej do zrozumienia, że jeśli nie podpisze umowy sprzedaży nieruchomości to zostanie z niej wywłaszczona. Pisma przesyłane przez Wojewódzką Dyrekcję Inwestycji w R. straszące wywłaszczeniem nieruchomości oraz umowa notarialna oparte były na art. 8 i 52 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości ustawodawca zaliczył poprzednich właścicieli nieruchomości oraz ich spadkobierców, co wynika wprost z przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), a do którego stosowania odsyła art. 216 tej ustawy. Natomiast pojęcie znaczeniowe "poprzedniego właściciela" zawarte jest w art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o poprzednim właścicielu należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostek samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Tak więc na gruncie regulacji prawnych przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie chodzi o każdego poprzedniego właściciela nieruchomości, lecz chodzi tu o osoby, którym własność odjęto w wyniku postępowania wywłaszczeniowego, bądź na podstawie innych tytułów. Takie uregulowanie pojęcia "poprzedniego właściciela" nie obejmuje tych osób, które np. wyzbyły się własności nieruchomości na podstawie czynności cywilnoprawnych tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jest bowiem bezsporne, że przedmiotową nieruchomość ówczesna właścicielka W.S. zbyła na rzecz Skarbu Państwa, zawartą w formie aktu notarialnego, umową sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1989 r. Nie nastąpiło, więc wywłaszczenie tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ani też przejęcie na podstawie innych tytułów. Skarżąca W.S. nie jest więc uprawnioną do zgłoszenia żądania zwrotu nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją.
Umarzając postępowanie o zwrot nieruchomości organ nie naruszył prawa.
Wobec powyższego Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło