I SA/Wa 1486/08
WyrokWSA w Warszawie2008-12-09
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Monika Nowicka, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne, jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje wprost realizacji celu publicznego, jakim jest przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej na przedmiotowej nieruchomości?Ratio decidendi
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprost przewiduje realizację celu publicznego, dla którego ma nastąpić ograniczenie prawa własności. W sytuacji, gdy plan miejscowy nie przewiduje wprost przeprowadzenia kanalizacji sanitarnej na danej nieruchomości, nie można wydać decyzji zezwalającej na takie ograniczenie, nawet jeśli część nieruchomości przeznaczona jest pod drogi dojazdowe, które stanowią cel publiczny.Stan faktyczny
Gmina I. zwróciła się o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości J. C. poprzez przeprowadzenie przez nią odcinka kanalizacji sanitarnej, powołując się na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Starosta odmówił wydania zezwolenia, a decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Gminy I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z [...] października 2007 r., nr [...] orzekającą o odmowie wydania decyzji zezwalającej na przeprowadzenie odcinka komunalizacji sanitarnej na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], położonej w [...], stanowiącej własność J. C.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że pismem z dnia 30 marca 2007 r. Wójt Gminy I. zwrócił się do Starosty W. z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie odcinka kanalizacji sanitarnej. Wnioskodawca wskazał, iż zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego wsi L. część "D", wschodnia część działki nr ewid. [...] stanowi projektowaną drogę klasy dojazdowej kategorii gminnej (2 KDD ½). Ponadto wnioskodawca wyjaśnił, że w 2006 roku gmina I. wykonała odcinek kanalizacji sanitarnej od ul. [...] wzdłuż projektowanej drogi, umożliwiający odbiór ścieków z przyległych działek. Obecnie gmina projektuje dalszy odcinek kanalizacji obejmujący głównie ul. [...]. Ze względu na niekorzystne ukształtowanie terenu i układ ulic nie jest możliwe poprowadzenie kanalizacji ul. [...] bezpośredni do istniejącego kanału w ul. [...]. Jedynym rozwiązaniem jest włączenie projektowanej kanalizacji do studzienki rewizyjnej zlokalizowanej na działce nr [...]. W związku z brakiem zgody właściciela ww. działki oraz niemożnością zaprojektowania i wykonania kanalizacji sanitarnej w ul. [...], Wójt Gminy I. zwrócił się o wydanie zezwolenia na realizację odcinka kanalizacji sanitarnej przez teren przedmiotowej nieruchomości.
Stosownie do art. 124 ust. 1 ugn starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie tzw. inwestycji liniowych jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego.
Unormowanie zawarte w art. 124 umieszczone zostało w rozdziale 4 dział III ugn, a więc w przepisach odnoszących się do wywłaszczania nieruchomości. W związku z powyższym wszelkie wątpliwości związane z wykładnią przepisów dotyczących szczególnego trybu wywłaszczania należy rozstrzygać z uwzględnieniem ogólnych zasad wywłaszczania nieruchomości i funkcji tej instytucji.
Udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie przez nieruchomość urządzeń przesyłowych bez wątpienia jest ograniczeniem prawa własności, a więc formą wywłaszczenia. Może więc być udzielone jedynie dla realizacji celu publicznego wskazanego w planie miejscowym albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Zgodnie z obowiązującym na omawianym terenie Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego wsi L. część "D", zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy I. nr [...] z [...] czerwca 2005 r. działka [...] położona jest częściowo na terenie z przeznaczeniem podstawowym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną bez prawa lokalizacji obiektów usługowych, oznaczona na planie symbolem 2.MN, pozostała część tej działki położona jest na terenie przeznaczonym na cele komunikacyjne pod drogi dojazdowe, oznaczona na planie symbolem 2.KDD ½.. Ponadto wspomniany wyżej plan miejscowy w zakresie infrastruktury technicznej przewiduje zaopatrzenie wszystkich terenów przeznaczonych w planie na cele zabudowy w media infrastruktury technicznej oraz odbiór ścieków w ramach istniejących i rozbudowanych zbiorowych systemów uzbrojenia w tym komunalne sieci kanalizacji sanitarnej.
Z treści ww. planu miejscowego nie wynika natomiast aby przewidywał on jakiekolwiek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność J. C., a na wyrysie z ww. planu miejscowego nie oznaczono przeprowadzenia projektowanego odcinka sieci kanalizacyjnej na przedmiotowej nieruchomości.
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej podjętej na podstawie art. 124 ust. 1 ugn następuje zgodnie z planem miejscowym bądź zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wobec treści Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego wsi L. część "D" organ odwoławczy uznał, ze brak jest podstaw do ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości.
Organ odwoławczy stwierdził, iż słusznie strona odwołująca się zauważyła błędne sformułowanie przez organ pierwsze instancji rozstrzygniecia, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy odmowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie inwestycji wskazanej przez wnioskodawcę w piśmie z 30 marca 2007 r. Nie jest to jednak błąd mający wpływ na wynik omawianego postępowania.
W skardze na decyzję Wojewody [...] Gmina I. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty W. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- naruszenie art. 7, 104 i 107 § 1 kpa,
- naruszenie art. 6 pkt 3, art. 112 ust. 1 i art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzjach stanowi art. 124 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości wymienionych w tym przepisie urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Przepis ten zezwala na ingerencję w prawo własności uszczuplając prawo właściciela do dysponowania rzeczą i korzystania z niej. Stanowi więc formę wywłaszczenia i jak każde wywłaszczenie jest powiązane z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i traktowane jest jako ostateczność.
Z tego względu dopuszczalność ograniczania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego w trybie powołanego art. 124, możliwe jest tylko wówczas, gdy plan miejscowy przewiduje na danej nieruchomości realizację celu publicznego, a w razie braku planu miejscowego, gdy wydana została ostateczna decyzją o lokalizacji celu publicznego na danej nieruchomości. Ograniczenie to może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez ograniczenie praw do nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika to z materiału dokumentacyjnego, na przedmiotowym terenie obowiązuje Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego wsi L., zatwierdzony uchwałą Rady Gminy I. nr [...] z [...] czerwca 2005 r. Tak więc stosownie do unormowań zawartych w powołanym art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ograniczenie prawa własności J. C. do działki nr [...] położonej w [...], w sposób wnioskowany przez Gminę I., mogłoby nastąpić tylko wówczas gdyby ten plan miejscowy przewidywał na przedmiotowej działce realizację celu publicznego jakim jest przeprowadzenie na niej kanalizacji sanitarnej. Analiza powołanego planu miejscowego nie pozwala na wywiedzenie, że na przedmiotowej działce przewidziana jest realizacja tego celu publicznego. Wynika bowiem z załącznika graficznego do planu miejscowego, że działka nr [...] położona jest na terenach oznaczonych symbolem 2 MN, co zgodnie z § 10 pkt 2 planu, zamieszczonym w dziale III rozdział 1, oznacza że dla tych terenów jako przeznaczenie podstawowe ustalono zabudowę mieszkaniową jednorodzinną bez prawa lokalizacji obiektów usługowych. Natomiast część tej działki położona jest na terenach oznaczonych na planie symbolem 2 KDD ½, co zgodnie z § 11 pkt 2 planu oznacza przeznaczenie pod ulice dojazdowe. Tak więc plan miejscowy nie przewiduje na przedmiotowej nieruchomości realizacji celu publicznego jakim jest przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej. Wprawdzie na części tej działki przewidziana jest w planie miejscowym realizacja celu publicznego jakim jest ulica dojazdowa , to w rozumieniu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami chodzi nie o umieszczenie w planie miejscowym realizacji na przedmiotowej nieruchomości jakiegokolwiek celu publicznego. Aby było możliwe wydanie decyzji o jakiej mowa w tym przepisie cel publiczny, dla realizacji którego nastąpić ma ograniczenie prawa własności, musi być wprost przewidziany w planie miejscowym. Celu publicznego objętego zaskarżonymi decyzjami plan miejscowy na przedmiotowej nieruchomości nie przewiduje. Dlatego też nie jest dopuszczalne ograniczenie prawa własności do tej nieruchomości na podstawie art. 124 powołanej ustawy.
Z tych względów zarzuty podniesione w skardze nie znajdują potwierdzenia.
Sąd mając powyższe na uwadze na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło