I SA/Wa 1505/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Marta Laskowska (spr.) Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. R., prowadzącej Kancelarię Adwokacką K. R., [...] W., ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. wydanej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. nr [...] na podstawie art. 138 par.1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2004 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. wydaną przez Dyrektora Ośrodka pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. nr [...] przyznano D. M. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2004 r. w wysokości [...] złotych, z przeznaczeniem na: 1/ [...] w miesiącu grudniu w kwocie [...] zł, 2/ [...] w miesiącu styczniu w kwocie [...] zł, 3/ kupna [...] w miesiącu grudniu w kwocie [...] zł, 4/ dopłatę do [...] za X,XI,XII w kwocie [...] zł. Wskazano, że wnioskodawczyni kwalifikuje się do pomocy finansowej, ma status osoby bezrobotnej. Jedynym dochodem jest dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł oraz zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, przyznany na okres październik 2004- styczeń 2005 r. W uzasadnieniu podkreślono, że o wysokości przyznanych świadczeń decydują nie tylko potrzeby zgłaszane przez konkretną osobę, ale także potrzeby zgłaszane przez innych klientów OPS, co w sytuacji ograniczoności środków musi powodować konieczność racjonalnego podziału środków. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła D. M. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że celami instytucji pomocy społecznej, określonymi w ustawie jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Natomiast nie jest celem pomocy społecznej zapewnienie stałego utrzymania osobom znajdującym się w wieku produkcyjnym, nie cierpiącym na poważne schorzenia, w sytuacji gdy same nie podejmują żadnych działań w kierunku poprawienia własnej sytuacji życiowej. Jak wskazuje organ II instancji z pisma Dyrektora OPS z dnia [...] grudnia 2004 r. wynika, że skarżącej proponowano podjecie pracy opiekunki [...], z czego nie skorzystała. Występują dwa podstawowe kryteria przyznania bądź odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej (poza kryterium dochodowym zawartym w art.8 ustawy): wysokość potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawcę. możliwości finansowe i organizacyjne OPS. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że sytuacja bytowa D. M. jest bardzo trudno, jednak OPS udziela jej systematycznych świadczeń z zakresu pomocy społecznej. W 2004 r. skarżącej przyznano łącznie pomoc finansową na kwotę [...] zł. ( co daje kwotę [...] zł miesięcznie). Jednak należy podkreślić, że wysokość przyznawanego świadczenia nie może być uzależniona jedynie od wysokości potrzeb zgłaszanych przez świadczeniobiorców. Dyrektor OPS dokonując rozdziału posiadanych środków finansowych zawsze musi mieć na względzie wysokość posiadanych środków oraz szacunkową wysokość zgłaszanych potrzeb. Z pisma Dyrektora OPS z dnia [...] stycznia 2005 r. wynika, że na zadania o charakterze fakultatywnym, w miesiącu grudniu 2004 r. organ dysponował kwotą 445.000 zł, w tym na zasiłki celowe wydatkowano 356.488,59 zł przyznając zasiłki 1047 osobom, w styczniu 2005 r. zaś dysponował kwotą 325.000 zł., zaś średnia ilość wnioskujących o zasiłki celowe w IV kwartale wynosiła 755 osób. Dane te dają podstawę do przyjęcia, że średnia wysokość zasiłku w grudniu 2004 r. wynosiła 340.48 zł, zaś w styczniu, szacunkowo 312.58 zł. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. M. W skardze podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło niejasne i niepełne wyliczenia dotyczące wysokości zasiłków, co miało wpływ na wysokość przyznanego skarżącej zasiłku celowego. Nadto skarżąca wskazała, że OPS realizuje niepublikowane wytyczne i zajmuje się tzw. "pośrednictwem pracy" oraz tzw. "aktywizacją zawodową" osób pozostających bez pracy, choć nie jest do tego powołany ustawą o pomocy społecznej. Nadto skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji zarzucono, że nie rozumie podstawowych celów instytucji pomocy społecznej, a pouczenia zawarte w decyzji naruszają godność osobistą skarżącej. Wskazując na powyższe D. M. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia ponieważ decyzja ta nie odpowiada wymogom decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało swoją argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przepis ten ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracji publicznej podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na uwadze - w świetle okoliczności danej sprawy - interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Bezsporne w sprawie jest, że dochody skarżącej nie osiągają kryterium dochodowego, co uprawnia ją do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, nie oznacza to jednak zapewnienia realizacji wszelkich wniosków. Z uwagi na ograniczone środki na ten cel nie jest możliwe zaspokojenie wszelkich potrzeb i oczekiwań osób korzystających z pomocy. Jak podkreślono w obu decyzjach w myśl art. 3 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby te powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dlatego też organy przy rozpatrywaniu wniosku D. M. wzięły pod uwagę nie tylko potrzeby skarżącej, ale również możliwości pomocy społecznej w kontekście posiadanych środków i potrzeb innych osób objętych pomocą. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Znajdujące się w aktach sprawy dane dotyczące wysokości środków pieniężnych jakimi dysponował Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] Miasta W. oraz wskazujące liczbę osób objętych pomocą jednoznacznie świadczą o tym, że organ przyznając D. M. pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...] złotych nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ bowiem wykazał, że wysokość udzielonego D. M. zasiłku celowego nie była niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc, a nawet wysokość tę przewyższała. Odnosząc się do bezpośrednio do skargi wskazać należy, że jest ona bezzasadna, a argumenty w niej podniesione są polemiką ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nadto odnoszą się ogólnie do działalności prowadzonej przez ośrodki pomocy społecznej. Podkreślić należy, że sprawy objęte ustawą o pomocy społecznej są szczególne. Dotyczą delikatnej materii, jakim jest np. pozostawanie bez środków do życia, nawet po kilku czy kilkunastu latach pracy, gdy można znaleźć się w takiej sytuacji, nie mając na to wpływu. Natomiast organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Toteż nie do przyjęcia jest znajdujące się w uzasadnieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] sformułowanie, że "...treść ostatniego zdania zawartego w odwołaniu wskazuje, że skarżąca nie rozumie podstawowych celów instytucji pomocy społecznej..". Zadaniem organu jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego tak, aby wyjaśnić stronie wszelkie wątpliwości dotyczące jej praw i obowiązków. Wskazana powyżej kwestia nie ma jednak znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm), orzekł jak w sentencji wyroku.