I SA/Wa 1501/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie potwierdzenia posiadania przez A. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości B., powiat [...], woj. [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, że Wojewoda [...] działając na postawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) decyzją z dnia [...] maja 2009 r. orzekł o odmowie potwierdzenia posiadania przez A. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości B.. Organ I instancji stwierdził bowiem, iż wymóg ustawowy określony w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie został spełniony. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. B. kwestionując rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego. Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] orzekł, iż A. B. jest osobą upoważnioną do ekwiwalentu za pozostawienie mienia jako spadkobierca H. B. i określił, że wartość pozostawionych nieruchomości wynosi [...] zł. Następnie Starosta [...], w adnotacji zamieszczonej na w/w decyzji potwierdził, iż A. B. w dniu [...] kwietnia 2004 r. aktem notarialnym Rep. [...], nabył od Skarbu Państwa, w ramach ekwiwalentu za pozostawione minie nieruchomość zabudowaną [....] oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha., obręb [...], gmina [...], za kwotę [....] zł. Minister podniósł, iż w przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. osoby ubiegające się o realizację pozostałej części uprawnienia, zobowiązane są do uzyskania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, w trybie przepisów wymienionej ustawy. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące przesłanki: był w 1 września 1939 r. obywatelem polskim, obecnie posiada obywatelstwo polskie, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn o których mowa w art. 1 przedmiotowej ustawy. Oznacza to, iż warunkiem sine qua non, potwierdzającym prawo do rekompensaty jest fakt położenia nieruchomości pozostawionej, w granicach Rzeczypospolitej Polskiej na dzień 1 września 1939 r. Za bezsporny Minister uznał fakt, iż miejscowość B. w obwodzie [....] nie znajdowała się w granicach Rzeczpospolitej Polskiej. W określonej przez ustawodawcę dacie znajdowała się ona na terytorium [....] (w latach [....]). W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty uznając jednocześnie, iż zgromadzony w sprawie pozostały materiał dowodowy dotyczący także częściowej realizacji prawa pozostaje bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. B. podnosząc, iż polskie przepisy informują wyraźnie, iż uzyskanie decyzji o wartości pozostawionego mienia jest równoznaczne z potwierdzeniem uprawnień do nabycia rekompensaty za pozostawione poza granicami mienie. Ponadto skarżący podniósł, iż z dokumentów historycznych wynika, ze w [...], a z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie wynika, że teren, na którym zamieszkiwał H. B. w dniu 1 września 1939 r. miał należeć do terytorium Rzeczypospolitej. Skarżący zauważył również, iż Starosta [...] w decyzji z dnia [...] października 2003 r. wskazał, iż ma on prawo do rekompensaty, ponieważ osobom narodowości [...] zamieszkującym w okręgu [...] zostało przyznane prawo do ewakuacji na zasadach przewidzianych w układzie z dnia [...]., co oznacza, że osobom tym przyznano również prawo do rekompensaty. Skarżący podniósł także, że Wojewoda [...] dokonał na ostatniej stronie decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2003 r. adnotacji o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty, a ponadto w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wojewoda [...] poinformował skarżącego o zarejestrowaniu jego wniosku z wybraną formą rekompensaty w rejestrze wojewódzkim oraz że w dniu [...] maja 2007 r. przekazano go Ministrowi Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga jest niezasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, ze ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. układów republikańskich, w tym układu z dnia [...] pomiędzy [...] a [...] dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium [...] i ludności [...] z terytorium [...]. Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy [...] a [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia [...] oraz do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium [...]. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielom nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2. posiada obywatelstwo polskie. W myśl zaś art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje jego spadkobiercom, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt. 2 ustawy (posiadanie obywatelstwa polskiego). Zaznaczyć trzeba, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Innymi słowy niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty zgodnie bowiem z art.7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 Wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez A. B., było ustalenie przez organy obu instancji orzekające w sprawie, że H. B. – poprzednik prawny skarżącego, ewakuowanego jako obywatela polskiego, zamieszkiwał w miejscowości B., która przed wybuchem II wojny światowej nie wchodziła w skład Rzeczypospolitej Polskiej. Miejscowość ta w okresie [...]. należała do [...] a następnie w [...]. została przyłączona do [...]. Zaznaczyć trzeba, że faktu powyższego skarżący nie kwestionuje. Skoro zatem miejscowość B. nie wchodziła przed wybuchem II wojny światowej w skład Rzeczypospolitej Polskiej, to H. B. nie spełniał wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, określonego w art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a tym samym nie mógł nabyć prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Prawa do rekompensaty nie mógł więc również nabyć jego następca prawny. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż prawo do rekompensaty skarżącemu nie przysługuje. Dodatkowo podkreślić należy, że w sytuacji gdy skarżący częściowo zrealizował prawo do rekompensaty na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2003 r. (decyzja ta nie podlega ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu) nie przysługuje mu prawo do złożenia wniosku o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z takiego uprawnienia mogą skorzystać jedynie osoby, które legitymują się dokumentem potwierdzającymi prawo do rekompensaty wydanym na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, a prawo w ogóle nie zostało przez te osoby bądź ich poprzedników prawnych zrealizowane. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż na decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2003 r. dokonano adnotacji, o której mowa w art. 7 ust. 4 ustawy – o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty jak również figuruje zapis "anulowano". W przypadku skarżącego więc zastosowanie ma przepis art. 5 ustawy, zgodnie z którym organ administracji na wniosek osoby uprawnionej prowadzi postępowanie administracyjne mające na celu potwierdzenie obecnie prawa do rekompensaty w drodze decyzji lub odmowę potwierdzenia tego prawa (art. 7 ust. 2 ustawy) w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3, i art. 5 ust. 1 i 2, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Podnieść również należy, iż układ z dnia [...] pomiędzy [...] a [...] nie mógł być bezpośrednim źródłem praw dla repatriantów powracających do Polski z terenu [...], co zostało potwierdzone zarówno przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] grudnia 2004 r. sygn. akt [...], jak i orzeczeniach Sądu Najwyższego (np. [...]). Zaznaczyć także trzeba, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie było więc wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy wskazanej ustawy. Zwłaszcza, że stosownie do treści art. 27 tej ustawy postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.