I SA/Wa 1500/16

WyrokWSA w Warszawie2018-01-17

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Dariusz Chaciński, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. w celu uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia o przejęciu mienia na własność Państwa, wydanej z rażącym naruszeniem prawa po upływie znacznego czasu?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, ma charakter zakresowy i nie powoduje zmiany normatywnej ani derogacji przepisu. Wskazuje on na potrzebę wykładni art. 156 § 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych, w szczególności ochrony praw obywatela, ale nie stanowi samoistnej podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., zwłaszcza gdy zapadł w odmiennych realiach prawnych i faktycznych niż sprawa, w której ma być zastosowany. Organ administracji nie może badać innych podstaw wznowienia niż wskazane we wniosku strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2012 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia z 1958 r. o przejęciu mienia przedsiębiorstwa na własność Państwa. Wniosek o wznowienie oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. dotyczącego art. 156 § 2 k.p.a. Minister odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie stanowi podstawy do wznowienia. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy przez Ministra, skarżący (Skarb Państwa i Miasto W.) wnieśli skargi do WSA, zarzucając m.in. naruszenie procedury i brak uwzględnienia wyroku TK. WSA oddalił skargi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi Skarbu Państwa – Wojewody [...] oraz Miasta W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa – Wojewody [...] oraz Miasta W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2016 roku [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 j.t. dalej jako k.p.a.), po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, z wniosku Prezydenta W., w sprawie ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] odmówił uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1958 r. znak: [...] Minister Rolnictwa stwierdził, że przedsiębiorstwo "Zakłady [...]" w W. i należące do tej firmy stacje [...] objęte przymusowym zarządem państwowym, na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 9 listopada 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego, przeszło z mocy prawa, za wyjątkiem stacji [...] w O., na własność Państwa z dniem [...] marca 1958 r. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 2, art. 9 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. nr 11, po. 37). Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku "C. [...]" Spółki Akcyjnej, stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r. w części dotyczącej działek oznaczonych obecnie numerami: [...], [...], [...], [...],[...] [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] - wszystkich z obrębu [...] oraz numerami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - wszystkich z obrębu [...], położonych w W. w województwie [...]. Decyzja wydana została w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 1 k.p.a. Od tej decyzji nie został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem datowanym na 22 czerwca 2015 r. Prezydent W. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., podnosząc że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 k.p.a., z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] wydanym w oparciu o art. 145a § 1 w związku z art. 150 §1 k.p.a., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. Organ wskazał, że Artykuł 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. określają przesłanki do wznowienia postępowania. Katalog przyczyn wznowienia, wymieniony w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a., ma charakter zamknięty, co oznacza, że wznowienie postępowania nie jest dozwolone z jakichkolwiek innych przyczyn. Wyjątek od tej zasady mogłaby wprowadzić jedynie ustawa szczególna. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a § 1 k.p.a. następuje w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Minister podał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Organ podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 ma charakter zakresowy i nie powoduje zmiany normatywnej. Nie deroguje on art. 156 § 2 k.p.a., natomiast wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę. Organ stwierdził, że wyrok ten nie wpływa na dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy podstawę stwierdzenia nieważności stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. Wyrok ten zatem nie może być podstawą do wznowienia postępowania. Dodatkowo organ zauważył, że orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 1958 r., stwierdzające przejście przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność państwa, miało charakter decyzji administracyjnej deklaratoryjnej, potwierdzającej jedynie skutek prawny, jaki wywołało wejście w życie powołanego przepisu. Innymi słowy decyzja ta, mająca charakter deklaratoryjny, nie była zatem źródłem nabycia prawa własności przez Skarb Państwa, a tylko potwierdzała ten fakt i umożliwiała podmiotowi publicznemu skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący jej tytuł prawny. Minister dodał, że występujące z wnioskiem o wznowienie postępowania W., które stało się właścicielem mienia przedsiębiorstwa na skutek przejęcia go przez Skarb Państwa z rażącym naruszeniem prawa i przekazania następnie na rzecz W. jest podmiotem publicznym i jego interes nie może mieć pierwszeństwa przed interesem obywatela. Intencją bowiem wyroku Trybunału z 12 maja 2015 r. była ochrona obywatela. W wyniku rozpatrzenia wniosku Prezydenta W. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że odwołujący podniósł zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Skarżący wskazał między innymi, że Minister nie zapewnił Prezydentowi W. czynnego udziału w postępowaniu, a decyzję doręczył jedynie Prezydentowi W., wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej. Odnosząc się do tego zarzutu organ stwierdził, że jest on bezzasadny i podniósł, że do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęły dwa odrębne wnioski o wznowienie postępowania, pochodzące od Prezydenta W., reprezentującego W. oraz od Prezydenta W. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Obydwa wnioski, poza sygnaturą oraz wskazaniem reprezentowanego podmiotu, posiadały identyczną treść, tą sama datę sporządzenia, zostały podpisane przez tą sama upoważnioną osobę (Dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami - [...]) oraz pochodziły z tej samej jednostki organizacyjnej Urzędu W. tj. Biura Gospodarki Nieruchomościami, [...]. Minister podkreślił, że sam fakt zamieszczenia w tzw. "rozdzielniku" decyzji tylko Prezydenta W., bez wskazania w czyim imieniu działa, nie może decydować o tym, że decyzję doręczono tylko Prezydentowi W. wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, a nie Prezydentowi W., reprezentującemu W. Zdaniem organu takie oznaczenie adresata decyzji sugeruje jednoznacznie, że doręczenia dokonano Prezydentowi W., jako podmiotowi reprezentującemu zarówno W., jak i Skarb Państwa. Brak precyzji w tym zakresie nie miał wpływu na wynik sprawy oraz nie mógł decydować o uchyleniu decyzji. Minister wyjaśnił, że granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie na wniosek strony związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi w takim wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw nie wskazanych przez strony. Tylko w postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu to organ jest pełnym dysponentem takiego postępowania, to znaczy może samodzielnie wskazywać przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w omawianym postępowaniu ocenie podlegała wyłącznie przesłanka z art. 145a § 1 k.p.a. Tym samym, podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy inne zarzuty, odnoszące się do faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości, nabycia przez Skarb Państwa prawa własności niektórych nieruchomości na innej podstawie niż orzeczenia nacjonalizacyjne z 1950 r. i 1958 r., a także braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, organ uznał za niecelowe i niepodlegające ocenie. Minister podniósł, że wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 ma charakter interpretacyjny, zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, a jego skutkiem nie było wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego. Organ podkreślił, że wobec powyższego wyrok TK nie wpływa na dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy podstawę stwierdzenia nieważności stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i nie może być podstawą do wznowienia postępowania. Od powyższego rozstrzygnięcia wpłynęły dwie identyczne skargi wywiedzione przez Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta W. oraz Miasto W. reprezentowane przez Prezydenta W. Obie skargi zaskarżyły w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2016 r. i zarzuciły zaskarżonej decyzji 1/zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy swojej poprzedniej decyzji o odmowie uchylenia swojej decyzji z [...] listopada 2012 r., w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uchylania; 2/ brak zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1958.r, wydane zostało ponad 50 lat temu i wywołało nieodwracalne skutki prawne; 3/ naruszenie art- 149 § 2 k.p.a. w zw. z art.10 k.p.a. poprzez pominięcie w postępowaniu jednej z jej stron tj. Województwa [...]; 4/ naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, dokonanie tej oceny wybiórczo, z pominięciem argumentacji Miasta W. oraz Skarbu Państwa, naruszając zarazem ogólne zasady postępowania administracyjnego - zasadę wnikliwości (art. 12 k.p.a.) W obu skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarg wskazano, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] została zatem wydana po ponad 50-ciu latach od orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1958 r., a Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Skarżący podnieśli, że Minister rozpoznający sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania powinien wziąć pod uwagę obecny stan prawny nieruchomości, których dotyczy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. Skarżący wskazali, że o wszczęciu postępowania należało powiadomić wszystkie strony postępowania, a bez wątpienia stroną takiego postępowania powinno być również Województwo [...] jako właściciel drogi wojewódzkiej - ulicy [...], położonej na działkach objętych decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. , jednak z treści rozdzielników wynika, że ani decyzja Ministra z dnia [...] czerwca 2016 r., ani też decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie została doręczona Województwu [...] i z tych względów strona ta pozbawiona została możliwości obrony swoich w praw w przedmiotowym postępowaniu wznowieniowym. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek strony, w oparciu postanowienie Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z 10 marca 2016 r., wydane na podstawie art. 145 a §1 w zw. z art.150 §1 k.p.a. Następnym etapem wznowionego postępowania jest zatem - stosownie do art.149 § 2 k.p.a. - przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia. Innymi słowy, organ prowadzący postępowanie musi zbadać czy przesłanka wznowienia, której prawdopodobieństwo wystąpienia stało się przyczyną wznowienia postępowania, w rzeczywistości wystąpiła w sprawie. Podkreślić należy, że organ administracji nie może badać innych podstaw wznowienia niż wskazane w podaniu strony. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Dz.U. z 2015 r. poz. 702) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania nadzorczego, o której mowa w przepisie art. 145a § 1 k.p.a., umożliwiającą uchylenie kwestionowanej decyzji nadzorczej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i ponowną ocenę legalności decyzji z [...] sierpnia 1958 r., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zaprezentowanego w uzasadnieniu tego wyroku stanowiska. Na wstępie należy podkreślić, że instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, uregulowana w Dziale II Rozdziale 12 k.p.a. składa się z trzech faz. Przy czym jeżeli chodzi o wznowienie postępowania oparte na podstawie wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a. w pierwszej fazie organ bada dopuszczalność wszczęcia postępowania wznowieniowego, tj. czy wniosek o wznowienie postępowania formalnie powołuje się na podstawę wznowienia opartą o przepis art. 145a § 1 k.p.a. i czy wniosek ten został złożony w terminie ustawowym (art. 145a § 2 k.p.a.). Jeżeli te wymogi są spełnione, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). W drugiej fazie postępowania organ bada, czy są podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji, tzn. czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a. (art. 149 § 2 k.p.a.), tj. czy wskazywane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma związek z podstawą prawną kwestionowanej decyzji, a jeżeli tak to, czy ma istotne znaczenie w tym zakresie. Jeżeli w tej fazie postepowania organ dojdzie do wniosku, że wskazywane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma związek z rozstrzyganą sprawą, to wówczas uznaje, że żądanie wznowienia postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i w konsekwencji uchyla decyzję dotychczasową, jeżeli okaże się, że nie występują przeszkody z art. 146 k.p.a. W trzeciej fazie postępowania organ przeprowadza nowe postępowanie administracyjne, tak jak gdyby w sprawie nie była wydana dotychczas żadna decyzja i orzeka, co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zatem odpowiadając na pytanie czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt 46/13 wobec jego treści mógł stanowić podstawę do uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2012 r. należało zdaniem Sądu odpowiedzieć negatywnie. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przywołane orzeczenie Trybunału jako wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu, którego niekonstytucyjność została stwierdzona. Skarżący bez refleksji co do charakteru omawianego wyroku, okoliczności jego wydania, skutków jakie wywarł, a co za tym idzie możliwości jego stosowania przez organy administracji, chciałby aby również Sąd oparł na nim swoje rozstrzygnięcie. Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Wyrok ten ma charakter zakresowy i nie powoduje zmiany normatywnej. Nie deroguje on art. 156 § 2 k.p.a., natomiast wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę. Można w takiej sytuacji uznać, że wyrok ten nie wpływa na dotychczasowe rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy podstawę stwierdzenia stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. Znaczny upływ czasu, bez określenia go przez ustawodawcę, miałby być ustalany w każdej sprawie, drogą wykładni dokonywanej przez organy czy sądy administracyjne. Wyrok ten zatem nie mógłby być takim, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a., tj. stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania. Tym bardziej wskazując ww. wyrok Trybunału jako jego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145a § 1 p.p.s.a.) zwrócić należy uwagę na intencję tego wyroku. Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Dokonywanie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do tego, która ze statuowanych nimi zasad powinna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela. Ochrona słusznego interesu obywatela wynika z uzasadnienia tego wyroku. Trybunał wydawał ten wyrok na tle pytania zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający konkretną sprawę. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraźnie i zdecydowanie podkreślał, że dobro obywatela stanowi wartość, którą należy się kierować przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli na podstawie wadliwej rażąco decyzji obywatel nabył prawo lub jego ekspektatywę, należy rozważyć czy ważniejsze jest zachowanie tego prawa, czy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Istotne znaczenie ma również i to, że wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 zapadł na tle sprawy w której, po upływie kilkudziesięciu lat (w latach 90-tych XX w.), ukształtowało się i utrwaliło odmienne stanowisko judykatury na temat charakteru terminu z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. W latach 40-tych organ dekretowy nierzadko traktował ten termin jako termin procesowy, przywracalny i w związku z tym tak orzekł w 1948 r. w swej decyzji. Natomiast podstawą do stwierdzenia nieważności tej decyzji przywracającej termin z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego było to, że w momencie orzekania przez organ nadzoru w orzecznictwie termin ten był traktowany jako termin prawa materialnego, nieprzywracalny (por. np. uchwała składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96). Na tle sprawy, w której zapadł wskazany wyżej wyrok o sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że danie prymatu zasadzie praworządności (art. 7 Konstytucji) celem stwierdzenia nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo, jest wyłączone m.in. w przypadku, gdy przesłanka stwierdzenia nieważności ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu kwestionowanej decyzji. Wskazywana zatem przez skarżących podstawa wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a. nie potwierdziła się na gruncie niniejszej sprawy, ponieważ wyrok o sygn. akt P 46/13 zapadł w zupełnie innych realiach. Reasumując, skoro wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego w konkretnej sprawie, to wyrok ten nie ma charakteru uniwersalnego, tak jak typowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający w całości niezgodność przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną decyzji z konkretnymi przepisami Konstytucji RP. W sprawie z niniejszej skargi o wznowienie postępowania stwierdzona została nieważność orzeczenia o przejęciu na własność Państwa Przedsiębiorstwa [...] w W. Występujące z wnioskiem o wznowienie postępowania Miasto W. stało się w znaczącej mierze właścicielem mienia przedsiębiorstwa, na skutek przejęcia go przez Skarb Państwa z rażącym naruszeniem prawa i przekazania go następnie Gminie. Gmina jest podmiotem publicznym i jej interes nie może mieć pierwszeństwa przed interesem obywatela. Intencją bowiem wyroku Trybunału z 12 maja 2015 r. była ochrona obywatela. Skutkiem stwierdzenia nieważności orzeczeń o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa, następca prawny właściciela może odzyskać przynajmniej cześć mienia, przejętego rażąco wadliwie i to ochrona jego odzyskanego prawa znajduje oparcie w zasadach konstytucyjnych, o których mówił Trybunał w swoim wyroku. Na marginesie, wskazać należy, że Minister nie mógł dokonać oceny skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 w celu ponownej weryfikacji możliwości stwierdzenia nieważności badanej decyzji, z uwagi na znaczny upływ czasu. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 listopada 2015 r. (sygn. akt II OSK 651/14) podniósł, że wskazany wyrok TK adresowany jest do ustawodawcy, aby ten dokonał stosownych zmian w prawie. NSA uznał, że w drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156§ 1 pkt 2 k.p.a. nie można określić terminu, po upływie którego byłaby wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Pogląd ten podziela Sąd w orzekającym w niniejszej sprawie składzie. Skoro zatem Minister zasadnie uznał, że wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uzasadnia uchylenia decyzji nadzorczej, to nie miał podstaw do badania, czy w niniejszej sprawie miał możliwość oceny przesłanki znacznego upływu czasu, a jeżeli tak to, czy w niniejszej sprawie taki znaczny upływ czasu wystąpił. W takim stanie rzeczy nie miał również znaczenia aktualny stan prawny przedmiotowych działek. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji nieważnościowej w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i tym samym prawidłowo uznał, że w sprawie nie potwierdziła się podstawa wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a., wskazana we wniosku o wznowienie. Zarzut dotyczący pominięcia Województwa [...] nie mógł zostać uwzględniony, gdyż podnieść go ewentualnie może jedynie sam pominięty. Wobec powyższego skargę oddalono wyroku na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło