I SA/Wa 1503/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. T., M. T., A. K. i L. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2398/11 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. J. B. - uczestnik postępowania w sprawie ze skargi U. T., M. T., A. K. i L. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2398/11, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił J. B. przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarządzeniem z dnia 20 września 2013 r. wezwano J. B. do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zakreślając wnioskodawcy siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia i pouczając, że nie wykonanie zarządzenia skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy. W dniu 4 października 2013 r. J. B. przesłał kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące wysokości świadczeń emerytalnych jego i jego małżonki oraz złożył wniosek o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia z dnia 10 października 2013 r. w celu umożliwienia zgromadzenia pozostałych dokumentów wskazanych w zarządzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. odmówił przyznania prawa pomocy J. B. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazał jednocześnie, że złożony wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy jest terminem ustawowym, wynikającym z treści art. 49 § 1 w związku z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Pismem z dnia 10 października 2013 r. J. B. cofnął wniosek o przyznanie prawa pomocy i poinformował, że uiścił należny wpis. Na skutek zażalenia na postanowienie z dnia 9 października 2013 r. -doręczonego pełnomocnikowi J. B. w dniu 21 października 2013 r. - Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że wezwanie strony w trybie art. 255 p.p.s.a. nie można traktować jako wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w rozumieniu art. 257 p.p.s.a. w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wniosku o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia w zakresie nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uzasadnienia wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem dochodu jego i jego żony są ich emerytury w wysokości – odpowiednio: [...] zł i [...] zł (łącznie [...] zł), a także dochód z wynajmu nieruchomości w wysokości [...] zł. Wnioskodawca posiada majątek nieruchomy w postaci dwóch mieszkań spółdzielczych własnościowych o powierzchni [...] m2 i o powierzchni [...] m2 oraz majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego. Zgodnie z oświadczeniami wnioskodawcy oraz załączonymi dokumentami na wydatki wnioskodawcy składają się: podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, czynsze od nieruchomości w wysokości [...] zł, opłaty za media [...] zł, spłata kredytu [...] zł, spłata zadłużenia na karcie kredytowej [...] zł oraz zakupu wyżywienia – [...] zł. Z kolei łączny koszt wizyt i leków wnioskodawcy i jego żony w ciągu ostatniego roku wyniósł ok. [...] zł (oświadczenie z dnia 28 marca 2013 r.). Ponadto wnioskodawca przedłożył kserokopię dowodów zapłaty tytułem podatku dochodowego w wysokości [...] zł za miesiące luty i marzec 2013 r. oraz oświadczył, iż doraźnie pomaga swoim siostrom. Ponadto z przedłożonego zestawienia wspólnego rachunku bankowego wynikają m.in. wydatki wnioskodawcy tytułem abonamentu telewizyjnego ([...] zł) i opłaty związanej z korzystaniem z telewizji kablowej ([...] zł), jak również dodatkowe wpływy w wysokości: [...] zł w dniu [...] stycznia 2013 r. oraz w wysokości [...] zł w dniu [...] lutego 2013 r. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 20 września 2013 r. Sąd wezwał pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, zakreślił siedmiodniowy termin do wykonania wezwania i pouczył, że niewykonanie zarządzenia skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy. Powyższym zarządzeniem zobowiązano J. B. do: 1) złożenie aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego żonę z tytułu emerytury ("odcinek emerytury" za ostatni miesiąc lub kopia decyzji organu emerytalno-rentowego wskazująca na wysokość aktualnie pobieranego świadczenia); 2) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji; 3) przedstawienie informacji o wykonywaniu przez wnioskodawcę oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym jakiejkolwiek pracy zarobkowej (także o charakterze dorywczym) oraz wskazanie wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu; 4) złożenie wypisu lub odpisu umowy najmu nieruchomości (o którym mowa w rubryce 10. wniosku o przyznanie prawa pomocy), poświadczonego urzędowo za zgodność z oryginałem; 5) nadesłanie odpisu zeznania podatkowego wnioskodawcy J. B. i jego żony B. B. za 2013 rok; 6) przedłożenie aktualnych – z okresu ostatnich trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych); 7) złożenie dokumentów obrazujących wysokość zaciągniętych kredytów, wysokość kwoty spłaconej oraz pozostającej do spłacenia i wysokość spłacanych rat; 8) wyjaśnienie skąd pochodziły środki finansowe w wysokości [...] zł i [...] zł, które wpłynęły na wspólny rachunek bankowy J. i B. B. odpowiednio w dniach: [...] stycznia 2013 r. i [...] lutego 2013 r. Wnioskodawca w części wykonał powyższe wezwanie, a następnie pismem z dnia 10 października 2013 r. oświadczył, że cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy i uiścił wpis od zażalenia. W tym stanie rzeczy, w oparciu o przedłożone dokumenty źródłowe oraz oświadczenia wnioskodawcy nie można jednoznacznie stwierdzić, że J. B. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceny takiej nie uchyla zarzut wnioskodawcy podnoszony w zażaleniu na postanowienie z dnia 9 października 2013 r. w zakresie nie rozpoznania przez Sąd do wniosku J. B. o przedłużenie terminu do złożenia żądanych dokumentów. Faktem jest, że wnioskodawca, pismem procesowym z dnia 3 października 2013 r. wniósł o udzielenie dodatkowego siedmiodniowego terminu (do dnia 10 października 2013 r.) na złożenie powyższych dokumentów źródłowych, a Sąd nie rozpoznał powyższego wniosku. Wskazać jednak należy, żądane dokument nie zostały dołączone do akt sprawy również w późniejszym terminie, ani w terminie określonym przez wnioskodawcę, tj. do dnia 10 października 2013 r., ani w chwili wnoszenia zażalenia na postanowienie z dnia 9 października 2013 r. W konsekwencji Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.