I SA/Wa 1498/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie asesor WSA Agnieszka Miernik asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez M. M. prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez T. i M. M. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, iż Wojewoda [...] wskazał w uzasadnieniu decyzji, że właściciele przedmiotowej nieruchomości – T. i M. M. repatriowali się w 1957 r., a zatem w myśl przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.), ich spadkobierca M. M. nie był osobą uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Po rozpatrzeniu odwołania M. M., który nie podważał faktu, iż T. i M. M. przybyli do Polski w 1957 r., lecz kwestionował decyzję, powołując się na zasadę sprawiedliwości społecznej oraz fakt bycia repatriantem, Minister Infrastruktury stwierdził, że art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Za pozostawione mienie miały przysługiwać świadczenia przewidziane: 1. w układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski; 2. w układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski; 3. w układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski; 4. w umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR. Z ustaleń organu wynika, że T. i M. M. przybyli do Polski jako repatrianci w 1957 r., a zatem podstawą repatriacji była umowa z dnia 25 marca 1957 r. zawarta pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. z 1957 r., Nr 47, poz. 222). Umowa ta umożliwiła powrót do Polski osobom narodowości polskiej, które nie skorzystały z prawa do repatriacji na podstawie wcześniejszych umów. Ponieważ umowa ta nie została wymieniona w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., dlatego też, zdaniem Ministra Infrastruktury organ wojewódzki zasadnie odmówił M. M. potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. W świetle obowiązujących przepisów prawo to przysługiwać może jedynie osobom repatriowanym na podstawie w/w umów (art. 1 ustawy) lub też spadkobiercom tych osób (art. 2 ust. 2 ustawy). Ponieważ T. i M. M. nie spełnili określonych w art. 1 ustawy warunków, również ich spadkobiercy, a więc skarżącemu, nie przysługuje prawo zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami państwa polskiego. Zdaniem organu powoływanie się przez skarżącego na fakt bycia repatriantem nie może w świetle obowiązujących przepisów prawa stanowić podstawy do wydania pozytywnej dla strony decyzji. Organ stwierdził również, że organy administracji działają na podstawie i w granicach prawa, art. 7 Konstytucji, art. 6 kpa, a wobec tego nie mogą odstępować od obowiązujących przepisów prawa, w ramach nieuprawnionej oceny zgodności takich przepisów z zasadami ustanowionymi przez Konstytucję. Uprawniony do takiej oceny Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niekonstytucyjności - sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej - przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia Wojewody [...]. Tym samym organ ten jest związany ich postanowieniami oraz zobowiązany do bezwzględnego ich stosowania. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. M., zarzucając naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, którego treść jest w pełni adekwatna do jego sytuacji, ponieważ spełnia wszystkie kryteria wskazane w tym przepisie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa potwierdzenia posiadania prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku M. M. z dnia [...] sierpnia 2004 r. do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez M. M. prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez T. i M. M., a Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.), w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, prawo do zaliczenia wartości nieruchomości przysługuje łącznie wszystkim jego spadkobiercom, albo jednemu z nich wskazanemu przez pozostałych spadkobierców; wskazanie osoby uprawnionej następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. M. wynika, że spadek po M. M. zmarłej dnia [...] listopada 1993 r. w [...], na podstawie ustawy nabyli: mąż spadkodawczyni T. M., dzieci spadkodawczyni M. M. i A. I. po ¼ części oraz wnuki spadkodawczyni W. S., E. M. i T. M. po 1/12 części spadku. Z akt administracyjnych sprawy wynika również, że wszyscy spadkobiercy ustawowi M. M., jako osobę uprawnioną do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami państwa polskiego wskazali M. M., który był wnioskodawcą i równocześnie jedynym uczestnikiem postępowania administracyjnego. Pozostali spadkobiercy nie byli uczestnikami tego postępowania i nie zostali o nim zawiadomieni. Zgodnie z art. 10 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek organu zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu oznacza równocześnie uprawnienie strony do czynnego udziału, z którego strona może skorzystać, ale nie musi. Obowiązkiem organu jest zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania, umożliwienie prawa dostępu do akt sprawy, zawiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, umożliwienie wypowiedzenia się w sprawie. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny, bez względu na to, czy miało ono wpływ na wynik sprawy, czy nie, ponieważ wypełnia przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stroną, stosownie do art. 28 kpa, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skoro zatem przedmiotem postępowania administracyjnego było wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przez M. M. zmarłą dnia [...] listopada 1993 r., to obowiązkiem organu było zawiadomienie o toczącym się postępowaniu wszczętym wnioskiem jednego ze spadkobierców – pozostałych spadkobierców, wykazanych postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Wskazanie przez spadkobierców jednego z nich, któremu ma przysługiwać prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami państwa polskiego, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., nie pozbawia pozostałych spadkobierców statusu strony, i obowiązkiem organu administracji jest zawiadomienie wszystkich spadkobierców o toczącym się postępowaniu administracyjnym. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.)., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.