I SA/Wa 1491/23
WyrokWSA w Warszawie2024-04-03
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Lenart, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wpisaniu osoby na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, wydana na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r., została wydana z poszanowaniem przepisów prawa, w tym zasad postępowania administracyjnego i materialnoprawnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wpisaniu D. E. na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie wpisu na listę sankcyjną jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, do którego stosuje się ograniczone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co uzasadnia brak konieczności stosowania pełnych wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji i prowadzenia postępowania dowodowego w standardowym zakresie. Sąd uznał również, że przesłanki zastosowania środków ograniczających wobec skarżącej zostały spełnione, a potencjalne negatywne skutki dla skarżącej nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji, która ma na celu ochronę bezpieczeństwa narodowego i przeciwdziałanie wspieraniu agresji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. E. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. o wpisaniu jej na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Decyzja została wydana na wniosek Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który wskazał na powiązania skarżącej z osobami wspierającymi agresję. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym oparcie decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i brak możliwości realizacji prawa do zaskarżenia. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. E. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję [...] na [...] oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 29 maja 2023 r., nr DPP-TPZ.0272.28.2023(2), po rozpoznaniu wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, orzekł o wpisaniu D. E. na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i
prawnym.
Pismem nr R-Pf-12193/2022 Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej jako "Szef ABW") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") o zastosowanie wobec D. E. (dalej jako "skarżąca") środków przewidzianych w art. 1 pkt 2 - 4 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2002 r., poz. 835, dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 13 kwietnia 2022 r.").
Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
decyzją z 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.28.2023(2):
- w pkt 1 wpisał D. E. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy z 13 kwietnia 2022 r.,
- w pkt 2 zastosował wobec niej:
a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6 ze zm.), zwanego dalej: "rozporządzeniem 269/2014", będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osoby, o której mowa w punkcie 1, w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania skarżącej lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r.,
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b,
d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z 11 wrześni 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710 ze zm.),
e) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze.zm.).
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść wniosku Szefa ABW o objęcie skarżącej środkami ograniczającymi wskazanymi w art. 1 ustawy.
Podniósł, że D. E. jest właścicielem 30% udziałów w podmiocie [...] sp.
z o. o. oraz akcjonariuszem (30%)) i komplementariuszem w podmiocie [...] sp. komandytowo-akcyjna, działających w ramach federacji [...], która zajmuje się organizowaniem gali typu freak show fight.
Rodzina E. ma utrzymywać relacje z przywódcą [...] – R. K., znajdującym się na listach sankcyjnych Unii Europejskiej, Ukrainy,
Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, USA, Kanady, Australii, Nowej Zelandii i Japonii. Oddziały specjalne R. K. zaangażowane są działania wojenne Federacji Rosyjskiej na Ukrainie, a rekrutacja do nich ma się odbywać się m. in. za pośrednictwem klubów mieszanych sztuk walki.
W grudniu 2020 r. Departament Skarbu USA objął sankcjami finansowymi organizację [...] z powodu jej bezpośrednich powiązań z R. K.. Przedstawicielem [...]na Europę i Polskę był B. E. – brat właścicieli podmiotów [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. komandytowo-akcyjna. W związku z brakiem możliwości organizacji eventów [...] na terenie Europy, utworzono federację [...], która umożliwia osobom powiązanym
z R. K. kontynuowanie działalności w Polsce.
Zastosowanie środków ograniczających wobec D. E. uniemożliwi jej
czerpanie korzyści wynikających z powiązań z reżimem R. K. - pozbawi ją bezpośredniego wpływu na działalność oraz uczestnictwa w zyskach z działalności oraz uczestnictwa w zyskach z działalności podmiotów [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. komandytowo-akcyjna.
Minister dodał, że do wniosku dołączono załącznik mający charakter dokumentu niejawnego, opatrzonego klauzulą "poufne".
Następnie przywołał treść art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust.4, ust. 6 i ust. 7 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. - wskazując, że po całościowym rozważeniu przedstawionych we
wniosku uwarunkowań odnoszących się do skarżącej uznał, że zachodzą uregulowane
w art. 3 ust. 2 ustawy przesłanki do zastosowania wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji środków. Opisane bowiem we wniosku okoliczności faktyczne wskazują, że skarżąca jest osobą bezpośrednio lub pośrednio związaną, w szczególności przez powiązania o charakterze osobistym, z osobami bezpośrednio lub pośrednio wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego
2022r. lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie środków finansowych lub zasobów gospodarczych.
Na zakończenie stwierdził, że wskazany w sentencji zakres zastosowanych środków określił stosownie do art. 1 ustawy, przy uwzględnieniu definicji zawartych w art. 1 lit. d i g rozporządzenia 269/2014. Rozstrzygając o zastosowaniu powyższych środków wziął również pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy - zgodnie z którym uwzględnia się w szczególności charakter i zakres działalności prowadzonej przez adresata decyzji, jego strukturę kapitałową oraz względy bezpieczeństwa narodowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła D. E.
zarzucając jej naruszenie:
I. Prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, który uniemożliwił dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, co było konieczne do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a ponadto brak rozpatrzenia materiału
dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, co poskutkowało wydaniem w sprawie wadliwej decyzji, w szczególności poprzez:
a) oparcie decyzji wyłącznie na podstawie wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
b) niepodjęcie przez organ jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym bezpośredniego przesłuchania skarżącej oraz wezwania jej do przedłożenia wszelkich dokumentów, które są w jej posiadaniu, bądź co do których mogłaby uzyskać dostęp, aby ustalić wszelkie niezbędne fakty niezbędne do wydania decyzji, w tym wskazujące na:
- brak jakichkolwiek powiązań o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym z R. K.; brak utrzymywania jakichkolwiek relacji z R. K. oraz osobami z jego otoczenia, zarówno przez skarżącą, jak i przez całą rodzinę E.,
- okoliczności współpracy jej brata B. E. z organizacją [...],
- brak jakichkolwiek transferów środków finansowych, zasobów gospodarczych na jakiekolwiek konta rosyjskie, w tym zwłaszcza od momentu powstania spółek [...] sp. z o.o. i [...] S.K.A.
- legalne źródła pochodzenia wszelkich środków finansowych, jakie posiada na swoich rachunkach bankowych oraz wszelkich innych aktywów,
- historię pochodzenia środków na otworzenie spółki [...] sp. z o.o. będącej właścicielem marki [...] oraz [...] S.K.A.,
- osobisty stosunek skarżącej wobec wojny, jakichkolwiek konfliktów zbrojnych i
potępienie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę,
- brak jakiegokolwiek powiązania pomiędzy utworzeniem organizacji [...] a zakończeniem współpracy jej brata, B. E., z organizacją [...],
- brak jakichkolwiek korzyści, które skarżąca miałaby czerpać w związku z domniemanym powiązaniem z R. K. oraz z kimkolwiek z jego otoczenia,
2) art. 8 w związku a art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak realizacji wymogu przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji w sposób umożliwiający skarżącej realizację prawa do zaskarżenia decyzji w oparciu o wskazane konkretne elementy stanu faktycznego i prawnego leżące u podstaw jej wydania,
II .Prawa materialnego, to jest:
1) art. 3 ust. 2 ustawy poprzez jego zastosowanie wobec skarżącej w sytuacji, gdy:
a) skarżąca nigdy bezpośrednio lub pośrednio nie wspierała:
- agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r.,
- naruszeń praw człowieka lub represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi inne poważne zagrożenie dla demokracji lub praworządności w Federacji Rosyjskiej lub na Białorusi,
b) skarżąca nigdy bezpośrednio lub pośrednio nie była związana z osobami lub podmiotami popierającymi agresję Rosji na Ukrainę lub wspierającymi naruszenia praw człowieka lub represji wobec społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności poprzez powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, a także nigdy nie dysponowała żadnymi zasobami gospodarczymi, funduszami czy środkami finansowymi w takim celu.
W związku z powyżej wskazanymi zarzutami naruszenia prawa procesowego, skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów, które nie zostały przeprowadzone przez organ, a których przeprowadzenie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy tj. o przesłuchanie S. B. oraz K. E. (jej brata) -
na okoliczność przyczyn dla których została wspólnikiem spółek [...] sp. z o.o. i [...] S.K.A., w szczególności tego, że chodziło wyłącznie o dofinansowanie tych spółek, a nie o jakiekolwiek powiązania z reżimem R. K.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wniosła również o udzielenie zgody na zapoznanie się z częścią niejawną informacji, na których podstawie została wydania zaskarżona decyzja, w zakresie pozwalającym jej na udzielenie wyjaśnień dotyczących tych informacji, które nie mają żadnego oparcia w faktach.
Ponadto wskazała na naruszenie przez ustawę z 13 kwietnia 2023 r. przepisów Konstytucji w zakresie w jakim art. 4 ust. 1 tej ustawy wyłącza z zastosowania art. 107 § 3 k.p.a. w procedurze wydania decyzji o nałożeniu sankcji, co skutkuje tym, że organ nie
jest zobligowany do wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne nie musi zawierać wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co skutkuje tym, że nie istnieje realna możliwość skorzystania z prawa zaskarżenia decyzji,
w szczególności w kontekście utajnienia notatki Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego będącej podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
W obszernym uzasadnieniu skargi powołała argumenty na potwierdzenie swoich zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie - szczegółowo odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji i zarzutów oraz przywołując liczne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Warszawie na okoliczność potwierdzenia zasadności swojego stanowiska.
Wskazał, że dokonana przez niego ocena prawna ustalonego stanu faktycznego, składająca się na rozstrzygnięcie sprawy, znajduje oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego, przy zachowaniu wszystkich wymogów proceduralnych przewidzianych dla postępowania sankcyjnego. Zaś wszystkie podniesione w skardze zarzuty, zarówno materialnoprawne, jak i procesowe, należy uznać za bezzasadne, gdyż stanowią one w istocie polemikę z ustaleniami i rozstrzygnięciem organu, które znajduje należytą podstawę w przepisach prawa oraz zostało wydane z zachowaniem wszystkich wymogów proceduralnych.
Pozostawił do decyzji Sądu wniosek skarżącej o dopuszczenie dowodów w postaci przesłuchania S. B. i K. E. oraz wniosek o zezwolenie na zapoznanie się przez nią z częścią niejawną informacji, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję.
Jednocześnie wskazał, że zaskarżona decyzja z 29 maja 2023 r. została wydana
na wniosek Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, złożony w oparciu o
informacje pozyskane przez tę formację jako służbę specjalną i w istotnej części
niejawne. Biorąc zaś pod uwagę charakter możliwych czynności podejmowanych przez wnioskodawcę w celu ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę skierowania wniosku o wydanie decyzji o wpisie na listę sankcyjną, w tym czynności operacyjno-rozpoznawczych - dowód z zeznań posiada jedynie ograniczone znaczenie i brak jest możliwości jego skonfrontowania z całością materiałów zgormadzonych w sprawie przez Szefa ABW.
Pismem z 9 sierpnia 2023 r. Sąd poinformował skarżącą o odmowie wglądu do akt sprawy, które stanowią dokumenty tajne opatrzone klauzulą niejawności i
przechowywane są w Kancelarii Tajnej Sądu.
Pismem procesowym z 27 marca 2024 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie
dowodu w postaci sprawozdania z badania wariograficznego B. E. - na okoliczność braku powiązań z reżimem R. K. sporządzonego przez biegłego sądowego wpisanego na listę biegłych sądowych Sądu Okręgowego w [...] oraz wydruku z oficjalnej strony na portalu Instagram [...] - Solidarni z Ukrainą z 26 lutego 2022 r., oświadczenia z oficjalnej strony na portalu Instagram [...] dotyczącego braku powiązań politycznych wspólników tej federacji, w tym D. E. z 28 lutego 2022 r. i dowodu wpłaty kwoty [...] zł na pomoc Ukrainie z 28 lutego 2022 r. - na okoliczność osobistego zaangażowania skarżącej w pomoc i
wsparcie Ukrainy oraz braku popierania agresji Rosji na Ukrainę.
Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2023 r. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w punkcie drugim skargi oraz w piśmie z 27 marca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie przeprowadzanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z 29 maja 2023 r. o wpisaniu D. E. na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r.
Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z 13 kwietnia 2022 r.
o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023 r., poz. 129),
zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 13 kwietnia 2022 r."
Zgodnie z art. 1 ustawy, wobec osób i podmiotów wpisanych na listę, o której
mowa w art. 2, stosuje się:
1) odpowiednio środki określone w art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na
Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 1fb, art. 1fc i art. 7,
2) odpowiednio środki określone w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014
z 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 8, art. 12 i art. 16,
3) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych,
4) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, ze zm.).
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, lista osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1, zwana dalej "listą", jest prowadzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Lista jest publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw
wewnętrznych. Zawiera ona oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki ograniczające wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie. W art. 2 ust 2 ustawy przewidziano, że zakres środków ograniczających stosowanych wobec osób i podmiotów wpisanych na listę nie może powielać zakresu środków określonych względem tych osób i podmiotów w wykazach określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r. oraz rozporządzenia Rady
(UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje Minister właściwy do spraw wewnętrznych wobec osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego
2022r. lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności
ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych.
W niniejszej sprawie Minister uznał, że wskazane w powołanych przepisach przesłanki wpisu na listę sankcyjną zostały wobec skarżącej spełnione.
Wskazał - powołując się na okoliczności faktyczne opisane we wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - że skarżąca jest osobą bezpośrednio lub pośrednio związaną, w szczególności przez powiązania o charakterze osobistym, z osobami bezpośrednio lub pośrednio wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r. lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie środków finansowych lub zasobów gospodarczych.
Jednocześnie zakres zastosowanych środków określił stosownie do art. 1 ustawy przy uwzględnieniu definicji zawartych odpowiednio w art. 1 lit. d i g rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r. Dodał, że decydując o zastosowaniu wskazanych
środków wziął pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym uwzględnia się w szczególności charakter i zakres prowadzonej przez adresata decyzji działalności, jego strukturę kapitałową oraz względy bezpieczeństwa narodowego.
W ocenie Sądu, w skardze nie przedstawiono argumentów, które zdołałyby podważyć prawidłowość powyższych ustaleń i ocen dokonanych przez organ w niniejszej sprawie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do szczególnie eksponowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z przyjętymi w ustawie z 13 kwietnia 2022 r. regulacjami prawnymi decyzję w sprawie wpisu na listę wydaje minister właściwy do spraw wewnętrznych z urzędu lub na uzasadniony wniosek wskazanych w art. 3 ust. 3 ustawy właściwych, w tym także wyspecjalizowanych w dziedzinie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, organów lub podmiotów. Podmiotem takim jest, między innymi, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
który złożył do Ministra wniosek o wydanie wobec skarżącej decyzji w niniejszej sprawie. Przy tym art. 3 ust. 4 ustawy stanowi, że propozycję zastosowania środków, o których mowa w art. 1, określa się z uwzględnieniem w szczególności charakteru i zakresu działalności prowadzonej przez osobę lub podmiot, struktury kapitałowej tego podmiotu oraz względów bezpieczeństwa narodowego.
W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlegało zatem rozstrzygnięcie wydane na wniosek szefa służby specjalnej powołanej do ochrony bezpieczeństwa
wewnętrznego państwa i porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej, a akta sprawy zawierają również dodatkowe materiały zdeponowane w kancelarii tajnej.
Formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania - w tym podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego rządzących postępowaniem
dowodowym - skarżąca pomija fakt, iż postępowanie w sprawie wpisu na listę sankcyjną jest szczególnym, nietypowym postępowaniem administracyjnym.
Ustawodawca zdecydował bowiem, że do tego rodzaju postępowań stosuje się, w zakresie nieuregulowanym w ustawie z 13 kwietnia 2022 r., jedynie niektóre,
szczegółowo wymienione, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 4 ustawy). Wśród tych przepisów ustawodawca nie wymienił, między innymi, art. 107 § 3 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy z 13 kwietnia 2022 r. organ nie jest zobowiązany oceniać, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zaś uzasadnienie
decyzji nie musi zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe koresponduje z treścią art. 3 ust. 9 ustawy, który stanowi, że minister może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji w sprawie wpisu na listę ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny.
Ustawodawca uznał zatem, iż szczególny charakter tego rodzaju spraw, a w szczególności okoliczność, że wykazanie powiązań z podmiotami wspierającymi agresję wiązać się może z koniecznością ujawnienia informacji uzyskanych w toku działań operacyjnych służb bezpieczeństwa państwa, może wymagać ograniczenia zakresu uzasadnienia decyzji.
Nie bez znaczenia dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje również to, że ustawodawca zdecydował się pozostawić poza katalogiem uregulowanym w art. 4 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. przepisy art. 10 § 1, art. 61 § 4 oraz art. 73 § 1 k.p.a. - które to regulacje zobowiązują organy administracji publicznej odpowiednio do zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Z woli ustawodawcy do postępowania w sprawie wpisu na listę nie stosuje się również szczegółowych przepisów k.p.a. dotyczących poszczególnych środków dowodowych, w tym art. 82 i 83 k.p.a., które dotyczą zeznań świadków i art. 86 k.p.a., który dotyczy przesłuchania strony.
To wszystko powoduje, że nie można zarzucić Ministrowi przy prowadzeniu przedmiotowego postępowania istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 8 w związku z art. 107 § 1 k.p.a.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest
naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. Stawiając ten zarzut skarżąca wywodzi, że organ nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających spełnienie wobec niej przesłanek wpisu na listę w postaci bezpośrednich lub pośrednich jej powiązań, w szczególności o charakterze osobistym, z osobami bezpośrednio lub pośrednio wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Skarżąca pomija jednak okoliczność, że z woli ustawodawcy przepisy ustawy z 13 kwietnia 2022 r. zostały tak skonstruowane, że już choćby samo potencjalne podejrzenie w tym zakresie, oparte na bezpośrednich bądź choćby tylko pośrednich powiązaniach z podmiotami bezpośrednio lub pośrednio wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, może uzasadniać zastosowanie środków określonych w ustawie. Powołany wyżej przepis wskazuje
bowiem tylko na "istnienie prawdopodobieństwa" wykorzystania dysponowanych
środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych.
Uwzględniając powyższe, Sąd podzielił ocenę Ministra, że podniesione w zaskarżonej decyzji okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o umieszczenie skarżącej na liście sankcyjnej uzasadniają stanowisko, że skarżąca pozostaje potencjalnie w kręgu podmiotów powiązanych z podmiotami wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.
Nie bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt, że z woli ustawodawcy wpisowi na listę podlegać mają nie tylko podmioty bezpośrednio lub pośrednio
wspierające agresję, lecz także wszelkie inne osoby lub podmioty, o ile są bezpośrednio powiązane z podmiotami tę agresję wspierającymi. Powiązania te mogą mieć, między innymi, charakter osobisty lub gospodarczy. Przy tym w art. 3 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. ustawodawca posłużył się zwrotem "w szczególności". Zdaniem Sądu, użycie
tego sformułowania oznacza, że podstawą wpisu na listę sankcyjną mogą być
powiązania różnego rodzaju, o ile można im przypisać choćby przymiot działań
pośrednich (wyroki WSA w Warszawie z: 2 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/22, Lex nr 3516055 i 18 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2524/22, Lex nr 3602305).
Wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji nie mogły mieć również podnoszone w skardze okoliczności dotyczące negatywnych skutków zaskarżonej decyzji dla
skarżącej i jego rodziny.
Należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie kontrola legalności decyzji Ministra ograniczała się do zbadania, czy w sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wydania
decyzji o umieszczeniu skarżącej (jako osoby fizycznej) na liście osób i podmiotów,
wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1 ustawy. Przy czym należy zaznaczyć, że ustawa z 13 kwietnia 2022 r. jest szczególnym aktem prawnym. Jej zadaniem jest przeciwdziałanie wspieraniu agresji na Ukrainę oraz ochrona bezpieczeństwa narodowego. Te dwa główne cele stały się priorytetem dla ustawodawcy,
i przez ich pryzmat należy odczytywać zapisy ustawy. Ewentualne negatywne skutki dla określonego podmiotu, który został wpisany na listę sankcyjną, nie mogą stanowić podstawy uchylenia tego rodzaju decyzji. Byłoby to bowiem sprzeczne z ratio legis ustawy z 13 kwietnia 2022 r. i nie służyło jej głównym celom. Oczywistym jest przy tym fakt, że ustawa z 13 kwietnia 2022 r. ma charakter represyjny, sankcyjny i trudno oczekiwać aby zastosowanie jej zapisów do określonego podmiotu nie miało wywoływać negatywnych dla tego podmiotu skutków. Zatem w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją nieskuteczna musiała okazać się argumentacja skarżącej nakierowana na wykazanie negatywnych skutków, jakie ponosi ona w wyniku wydania decyzji z 29 maja 2023 r.
Cele tej regulacji i jej szczególny charakter uzasadniają również przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania w zakresie ograniczenia czy też znacznego uproszczenia postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących wpisu na listę. Nie oznacza to jednak, że dana osoba czy podmiot podlegający wpisowi na listę są zupełnie pozbawione ochrony prawnej. Od tego rodzaju decyzji przysługuje bowiem skarga do sądu administracyjnego (art. 3 ust. 6 ustawy), a w toku postępowania sądowego skarżąca
może przedstawić własną argumentację, zarzuty i wnioski - co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Ponadto należy podnieść, że zarówno organ administracji publicznej właściwy w tego
typu sprawach jak też Sąd - nie mają żadnego wpływu na decyzje legislacyjne polskiego ustawodawcy. Organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Stąd też nie można uznać, że stosując w przedmiotowej sprawie art. 3 ust. 1 i ust. 6, a także art. 4 ust. 1 ustawy organ naruszył przepisy ustawy
z 13 kwietnia 2022 r. czy też przepisy Konstytucji RP.
Końcowo Sąd wskazuje, że nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o udzielenie zgody na zapoznanie się z częścią niejawną informacji i o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków oraz wniosków zawartych w piśmie procesowym skarżącej z 27 marca 2024 r. Reguły postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym określa art. 106 § 3 p.p.s.a. Z uwagi na specyfikę tego postępowania, powołany przepis nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania dowodowego z innych środków dowodowych niż dokumenty i to tylko w ograniczonym zakresie. Z tych
też przyczyn wnioski dowodowe skarżącej nie mogły zostać uwzględnione.
Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu tego rodzaju naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie doszło również do naruszenia przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło