I SA/Wa 1509/22

WyrokWSA w Warszawie2022-12-08

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Magdalena Durzyńska, Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja komunalizacyjna, wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli nieruchomość była w zarządzie państwowej osoby prawnej (uczelni publicznej) w dniu wejścia w życie tej ustawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że jeśli nieruchomość przed dniem 27 maja 1990 r. znajdowała się w zarządzie państwowej osoby prawnej (uczelni publicznej), to nie podlegała komunalizacji na rzecz gminy na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W związku z tym, organ nadzoru, który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, naruszył art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego. Zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
Politechnika W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, która przeniosła własność nieruchomości z Skarbu Państwa na Gminę K. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Politechnika W. zaskarżyła decyzję Ministra do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz zasądził od Ministra na rzecz P. W. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-609/2021/KPu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr DAP-WPK-727-1-609/2021/Kpu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda D. decyzją z dnia 5 czerwca 2007r., nr SP.3.K.7723.G.56- 35/07, działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), stwierdził, że z dniem 27 maja 1990r., mienie Skarbu Państwa obejmujące nieruchomość gruntową o urządzonej księdze wieczystej nr [...], pozostającą w użytkowaniu wieczystym Politechniki W., położoną w K., ozn. w operacie ewid. gruntów obr. Nr [...] jako działki nr [...] o pow. 0,2665 ha i nr [...] o pow. 1,7074 ha (obecnie działka nr [...] o pow. 2,1090 ha), stało się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością Gminy K. Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 3 sierpnia 2007 r., nr KKU-142/07. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji wystąpiła Politechnika W.. Minister rozpatrując sprawę wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 156 § 1 Kpa i jest nadzwyczajnym trybem postępowania, stanowi ono wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 Kpa), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest zaś eliminacja z obrotu prawnego aktu obarczonego kwalifikowanymi wadami wymienionymi w przywołanym wyżej przepisie, natomiast przedmiotem postępowania w takiej sprawie jest ustalenie istnienia tych wad. Nie jest nim natomiast ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do istoty. Analiza zgromadzonej dokumentacji wykazuje, iż przy wydawaniu kontrolowanych decyzji nie zaszła żadna z wymienionych w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa przesłanek, skutkujących koniecznością orzeczenia nieważności decyzji, we wskazanym zakresie. Dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa koniecznym jest nie tylko stwierdzenie naruszenia prawa, ale ustalenie, iż owo naruszenie miało charakter rażący, a zatem nie dający się pogodzić z porządkiem prawnym. Tymczasem, analiza kwestionowanych decyzji prowadzi do wniosku, iż ww. decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów prawa, a tym bardziej nie naruszają przepisów w sposób rażący. Decyzja Wojewody wydana została na podstawie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w świetle którego mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu i założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 stało się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z treści badanej decyzji komunalizacyjnej wynika, że dla komunalizowanych nieruchomości prowadzona była księga wieczysta KW [...]. Z pisma Sądu Rejonowego w [...] VI Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 23 lutego 2022r., [...], wynika, że wskazana księga wieczysta została założona w dniu 9 stycznia 1984 r. Jako właściciel ujawniony został Skarb Państwa, zaś Politechnika [...] we W. jako użytkownik wieczysty działek gruntu i właściciel budynku, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta w K. z dnia 7 września 1977 r., z dnia 6 września 1977 r., z dnia 22 października 1977 r. i zaświadczenia Urzędu Miejskiego w K. z dnia 18 lipca 1983 r. Treść księgi wieczystej w zakresie działu II wskazanej księgi wieczystej uległa zmianie w dniu 12 marca 1991 r., albowiem na wniosek złożony dnia 8 marca 1991 r. zarejestrowany pod numerem Dz.kw. [...] Sąd dokonał wpisu poprzez dopisanie jako podstawy wpisu w dziale II wskazanej księgi wieczystej art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. Z powyższego wynika, że przedmiotowe działki gruntu stanowiły bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Z punktu widzenia komunalizacji z mocy prawa istotne jest ustalenie, czy w ww. dacie mienie nie znajdowało się w zarządzie państwowych osób prawnych. W tamtym stanie prawnym grunty Skarbu Państwa, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały w zarząd w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r., o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1985r., nr 22, poz. 99), czy wcześniej użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961r., nr 32, poz. 159), które przeszło potem w zarząd. Z przepisów tych wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji t.o.a.p. stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu, na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości. W kontekście powyższego przekazanie Zakładowi Doświadczalnemu Politechniki [...] - decyzją Naczelnika Miasta K. z dnia 7 września 1977r., przedmiotowych nieruchomości z przeznaczeniem pod pracownicze ogrody działkowe, nie potwierdza prawa zarządu Politechniki [...]. do ww. gruntu w dacie komunalizacji z mocy prawa. Mając powyższe na uwadze, nie można uznać, iż kwestionowane decyzje Wojewody zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (...). Tym samym, brak jest podstaw do orzeczenia o nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Politechnika [...] zarzucając jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z: - art. 32 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 58), w szczególności przepisu ust. 2, poprzez zastosowanie w sprawie w odniesieniu do mienia użytkowanego przez uczelnię publiczną i stwierdzenie, że P. Z.D. przejął z mocy prawa użytkowanie przysługujące skarżącej; art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zmianami), poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że grunty użytkowane przez uczelnię publiczną podlegały w dniu wejścia w życie ww. ustawy przepisowi stwierdzającemu ich nabycie z mocy prawa przez gminę; art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zmianami), w konsekwencji powyższego, poprzez błędne jego zastosowanie jako podstawy wydania decyzji komunalizacyjnej; - poprzez odmowę stwierdzenia nieważności spornej decyzji, w sytuacji w której została wydana z rażącym naruszeniem prawa a także naruszenie art. 6, 7, 11 i 77 k.p.a., polegające na naruszeniu przepisów prawa materialnego i zastosowaniu ich przy braku ustawowych przesłanek, skutkujące rażącym naruszeniem praworządności, niewyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz braku dostatecznego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za zasadną. Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II OSK 2352/14). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli - takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11). Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej w badanej decyzji, lecz jako organ kasacyjny w oparciu o zebrany materiał dowodowy i obowiązujący na moment wydania kontrolowanej decyzji stan prawny. Zdaniem Sądu taka właśnie była ocena dokonana przez organ nadzoru w niniejszym postępowaniu. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej odnosząc się do zawartej w tym przepisie przesłanki stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste. Oznacza to, że sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. Rażąco naruszony może być wyłącznie przepis jednoznaczny, niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto za rażące można uznać tylko takie naruszenie prawa, które powoduje, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje skutki społeczno-ekonomiczne niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Przepisem, który może być rażąco naruszony w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Wyjaśnić przy tym należy, że przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć wyraźne naruszenie, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy zestawienie treści aktu prawnego z treścią przepisu prowadzi do wniosku w sposób nie budzący wątpliwości, że pozostają one w sprzeczności. Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. (np. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, niewykonalność decyzji). W konsekwencji inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Stąd ocena postępowania dowodowego, a także jego uzupełnienie, może nastąpić jedynie w ramach postępowania odwoławczego, a także w toku postępowania, o którym mowa w art. 145 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2010 r., I OSK 1472/09). Uwzględniając zatem specyfikę postępowania nieważnościowego, Sąd nie podzielił stanowiska organu nadzoru, że weryfikowana w tym postępowaniu decyzja nie jest dotknięta wadami kwalifikowanymi, w tym wadą rażącego naruszenia prawa, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowana decyzja narusza rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W ocenie Sądu niezasadnie organ podstaw do stwierdzenia nieważności się nie dopatrzył. Postępowanie administracyjne w sprawie kontrolowanej w niniejszym postępowaniu toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Kluczowe znaczenie mają zatem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do gminy czy innej osoby prawnej. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1404/07 wydanym w sprawie w takim samym stanie faktycznym i prawnym stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. z 1961 r. nr 32, poz. 159), którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99), państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu. Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotowa działka gruntu stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Zaś prawo użytkowania przedmiotowej nieruchomości służyło Zakładowi Doświadczalnemu Politechniki w K. – na podstawie decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 7 września 1977 r., co oznacza, że na dzień 27 maja 1990 r. Politechnika [...] miała prawo zarządu przedmiotową nieruchomością - powstałe w sposób określony prawem - i mogła wykonywać względem tego mienia, płynące z ustanowionego zarządu, różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne. Dodać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego i co za tym idzie – podlegają komunalizacji. Wobec tego nieruchomości, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. znajdowały się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych – nie podlegają komunalizacji. Sąd w powołanym wyżej wyroku uznał, że ponieważ Politechnice [...] - na dzień 27 maja 1990 r. - służyło prawo zarządu przedmiotową nieruchomością położoną w Kowarach, dlatego też nieruchomość ta nie spełniała przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - a co za tym idzie, nie mogła być skomunalizowana na rzecz Gminy K. W konsekwencji Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 32 ustawy z dnia 6 maja 1981 roku o pracowniczych ogrodach działkowych oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. – co stanowi podstawę uchylenia obu decyzji. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny i prawny jest taki sam, ponieważ przedmiotowa działka przekazana została w użytkowanie Zakładowi Doświadczalnemu Politechniki [...] w K. na podstawie decyzji Naczelnika Miasta K. z dnia 7 września 1977 r. , które zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniem nieruchomości przekształciło się w zarząd. To zaś oznacza, że w dacie 27 maja 1990 r. nie należała ona do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a więc nie mogła podlegać komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Podnieść należy, że stosownie do treści art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że prawomocne orzeczenie wywiera skutek także poza sprawą, w której zostało wydane, co oznacza, że orzeczenie wydane w innej niż rozpatrywana, ale powiązanej sprawie jest wiążące tak dla sądu administracyjnego kontrolującego prawidłowość działania administracji publicznej, jak i dla organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Sądy administracyjne stoją na stanowisku, że rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem kwestia prawna nie może być już w odniesieniu do danego podmiotu kwestionowana i poddana odmiennej ocenie (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2021 r., sygn. akt II OSK 3133/18, z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II FSK 255/19, czy z 28 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 252/21). W rozpoznawanej sprawie decyzja komunalizacyjna dotyczyła dwóch działek, tj. działki nr [...]oraz nr [...], które obecnie stanowią jedną działkę o numerze [...]. W przypadku działek nr [...] i nr [...] WSA w Warszawie w powołanym wyroku stwierdził, że działki te nie podlegały komunalizacji, ponieważ w dniu 27 maja 1990 r. Politechnice [...] j przysługiwało w odniesieniu do nich prawo zarządu, co z kolei wyłączało ich komunalizację. Skoro zaś rozpoznawana sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności komunalizacji działki nr [...] dokonanej na wniosek tego samego podmiotu, w tym samym celu i okolicznościach, to brak było podstaw do uznania, że na gruncie stanu faktycznego dotyczącego działki nr [...] okoliczności te powinny podlegać odmiennej ocenie i zachodzą podstawy odstąpienia od związania wydanym wcześniej wyrokiem oceniającym tę samą kwestię. Należy przy tym stwierdzić, że prawomocny wyrok wiąże nie tylko w zakresie jego sentencji, ale także jego uzasadnienia. Zawiera ono bowiem konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 799/20). Tym samym za zasadny należy uznać zarzut, że w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu zwykłym zakończonym kwestionowaną decyzją doszło do rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co Minister zignorował uznając, że nie doszło przy wydawaniu tej decyzji do rażącego naruszenia prawa, co w konsekwencji doprowadziło również do naruszenia przez organ nadzoru art.156 par. pkt 2 k.p.a. Dodać należy, że Minister całkowicie pominął treść zaświadczenia Sądu Rejonowego [...] z dnia 23 lutego 2022 r., z którego wynika, że księga wieczysta m.in. dla działki nr [...] została założona 9 stycznia 1984 r. Jako właściciel został wpisany Skarb Państwa, zaś Politechnika [...] jako użytkownik wieczysty działek gruntu i właściciel budynku na podstawie decyzji Naczelnika Miasta w K. z dnia 7 września 1977 r., z dnia 6 września 1977 r., z dnia 22 października 1977 r. i zaświadczenia Urzędu Miejskiego w K. z dnia 18 lipca 1983 r. Treść księgi wieczystej w zakresie działu II uległa zmianie w dniu 12 marca 1991 r., albowiem na wniosek złożony w dniu 8 marca 1991 r. Sąd dokonał wpisu poprzez dopisanie jako podstawy wpisu w dziale II art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. Wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto, zgodnie z art. 5 tej ustawy, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Obalenie tego domniemania jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Oznacza to, że widniejący w wyżej powołanej księdze wieczystej spornej nieruchomości wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa i prawa użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki [...] j na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. wiąże zarówno sąd, który go dokonał, strony, jak również organy państwowe i organy administracji publicznej. Zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę posiadającą w tym interes prawny. W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, która wydana została z istotnym naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wyda decyzję odpowiadającą prawu. Jednocześnie organ weźmie pod uwagę, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło