I SA/Wa 1486/14

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący M. S., po oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. I SA/Wa 1486/14 jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej, zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący jest osobą bezrobotną, nie przysługuje mu ani emerytura ani renta, jak też zasiłek z pomocy społecznej. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada oszczędności. Oświadczył, że zamieszkuje samotnie w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Skarżący, jak podał, nie płaci za mieszkanie, nie leczy się i nie opłaca mediów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazanie na powyższą zasadę procesową jest w rozpoznawanej sprawie o tyle ważne, że rozpatrywany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym zgłoszonym przez stronę żądaniem w tym przedmiocie, czego konsekwencją jest to, że wniosek ten podlega rozpoznaniu w trybie zmiany wcześniej wydanego postanowienia z dnia 9 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 1486/14 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umarzającego postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, że podstawę faktyczną wydawanego postanowienia nie stanowi ustalenie określające faktyczną możliwość poniesienia przez skarżącego kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, ile stwierdzenie, czy po wydaniu przez Sąd ww. postanowienia z dnia 9 października 2015 r. doszło do tego rodzaju zmiany okoliczności faktycznych, które wpływają negatywnie na przyjętą przez Sąd ocenę partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania, czyniąc ocenę tę nieadekwatną w stosunku do obecnej rzeczywistości. W postanowieniu z dnia 9 października 2015 r. sygn. I SA/Wa 1486/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że wnioskodawca nie osiąga dochodu, jednakże - co było Sądowi znane z urzędu, tj. z jego oświadczenia z dnia [...] listopada 2014 r., znajdującego się w aktach sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 3127/13 - jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy, niemniej uważa, że została ona mu narzucona wbrew prawu i z tego powodu jej nie pobiera, nie chcąc narazić się na odpowiedzialność karną. Ponadto z nadesłanego do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1115/12 pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. wynika, że przedmiotowe świadczenie zostało zawieszone z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu, albowiem M. S. odmawia przyjęcia renty. Kwota zgromadzonego świadczenia, które może odebrać skarżący, jeśli wystąpiłby o wznowienie wypłaty renty w maju 2015 r., tj. za okres od maja 2012 r. do kwietnia 2015 r., wynosiła [...] zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M. S. może uzyskać środki pieniężne, dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty za okres ostatnich 3 lat. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1643/15 zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wskazując, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Za wskazaną osobą nie może być uważany skarżący, albowiem z własnego wyboru zdecydował się nie pobierać przyznanej mu renty, co oznacza, że z własnej woli wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jego przypadku nie można tym samym w żadnym razie utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazał, by od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja majątkowa zmieniła się. W wypełnionym formularzu PPF zawarł analogiczne informacje do poprzednio ujawnianych, co odnosi się również do faktu postrzegania się w dalszym ciągu jako osoby "bez środków do życia". Okoliczność, że skarżący ponownie podaje, że nie przysługuje mu świadczenie emertytalne lub rentowe – co stoi w sprzeczności z wiążącym stanowiskiem zawartym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1643/15 oraz poprzedzającym to orzeczenie postanowieniu Sądu I instancji z dnia 9 października 2015 r. – każe uznać, że wystąpienie z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wynikało z próby wykazania, że sytuacja finansowa skarżącego uległa w ostatnim czasie istotnej zmianie, ile ma związek z kontestacją wyrażonego przez Sąd zapatrywania dotyczącego jego sytuacji materialnej. W tych warunkach za zasadne należało uznać, że skarżący w nowym wniosku nie wykazał wystąpienia przesłanki zmiany postanowienia z dnia 9 października 2015 r., o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że oceną możliwości partycypowania skarżącego w kosztach postępowania w dalszym ciągu powinna pozostawać ocena wyrażona w tym zakresie w ww. postanowieniu. Nie straciła ona bowiem swojej aktualności, skoro istotnym elementem obecnego, jak również poprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy pozostaje pula należących do strony środków pochodzących z przyznanego lecz niepobieranego świadczenia rentowego, której istnienia wnioskodawca – wbrew treści orzeczeń sądowych - konsekwentnie zaprzecza. Wobec przysługującego skarżącemu z mocy prawa zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a.), powyższe rozważania zawężone zostały do tej części wniosku, który dotyczył ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych dotyczył uprawnienia, które skarżącemu przysługuje z mocy prawa, stąd postępowanie w tej części podlegało umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.