I SA/Wa 1485/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. L., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...], działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W., z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w sprawie nienależnie pobranego świadczenia oraz zobowiązania strony do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami. Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że K. L. w dniu 28 maja 2004 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla jej syna S. L. legitymującego się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Po jego rozpatrzeniu organ I instancji decyzją z [...] czerwca 2004 r. nr [...] przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Wnioskiem z 28 września 2005 r. K. L. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na kolejny okres zasiłkowy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. organ I instancji przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny na syna bezterminowo od 1 września 2005 r. Pismem z 18 stycznia 2006 r. organ I instancji zawiadomił K. L. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z [...] czerwca 2004 r. Postępowanie to zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2006 r. nr [...] uchylającej decyzję z [...] czerwca 2004 r. Jak wskazał organ podstawą uchylenia decyzji był fakt, że skarżąca w okresie od dnia 1 maja 2004 do dnia 31 sierpnia 2005 r. pobierała jednocześnie świadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci dodatku pielęgnacyjnego. Następnie organ I instancji decyzją z [...] sierpnia 2006 r. uznał, że w okresie od 1 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. przyznany K. L. na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. zasiłek pielęgnacyjny stanowi nienależnie pobrane świadczenie i zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu tego świadczenia w kwocie [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia zapłaty, wyznaczając termin zapłaty na dzień 31 października 2006 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni składając w dniu 28 maja 2004 r. wniosek o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego na syna nie poinformowała organu, że takie świadczenie pobiera już z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. O fakcie pobieraniu dodatku pielęgnacyjnego przez S. L. w okresie od 1 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej został poinformowany dopiero pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2005 r. W tej sytuacji organ uznał świadczenie otrzymywane przez wnioskodawczynię w okresie od 1 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. za nienależnie pobrane i zobowiązał K. L. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem K. L. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazała na winę pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej, którzy w chwili składania wniosku nie żądali od niej żadnych dodatkowych dokumentów, informacji czy wyjaśnień. Oświadczyła, że wiedzę o pobieraniu przez syna S. L. świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzyskała dopiero w 2006 r. Ponadto odwołująca się podniosła, że nie jest w stanie spłacić należności ze względu na trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ II instancji wyjaśnił, że K. L. pobierała nienależne świadczenie rodzinne, które zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) zobowiązana jest zwrócić. Kolegium podkreśliło, że wnioskodawczyni występując o zasiłek pielęgnacyjny złożyła własnoręczny podpis pod oświadczeniem o zapoznaniu się z warunkami uprawniającymi do przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego oraz zobowiązała się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do tego świadczenia. Jednocześnie organ II instancji wskazał na możliwość wystąpienia przez stronę do organu pierwszej instancji z wnioskiem o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, jeśli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji materialnej jej rodziny. Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. L. W uzasadnieniu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie, że świadczenia pobrane z Ośrodka Pomocy Społecznej nie są świadczeniami nienależnymi. Skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom organu nie składała fałszywych zeznań, dokumentów oraz nie wprowadzała świadomie pracowników organu w błąd. Nie wiedziała, że elementem renty socjalnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dodatek pielęgnacyjny, a o tym, że syn pobiera przedmiotowe świadczenie dowiedziała się dopiero od Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżąca podkreśliła, że nie była wzywana do weryfikacji złożonych danych, ani też pytana o świadczenia pobierane bezpośrednio przez syna. Ponadto stwierdziła, że nie była pouczana o braku prawa do ich pobierania. Dlatego też w ocenie skarżącej nie można uznać, że pobrane przez nią zasiłki były nienależnie pobrane. Zdaniem K. L. ani ona, ani syn nie mogą odpowiadać za zaistniałą sytuację tym bardziej, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji administracyjnej nie wykazała bowiem naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uwzględnienie. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.). Zgodnie z art. 16 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przysługuje on m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnoprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Stosownie jednakże do treści art. 16 ust. 6 powołanej ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że osoba która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależne świadczenie uznaje się m.in. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (ust. 2 pkt 2 art. 30). W takim przypadku kwoty wypłaconych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych. (ust. 8 art. 30 w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji). W ocenie Sądu ze zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych wynika, że w okresie od 1 października 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. skarżąca pobierała nienależnie świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. W chwili składania wniosku, jak również przez cały okres pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, skarżąca nie powiadomiła organu o fakcie pobierania z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez członka jej rodziny renty socjalnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W ten sposób skarżąca zataiła jedno ze źródeł dochodu swojej rodziny mimo, że była prawidłowo pouczana o konieczności informowania o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na uprawnienia do otrzymywania świadczeń rodzinnych. Należy podkreślić, że składając w dniu 28 maja 2004 r. (a także w dniu 28 września 2005 r.) wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego K. L. podpisała (dwukrotnie) m. in. oświadczenie, że zapoznała się z warunkami uprawniającymi do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego, a także podpisała oświadczenie, że osoba której dotyczy wniosek (czyli syn S. L.) nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Podpis skarżącej widnieje również pod zawartymi w złożonych wnioskach zobowiązaniami do niezwłocznego powiadomienia podmiotu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie można zatem uznać za zasadny zarzutu skarżącej dotyczącego braku poinformowania jej o ustawowych warunkach umożliwiających skorzystanie z wnioskowanej pomocy. Skarżąca przed podpisaniem niniejszych oświadczeń winna była zapoznać się z ich treścią. Z faktu, że, jak obecnie twierdzi, nie uczyniła tego dokładnie, nie może wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych. Organy prawidłowo zatem przyjęły, że skarżąca zapoznała się z odpowiednimi przepisami prawa. W tej sytuacji skarżąca winna mieć świadomość, że fakt pobierania przez syna renty socjalnej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym był istotny dla sprawy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Organy miały zatem podstawę do przyjęcia, że skarżąca świadomie nie poinformowała ich o dodatkowym dochodzie syna. Świadomie zatem, wprowadziła organy w błąd dotyczący sytuacji materialnej jej rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że jeżeli organy prowadząc w prawidłowy sposób postępowanie dowodowe nie dały wiary wyjaśnieniom strony, lecz oparły się na materiałach zebranych w sprawie i przyjęły odmienną od zaprezentowanej przez skarżącą ocenę zaistniałych okoliczności, a przy tym właściwie i logicznie uzasadniły swe stanowisko w wydanych decyzjach, to nie można zarzucić tym organom naruszenia prawa. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.