I SA/Wa 1489/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - po ponownym rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Burmistrza Gminy W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 roku odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] ha oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...] - uchyliło powyższą decyzję i orzekło o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej jako działka gruntu nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Pismem z 27 grudnia 2000 roku J. B. wystąpił do Burmistrza Gminy W. z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. w prawo własności. Burmistrz Gminy W. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2001 r. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] ha oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że wnioskodawca nie jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, w związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w świetle ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Odwołanie od powyższej decyzji, uzupełnione dalszą, obszerną korespondencją, złożył J. B. Podał, że jego rodzice – J. i M. B. weszli w posiadanie budynku przy ul. [...] w 1934 roku zawierając z Zakładem [...] (jako następcą Funduszu [...]) umowę ratalnego kupna-sprzedaży tego budynku za cenę [...] zł (działka) i [...] zł (dom). Spłata ceny została ustalona w ratach. Po wpłaceniu przez nabywców połowy ceny miała zostać zawarta umowa kupna-sprzedaży nieruchomości. Odwołujący się podał, że rodzice wpłacili tytułem ceny kwotę [...] zł, tj. 53% ustalonej ceny, jednakże wybuch Powstania [...] spowodował, że nie dopełniono formalności przeniesienia prawa własności przedmiotowej nieruchomości. J. B, wskazał, że J. B. mieszkał w budynku przy ul. [...] wraz z rodziną do wyprowadzenia przez hitlerowców do obozu koncentracyjnego w P. Po oswobodzeniu i powrocie do W. na początku 1945 roku zastali dom zajęty - w każdym pokoju mieszkała inna rodzina. O zwrot segmentu J. B. i jego rodzina występowali nieustannie od 1945 roku. Nieruchomość ta na podstawie dekretu z 26 października 1945 roku została przejęta przez Skarb Państwa, a dom sprzedany jednemu z lokatorów. W ocenie skarżącego transakcji tej dokonano w złej wierze z naruszeniem zasad sprawiedliwości. Pismem z dnia 26 września 2001 roku J. B. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem o zawieszenie postępowania odwoławczego, wskazując iż, prowadzi rozmowy w Dzielnicy Z. odnośnie zwrotu ojcowizny. Postanowieniem z [...] czerwca 2002 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiesiło postępowanie odwoławcze na wniosek J. B. W dniu 20 czerwca 2005 roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek J. B. o podjęcie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podjęło postępowanie odwoławcze. Rozpatrując odwołanie oraz całokształt sprawy organ II instancji wskazał, że decyzja Burmistrza Gminy W. z [...] kwietnia 2001 roku wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 roku Nr 65, poz. 746). Zgodnie z jej art. 1 ust. 2 przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 roku, a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi, które złożą wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do dnia 31 grudnia 2001 roku. Organ wskazał, że w dniu 24 października 2001 roku weszły w życie przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209). Art. 1 tej ustawy stanowił, że osoby fizyczne (następcy prawni tych osób) będące w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości stała się ostateczna. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku do osób, o których mowa w art. 1 nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W dniu 13 października 2005 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Z dniem wejścia w życie tej ustawy, na podstawie zawartego w niej art. 9, moc prawną utraciły: ustawa z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz ustawa z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku do spraw wszczętych na podstawie ustaw, które utraciły moc w oparciu o ww. art. 9 i nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy niniejszej sprawy. Organ odwoławczy zacytował treść przepisu art. 1 ust. 1 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy i następnie wskazał, że brzmienie tych przepisów wskazuje, iż z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości można wystąpić tylko w sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego mające ulec przekształceniu istniało już w chwili wejścia w życie ustawy (tj. 13 października 2005 roku). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy z żądaniem przekształcenia występuje osoba fizyczna lub prawna będąca właścicielem lokalu, której udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego żądać mogą również osoby, które nabyły udział w użytkowaniu wieczystym nieruchomości na której znajduje się lokal po dniu wejścia w życie ustawy (art. 1 ust. 4 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że dokumentacja zgromadzona w niniejszym postępowaniu wskazuje, że J. B., ani jego poprzednicy prawni, nigdy nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. Zdaniem organu powyższe potwierdza również korespondencja J. B., wskazująca, iż prowadzi on starania o uzyskanie tytułu prawnego do tej nieruchomości. Zgodnie z pozyskanym przez organ pierwszej instancji wypisem z ewidencji gruntów, znajdującym się w aktach spraw, właścicielem działki oznaczonej nr [...] położonej przy ul. [...] w W. jest Miasto W. Nieruchomość ta została oddana w użytkowanie wieczyste A. S. do 2075 roku . Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że stan faktyczny sprawy nie wypełnia przesłanki o jakiej mowa w art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – dlatego też decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. B. W obszernej skardze i pismach ją uzupełniających skarżący przedstawił losy swojej rodziny, okoliczności wejścia w posiadanie nieruchomości przy ul. [...] w W. przez rodziców, poniesione przez nich nakłady na nabycie domu i działki, a związane z zawartą umową z Funduszem [...]. Przedstawił też zasługi ojca dla kraju, okoliczności śmierci rodziców akcentując pokrzywdzenie rodziny związane z utratą domu, opisał wieloletnie starania o odzyskanie nieruchomości. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Wa 652/08, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. - uznając, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie uszło uwadze organu odwoławczego, że istnieje zasadnicza rozbieżność między treścią wniosku skarżącego z 28 grudnia 2000 r. a rozstrzygnięciem organu I instancji wyrażonym w decyzji z [...] kwietnia 2001 r., nr [...]. Otóż wniosek skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jako przedmiot sprawy wskazuje działkę przy ul. [...] w W. o powierzchni [...] m², podczas gdy organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2001 r. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu, nie wskazując przy tym, dlaczego przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił ułamkową część i o jaki udział ułamkowy chodzi. W tej sytuacji nie wiadomo, w jakim zakresie rozpoznany został wniosek i w jakim zakresie istnieje zawisłość sprawy przed organem I instancji. Tej rozbieżności oraz dopuszczalności rozstrzygania, co do ułamkowej części działki organ odwoławczy nie wyjaśnił. Sąd dodał, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję z 5 kwietnia 2001 r., naruszył art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, 77 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Natomiast gdyby organ odwoławczy skorzystał z możliwości, jakie stwarza przepis art. 136 kpa, to po przeprowadzeniu z urzędu dodatkowego postępowania, rozstrzygnięcie sprawy mogło być inne – powinna nim być objęta całość nieruchomości, a nie zaś nieokreślona ułamkowa część. Sąd odniósł się też do wywodów skargi i wskazał, że kwestie tam przedstawione, tj. losy rodziny skarżącego, poniesione nakłady finansowe rodziców na nieruchomość, umowy zawarte z Funduszem [...], zasługi ojca skarżącego dla Polski, okoliczności śmierci rodziców, wieloletnie starania skarżącego o uzyskanie praw do nieruchomości - nie mają doniosłości prawnej w świetle prawidłowo wskazanych, omówionych i zastosowanych przez organy obydwu instancji przepisów prawa materialnego. Słusznie bowiem organy podniosły, że adresatami przepisów wskazanych w decyzjach, są jedynie użytkownicy wieczyści lub ich następcy prawni. Natomiast jak wynika z akt sprawy, użytkownikiem wieczystym nieruchomości objętej wnioskiem jest uczestniczka postępowania A. S. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - mając na uwadze powyższy wyrok – zgodnie z art. 136 kpa zwróciło się pismem z dnia 15 kwietnia 2009 r. do Prezydenta m.st. Warszawy o wyjaśnienie w jakim zakresie rozpoznany został wniosek J. B. z dnia [...] grudnia 2000 roku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - bowiem w treści wniosku J. B. jako przedmiot sprawy wskazał działkę przy ul. [...] w W. o pow. [...] ha, podczas gdy ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 roku odmówiono przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu, nie wskazując przy tym dlaczego przedmiotem rozstrzygnięcia uczyniono ułamkową część i o jaki ułamkowy udział chodzi. W odpowiedzi na to wystąpienie Prezydent W. pismem z dnia [...] kwietnia 2009 roku wyjaśnił, że przedmiotem prowadzonego postępowania wszczętego na wniosek J. B. z dnia [...] grudnia 2000 roku była cała, a nie ułamkowa część nieruchomości opisanej w KW nr [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha. Natomiast w meritum decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 roku omyłkowo wpisano tekst "ułamkowej części działki". Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. uchyliło decyzję Burmistrza Gminy W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 roku odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu położonego w W. przy ul. [...] o pow. [...] ha oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...] i orzekło o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej jako działka gruntu nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu orzeczenia organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wynikające z dokonanych ustaleń, że skoro J. B. nie jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, to brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia jego wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nie zgadzając się z tym stanowiskiem J. B. złożył kolejną, obszerną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Natomiast w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Rozpatrywana sprawa była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia wyrokiem z dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 652/08 uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. Powołane orzeczenie zawiera wiążącą ocenę prawną w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach i wskazania, co do dalszego postępowania organów ją rozpatrujących. Sąd stwierdził, że istnieje zasadnicza rozbieżność między treścią wniosku skarżącego z 28 grudnia 2000 r. a rozstrzygnięciem organu I instancji wyrażonym w decyzji z [...] kwietnia 2001 r. Wniosek skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jako przedmiot sprawy wskazuje działkę przy ul. [...] w W. o powierzchni [...] m², podczas gdy organ I instancji ww. decyzją odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ułamkowej części działki gruntu, nie wskazując przy tym, dlaczego przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił ułamkową część i o jaki udział ułamkowy chodzi. Ponieważ nie wiadomo, w jakim zakresie rozpoznany został wniosek, dlatego też Sąd nakazał wyjaśnienie tej rozbieżności oraz wyjaśnienie dopuszczalności rozstrzygania, co do ułamkowej części działki. Dodał, że gdyby organ odwoławczy skorzystał z możliwości, jakie stwarza przepis art. 136 kpa, to po przeprowadzeniu z urzędu dodatkowego postępowania, rozstrzygnięcie sprawy mogło być inne – powinna nim być objęta całość nieruchomości, a nie zaś nieokreślona ułamkowa część. Sąd przesądził również, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że adresatami przepisów o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności są jedynie użytkownicy wieczyści lub ich następcy prawni, zaś skarżący J. B, nie jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, gdyż jest nim uczestniczka postępowania A. S. Rozpoznając po raz kolejny sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględniło ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełniło materiał dowodowy i wydało decyzję odmowną, która dotyczy całej nieruchomości stanowiącej działkę przy ul. [...] w W. o powierzchni [...] m², objętej wnioskiem skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Kolegium odnośnie nie posiadania przez skarżącego J. B. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, co powoduje niezasadność jego żądania przekształcenia tego prawa w prawo własności - nie można bowiem przekształcać prawa, którego skarżący w ogóle nie posiada. Podsumowując Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiająca J. B. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka gruntu nr [...] o pow. [...] ha – jest zgodna z prawem. Stwierdzić też należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyło stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniło motywy, jakimi się kierowało przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.