I SA/Wa 1482/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Anna Lech /spr./ Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu oddala skargę I SA/Wa 1482/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1988 r., nr [..] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej na mapie geodezyjnej nr [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha i ustaleniu odszkodowania, zmienionej w wyniku wznowienia postępowania decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] marca 1995 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy: w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wskazano, iż wnioskodawczyni postępowania M.P. nie przysługuje status strony, a zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie może być wszczęte tylko na żądanie strony. Od powyższej decyzji M.P. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc między innymi, iż "fakty, które Urząd uznał za udowodnione i na których się oparł w dotychczas wydanych dwóch decyzjach (...) zaistniały na podstawie fałszywych informacji ...". Minister Infrastruktury stwierdził, że w przedmiotowej sprawie ocenie nadzorczej podlega zbadanie, czy zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 61 § 1 postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Na podstawie art. 157 § 2 kpa z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 kpa może wystąpić tylko strona. Z art. 28 kpa wynika, że stroną postępowania administracyjnego są osoby, które uczestniczyły w postępowaniu wywłaszczeniowym lub ich następcy prawni oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1941 r., nr Rep. [...] A.T. (ojciec wnioskodawczyni) zbył na rzecz J.B., 1/5 niepodzielną część (o pow. [...] ha, o dokładnie określonych w akcie notarialnym granicach) nieruchomości, oznaczonej nr [...] o ogólnej pow. [...] ha. Z akt sprawy wynika, iż nieruchomość oznaczona nr [...] i wynosząca [...] ha w 1985 r. została podzielona na pięć parceli: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...]o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Z opisu powyższej części nieruchomości w § 3 wyżej wymienionego aktu notarialnego oraz z analizy powierzchni całej nieruchomości stanowiącej własność A.T., sporządzonej przez Wydział Rozwoju Regionalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego wynika, iż nabyta przez J.B. nieruchomość o pow. [...] ha odpowiada w swoich granicach obecnie działce oznaczonej nr [...], a różnice w powierzchni zostały wyjaśnione w tej analizie. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] marca 1995 r., nr [...] uchylono decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1988 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i ustalenia właścicieli wywłaszczonej nieruchomości oraz ustalono współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości – Z.B. w ¾ częściach i następców prawnych B.Z. w ¼ części. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1989 r., sygn. akt [...] stwierdzono nabycie w drodze zasiedzenia przez M.P. i W.T. własności trzech działek: nr [...], nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha. Postanowieniem powyższym nie objęto działki nr [...], będącej własnością Z.B. w ¾ częściach i następców prawnych B.z. w ¼ części. Zarzuty M.P., iż "fakty, które Urząd uznał za udowodnione i na których się oparł w dotychczas wydanych dwóch decyzjach (...) zaistniały na podstawie fałszywych informacji ...", może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania, nie może być zaś podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe lub gdy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, przy czym postępowanie wznawia się wtedy, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa zostanie prawomocnie stwierdzone w drodze orzeczenia sądu lub innego właściwego organu. Wobec powyższych ustaleń Minister Infrastruktury stwierdził, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1988 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej na mapie geodezyjnej nr [...], jako działka nr [...] i ustalenia odszkodowania, wnioskodawczyni nie przysługuje status strony postępowania. Organ administracji publicznej nie może - co do zasady - wszcząć postępowania administracyjnego na wniosek dowolnego podmiotu, bowiem uczyniłby to w sposób oczywiście niezgodny z prawem. Tym samym, skoro z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpiła osoba, która nie udokumentowała prawa strony, w rozumieniu art. 28 kpa, to zasadnie organ wojewódzki odmówił wszczęcia postępowania z jej wniosku. Na decyzję Ministra Infrastruktury złożyła skargę M.P. i w obszernych wywodach przedstawiła kwestie związane z wywłaszczeniem nieruchomości, poczynając od podziału nieruchomości w 1985 r. Ponowiła prośbę o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1988 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta dokonywana jest pod względem zgodności z prawem aktów i czynności administracji publicznej. Istotą postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżąca M.P. jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1988 r. o wywłaszczaniu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², zmienionej w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] marca 1995 r. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do prawa materialnego bądź do innych gałęzi prawa np. prawa cywilnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, uznawany również w doktrynie, iż podstawą legitymacji procesowej strony jest przepis prawa materialnego, wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i w prawie administracyjnym jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiści istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. W niniejszej sprawie ustalone zostało, że wywłaszczona działka nr [...] była współwłasnością Z.B. w ¾ częściach oraz następców prawnych B.Z. w ¼ części. Natomiast skarżąca M.P. nie jest spadkobierczynią współwłaścicieli tej nieruchomości. Skoro zatem skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, to organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 157 § 3 kpa o odmowie wszczęcia postępowania. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.