I SA/Wa 1505/06
WyrokWSA w Warszawie2007-04-26
Skład orzekający: Anna Łukaszewska - Macioch, Mirosław Gdesz, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod pas drogowy autostrady może zostać wydane, jeśli nie zostały spełnione wszystkie przesłanki postępowania wywłaszczeniowego, a właścicielowi nie przyznano odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, wydając zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Spełnienie przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz istnienie "uzasadnionego przypadku" zostało wykazane. Zarzuty dotyczące postępowania wywłaszczeniowego i braku odszkodowania w decyzji o zajęciu nieruchomości uznał za niezasadne, wskazując, że kwestie te podlegają ocenie w odrębnych postępowaniach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg M. K. na decyzje Ministra Budownictwa utrzymujące w mocy decyzje Wojewody o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę autostrady. Właściciele nie zaakceptowali oferty wykupu, w związku z czym Wojewoda wszczął postępowanie wywłaszczeniowe i wydał decyzje o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów ustawy o przygotowaniu inwestycji drogowych, Konstytucji RP (prawo własności, brak odszkodowania) oraz KPA (brak dowodów, naruszenie udziału strony).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skarg M. K. na decyzje Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] oraz z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości pod pas drogowy autostrady oddala skargi.
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w obrębie [...] w Gminie K., oznaczonych jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w obrębie [...] w Gminie K., oznaczonych jako działki: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, przeznaczonych pod budowę pasów drogowych autostrady [...], stanowiących współwłasność M. i J. małżonków K., z równoczesnym nadaniem tym decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności.
Z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wynika, że zgodnie z ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1999 r. nr [...] oznaczone wyżej nieruchomości przeznaczone zostały pod budowę autostrady [...] na odcinku od km [...] do [...] na obszarze miasta K. oraz gmin : W., K. i N. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad pismem z dnia 7 marca 2003 r. złożyła współwłaścicielom nieruchomości ofertę ich wykupu za cenę ustaloną przez rzeczoznawcę majątkowego. Oferta ta nie została zaakceptowana przez współwłaścicieli działek, w związku z czym, stosownie do art. 13 ust. 1 w związku z art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), Wojewoda [...] pismami z dnia 27 kwietnia 2005 r. wyznaczył współwłaścicielom nieruchomości termin do dnia 25 maja 2005 r. na ich zbycie za łączną kwotę [...] złotych ([...] złotych za działki [...] i [...];[...] złotych za działki [...] i [...]). W wyznaczonym terminie do dobrowolnego zbycia nieruchomości nie doszło.
W tym stanie rzeczy pismami z dnia 9 czerwca 2005 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowań wywłaszczeniowych oraz o wydanie decyzji zezwalających na niezwłoczne zajęcie oznaczonych wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż aby uzyskać pozwolenie na budowę, inwestor musi dysponować całym terenem objętym decyzjami o ustaleniu lokalizacji autostrady. Podniósł ponadto, że pilna potrzeba rozpoczęcia realizacji przedmiotowego zadania wynika z faktu, iż inwestycja jest współfinansowana przez budżet państwa oraz Fundusz Spójności. Nieprzygotowanie inwestycji do realizacji w przewidywanym terminie oznaczać będzie niewywiązanie się przez Polskę z zawartych umów międzynarodowych związanych z akcesją do Wspólnoty Europejskiej oraz spowoduje utratę środków przeznaczonych na ten cel z Unii Europejskiej. Zatem uzyskanie decyzji zezwalających na niezwłoczne zajęcie oznaczonych wyżej nieruchomości, zaopatrzonych w rygor natychmiastowej wykonalności, ma kluczowe znaczenie ze względu na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia robót budowlanych.
Pismami z dnia 20 czerwca 2005 r. Wojewoda [...] zawiadomił współwłaścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a następnie decyzjami nr [...] i nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wydanymi na podstawie art. 17 ust. 1,2,3 i 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych nieruchomości nadając tym decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięć organ pierwszej instancji wskazał, że mimo złożenia przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oferty zakupu przedmiotowych nieruchomości, do zawarcia transakcji nie doszło. Budowa autostrady została zakwalifikowana do zadań, które mają być współfinansowane przez budżet państwa oraz Fundusz Spójności. Przedłużający się proces przygotowania inwestycji do realizacji może doprowadzić do cofnięcia przyznanych na ten cel środków z Unii Europejskiej oraz nie wywiązanie się przez Polskę z zawartych umów międzynarodowych. Brak prawa dysponowania nieruchomościami, niezbędnego do uzyskania pozwolenia na budowę, może spowodować niemożność realizowania inwestycji. Wojewoda [...] podkreślił znaczenie budowanej autostrady dla społeczności lokalnej, a także jej strategiczne znaczenie dla regionu Polski [...] i stwierdził, że powyższe względy przesądzają, iż spełnione zostały przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych nieruchomości oraz nadania decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności, o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Od powyższych decyzji odwołała się M. K. podnosząc, że decyzje wydano z naruszeniem art. 15 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, bowiem postępowanie wywłaszczeniowe co do przedmiotowych nieruchomości wszczęto bez wyczerpania dyspozycji powołanych przepisów. Wojewoda [...] wyznaczył właścicielom na zawarcie umowy zbycia nieruchomości zbyt krótki termin zamiast przewidzianego w ustawie terminu 30 dniowego. Skarżąca podniosła także, iż brak odszkodowania za okres od zajęcia nieruchomości przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad do jej wywłaszczenia narusza art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto na spornych nieruchomościach trwają prace [...]. Odwołująca się zakwestionowała również istnienie projektu budowlanego spełniającego przewidziane prawem wymagania, w szczególności sporządzenia uzgodnień oraz raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. M. K. zarzuciła organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, gdyż - jej zdaniem - decyzje zostały wydane bez zapewnienia jej udziału w postępowaniu i bez wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącej, decyzje są niewykonalne, gdyż brak jest decyzji o podziale geodezyjnym działek [...],[...] i [...] co powoduje, że w sensie prawnym działki [...],[...],[...] i [...] nie istnieją. W tej sytuacji zachodziły podstawy do umorzenia postępowań, w których zapadły zaskarżone decyzje.
Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołań, powołanymi na wstępie decyzjami z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] z [...] lipca 2005 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanych sprawach zostały spełnione przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przewidziane w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Przede wszystkim w obu sprawach zostały wszczęte postępowania wywłaszczeniowe, o czym odwołująca się oraz pozostałe strony zostali powiadomieni. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w swoich wnioskach z dnia 9 czerwca 2005 r. wskazał, że nieruchomości obejmujące sporne działki zostały przeznaczone na realizację celu publicznego, jakim jest budowa oznaczonego odcinka autostrady [...]. Inwestycja realizowana jest przez budżet państwa oraz Fundusz Spójności. Organ odwoławczy podzielił stanowisko zajęte przez Wojewodę [...], że zachodzi uzasadniony przypadek, o jakim mowa w ustawie, o czym przesądza strategiczne znaczenie autostrady [...] dla regionu Polski [...]. Autostrada będzie stanowić główny szlak tranzytowy o znaczeniu międzynarodowym, jak również pełnić będzie istotną rolę w krajowej sieci dróg. Ważnym argumentem jest okoliczność, iż nieprzygotowanie inwestycji do realizacji w terminie spowodować może utratę przeznaczonych na ten cel środków z Unii Europejskiej.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniach M. K., w tym zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, organ odwoławczy wyjaśnił, iż przepis ten odnosi się w swej treści do postępowania wywłaszczeniowego i wykracza poza zakres postępowania, którego przedmiotem jest udzielenie inwestorowi zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Za nietrafny organ odwoławczy uznał zarzut strony dotyczący naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wskazując, że w niniejszej sprawie ograniczenie prawa własności nastąpiło na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów, których legalności nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Ministra Budownictwa, nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa, gdyż z akt sprawy wynika, że odwołująca się była adresatem pism kierowanych do niej przez organ pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu braku decyzji podziałowej organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2001 r. sygn. akt OSA 5/2001 wydany w składzie siedmiu sędziów, w którym został wyrażony pogląd, że brak decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nie stanowi przeszkody do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe autostrady. Pogląd ten dotyczący przepisów ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. z 2001 r. nr 110, poz. 1192) zachowuje swoją aktualność w stosunku do instytucji niezwłocznego zajęcia nieruchomości o jakiej mowa w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Na decyzje Ministra Budownictwa M. K. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zarówno obu decyzji odwoławczych jak i poprzedzających je decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r.
Zaskarżonym decyzjom skarżąca zarzuciła rażące naruszenie: art. 15 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. przez udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowych nieruchomości, mimo że nie zostało udowodnione, by zachodził uzasadniony przypadek, o jakim mowa w ustawie, jak również przez to, że nie zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego; art. 21 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez zezwolenie na zajęcie nieruchomości bez przyznania ich właścicielom słusznego wynagrodzenia za dokonane w ten sposób ich wywłaszczenie rozumiane zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako ograniczenie prawa własności oraz art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 107 § 3 kpa przez oparcie zaskarżonych decyzji na "gołosłownych twierdzeniach Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad", które – zdaniem skarżącej - nie są środkami dowodowymi przewidzianymi przepisami art. 75 § 2 i art. 86 kpa. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, że rażące naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. przy wszczęciu postępowań wywłaszczeniowych w przedmiotowych sprawach polegało na wyznaczeniu przez Wojewodę [...] zbyt krótkiego terminu do zbycia na rzecz wnioskodawcy spornych działek, co powoduje że nie spełniono jednej z dwóch przesłanek wydania zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, o której mowa w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy. Nadto powołując się na brzmienie wspomnianego art. 15 ust. 1 M. K. zwróciła uwagę, że po wyznaczeniu przez Wojewodę terminu do zawarcia transakcji Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad winien złożyć właścicielowi nieruchomości ofertę wykupu nieruchomości, czego w niniejszej sprawie nie uczynił, a czynności tej w jego imieniu nie mógł dokonać wojewoda, gdyż nie jest do tego ustawowo upoważniony. Zdaniem skarżącej legalność wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego jako przesłanka wydania decyzji zezwalających na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe podlega w niniejszym postępowaniu kontroli sądowoadministracyjnej stosownie do treści art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), albowiem jako przesłanka prawna wydania zaskarżonych decyzji mieści się w granicach sprawy. Ponadto w ocenie skarżącej, w toku prowadzonych postępowań nie zostało udowodnione w sposób przewidziany przepisami kpa zaistnienie "uzasadnionego przypadku", tj. drugiej przesłanki udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W ocenie skarżącej, decyzje oparte są jedynie na gołosłownych twierdzeniach Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, przywołują ogólnikowe stwierdzenia, które nie znajdują jakiegokolwiek odzwierciedlenia w materiale dowodowym, w związku z czym nie mogą być środkami dowodowymi przewidzianymi przepisami kpa. Wyjaśnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nie zostały bowiem odebrane ani na piśmie, ani w drodze przesłuchania pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, co zdaniem skarżącej oznacza, że mógł on w nich twierdzić cokolwiek, bez ryzyka jakiejkolwiek odpowiedzialności za treść składanych wyjaśnień i wniosków.
W odpowiedziach na skargi Minister Budownictwa wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że dwie wszczęte ww. skargami sprawy, Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowieniem z dnia 11 grudnia 2006 r. połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że skargi nie mogą być uwzględnione, ponieważ zaskarżone decyzje nie naruszają prawa; organy administracji obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, jak również nie uchybiły zasadom i przepisom postępowania administracyjnego.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia spraw stanowił art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Przepis ten przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z powołanego brzmienia przepisu wynika wprost, że zaistnienie wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pilna potrzeba uzyskania prawa do dysponowania terenem przez wykonawcę w celu rozpoczęcia robót budowlanych uzasadnia nadanie decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności.
W rozpoznawanej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, powołując się na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiących współwłasność skarżącej oraz jej męża, z przeznaczeniem pod budowę autostrady płatnej [...] na oznaczonym jej odcinku. Jest poza sporem, że postępowania w sprawie wywłaszczenia tych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...] i [...] zostały wszczęte, co wynika z zawiadomień Wojewody [...] z dnia 20 czerwca 2005 r. Zawiadomienia te zostały doręczone skarżącej oraz pozostałym stronom postępowania. Oznacza to, że została spełniona pierwsza z wymienionych w art. 17 ust. 1 przesłanek warunkujących wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Należy się zgodzić ze stanowiskiem Ministra Budownictwa, że zarzuty odnoszące się do postępowania wywłaszczeniowego, jako wykraczające poza zakres postępowania w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, nie podlegają ocenie w ramach niniejszych spraw. Podniesione zatem również w skardze zarzuty odnoszące się do sposobu wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i poprzedzających go czynności dotyczących złożenia oferty wykupu nieruchomości nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Należy podkreślić, że ocena zgodności z prawem postępowania wywłaszczeniowego dokonywana być może w trybie właściwym dla tego postępowania. Pozbawiony racji jest zatem zarzut naruszenia w niniejszej sprawie art. 15 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.
Nieuzasadniony jest także zarzut błędnej oceny w zakresie zaistnienia "uzasadnionego przypadku" warunkującego wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Zdaniem Sądu, organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosków Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad co do potrzeby zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. Powołane we wniosku okoliczności dotyczące konieczności rozbudowy sieci dróg, w tym budowy autostrad, ich znaczenia dla rozwoju regionu i kraju oraz o przyznaniu na ten cel środków finansowych z Unii Europejskiej i o związanym z tym obowiązkiem terminowego ich wykorzystania, są powszechnie znane i jako takie - zgodnie z art. 77 § 4 kpa - nie wymagają dowodu. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw, by te informacje - podane we wnioskach Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - skutecznie kwestionować. Nie wymaga szczegółowego dowodzenia okoliczność, że realizacja inwestycji na przedmiotowym odcinku jest kolejnym etapem rozbudowy autostrady [...], która w całości stanowić będzie główny szlak tranzytowy o charakterze krajowym jak i międzynarodowym. Sąd nie widzi podstaw do podważenia twierdzeń, że finansowanie inwestycji z udziałem środków unijnego Funduszu Spójności jest objęte szczególnym reżimem w zakresie terminów realizacji poszczególnych zadań inwestycyjnych i że nieprzygotowanie inwestycji do realizacji w przewidzianym terminie może spowodować utratę środków uzyskanych na ten cel z Unii Europejskiej. Za niezasadny należało zatem uznać zarzut naruszenia przepisów art. 75 § 2 i art. 86 kpa.
Za chybiony należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 21 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez zezwolenie na zajęcie nieruchomości bez przyznania właścicielom odszkodowania z tego tytułu. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że ochrona własności, wpisana w normy ustawy zasadniczej, nie ma charakteru absolutnego (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 3.07.2001 r. sygn. akt K.3/01 OTK 2001/5/125, a także z dnia 20.07.2004 r. sygn. akt OTK-A 2004/7/66). Konstytucja w art. 21 ust. 2 dopuszcza wywłaszczenie, jeżeli jest dokonywane w celach publicznych i za słusznym odszkodowaniem. Instytucja zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe jest elementem procesu wywłaszczeniowego (analogiczne rozwiązanie przewidziano w 122 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) i polega na ograniczeniu prawa do władania nieruchomością przez właściciela. Nie można zatem twierdzić, że zaskarżoną decyzją organ administracji dopuścił się naruszenia chronionego konstytucyjnie prawa. Jeśli zaś chodzi o odszkodowanie za zajęcie nieruchomości należy zważyć, iż ustawodawca w art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. określił, o czym ma rozstrzygać organ wydając decyzję w trybie tego przepisu. W decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ administracji nie jest uprawniony do orzeczenia o odszkodowaniu za ograniczenie możliwości władania nieruchomością przez właściciela. Nie pozbawia to właściciela prawa dochodzenia rekompensaty z tego tytułu w postępowaniu cywilnym.
Za nietrafny należy uznać zarzut odnoszący się do braku decyzji o podziale nieruchomości. Brak odrębnej decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, jak zasadnie zauważył organ odwoławczy, nie stanowi przeszkody do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza się projekt podziału nieruchomości, przy czym linie rozgraniczające teren ustalone tą decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości. Przed wejściem w życie powołanej ustawy kwestią tą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku podjętym w składzie siedmiu sędziów w dniu 26 listopada 2001 r. w sprawie o sygn. akt OSA 5/01 (ONSA 2002/2/50) stwierdził, że brak decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nie stanowi przeszkody do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe autostrady.
Rozpoznając sprawę zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej pod pas drogowy nie można pominąć ratio legis ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., którą było stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Wyjątkowość uregulowań ustawy, wyrażająca się w szczególności w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabywaniem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez wykonawców na cele budowlane, nie może pozostać bez wpływu na interpretację jej przepisów.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżonym decyzjom nie można zarzucić naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło