I SA/Wa 1510/07

WyrokWSA w Warszawie2007-11-09

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Rudnicka, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca infrastrukturę kolejową, pozostająca w zarządzie lub użytkowaniu przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (PKP) w dniu 27 maja 1990 r., podlega komunalizacji z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Małopolskiego, stwierdzając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób wystarczający statusu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w kontekście przepisów dotyczących mienia przedsiębiorstwa PKP oraz przepisów o gospodarce gruntami, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Brak było jednoznacznych ustaleń, czy nieruchomość pozostawała w zarządzie PKP na podstawie właściwego tytułu prawnego, co mogłoby wyłączać ją z komunalizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Spółka P. S.A. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego wyjaśnienia tytułu prawnego do nieruchomości przez PKP oraz pominięcie faktu, że nieruchomość stanowiła infrastrukturę kolejową i teren zamknięty. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę po wcześniejszym uchyleniu przez siebie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Małopolskiego, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. ISA/WA 1510/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po ponownym rozpatrzeniu - na skutek uchylenia poprzedniej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w tej sprawie z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2007 r. I S.A./Wa 1822/06 - odwołania P. SA [...] w K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości położonej w obrębie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] oraz Wojewoda Małopolski w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] zgodnie ustalili, że przedmiotowa działka nr [...] w odniesieniu do której P. SA nie wykazała, że uzyskała przed dniem 27 maja 1990 r. tytuł prawny, stała się z tą datą mieniem komunalnym gminy S., gdyż odpowiadała pozostałym warunkom jej skomunalizowania z mocy prawa. W wyniku skargi P. SA na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 lutego 2007 r. I S.A./Wa 1822/06 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2006 r. i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż sentencja decyzji nie jest spójna z jej uzasadnieniem, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 kpa. Sąd również wskazał, że w sprawie konieczne jest szczegółowe wyjaśnienie przez organ administracji kwestii związanych z nabyciem nieruchomości, a w szczególności ocena czy w sprawie nie ma zastosowania art. l dekretu z dnia 7 lutego 1919r. o przejściu kolei zabudowanych przez byłe władze okupacyjne pod zarząd Ministerstwa Komunikacji , a w konsekwencji art. 3 rozporządzenia z dnia 25 września 1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowego". Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. ponownie utrzymała w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2006 r. Ponownie rozpoznając sprawę Krajowa Komisja uznała, iż skarżącemu przysługuje w toczącym się postępowaniu przymiot strony, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie wskazujące, iż stroną postępowania komunalizacyjnego jest także podmiot ubiegający się aktualnie o tę nieruchomość w innym postępowaniu. Wobec czego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła sprawę merytorycznie uznając, iż nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. z 1990roku nr 32 , poz. 191 z późniejszymi zmianami).do terenowych organów administracji z uwagi na to, że skarżący nie legitymował się w tej dacie, prawem zarządu do spornej nieruchomości. Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że z treści art. 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. wynika, że przedsiębiorstwo PKP prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotąd przez Ministerstwo Komunikacji obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Natomiast z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.U. z 1989 r. Nr 26 poz. 138) wynika że mienie PKP stanowiła wówczas wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1 tego artykułu). Organ podniósł, że zarówno obejmowanie przez państwowe osoby prawne (w tym przedsiębiorstwa państwowe) jak i wydzielanie oraz przekazywanie im przez właściwy organ, konkretnych państwowych nieruchomości gruntowych w zarząd następowało w tamtym czasie - przed dniem 27 maja 1990 r. - w trybie określonym: art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22 poz. 99), a wcześniej w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32 poz. 159), które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1949 r. Nr 27 poz. 197 ze zm.) oraz w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47 poz. 354). Ponadto organ wskazał, że zarząd nieruchomością był przed 27 maja 1990 r. ustanawiany wyłącznie dla konkretnie oznaczonego składnika nieruchomego, powołując uchwałę składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r. nr 2 poz. 27. Zdaniem organu w rezultacie powyższego, prawa zarządu sporną nieruchomością nie można skutecznie ani domniemywać ani wywodzić bezpośrednio z ogólnie obowiązującego aktu normatywnego, nie przewidującego ustanowienia prawa zarządu z mocy samego prawa. Organ wskazał, że nie można tego wywodzić bezpośrednio z art. 4 ust 1 cyt. rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926 r., lub art. 16 cyt. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., czy wiązać tylko z faktycznym jej posiadaniem bądź władaniem przez P., gdyż prawo zarządu nieruchomością w tamtym czasie było regulowane ustawą, która określała sposób jego powstania oraz przeniesienia tego prawa w odniesieniu do ściśle określonych składników. Organ podkreślił, że P. od początku swego istnienia miały obowiązek ewidencjonowania nieruchomości w trybie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa, prawa własności nieruchomości państwowych będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP (Dz.U. z 1932 r. Nr 81 poz. 714). Organ wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu na okoliczność objęcia w zarząd przedmiotowej nieruchomości. Organ podniósł, że takiego prawa nie dają dokumenty i decyzje ustalające lub aktualizujące opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu danego mienia. Organ wskazał, że przedsiębiorstwo państwowe P. choć miało i ma ogólnokrajowy zasięg działania i jest nadzorowane przez właściwego ministra, nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że mienie będące wtedy tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i nie ma do tego przedsiębiorstwa państwowego zastosowania także art. 11 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z ust. 2 tego artykułu - cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ wskazał, że z treści punktu 1 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. K. 30/03 oraz jego uzasadnienia - wynika, że regulacje ustawowe odnoszące się do mienia P. w tym podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji - nie dotyczą komunalizacji mienia (gruntów) o których mowa wart. 5 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających wtedy - przed 27 maja 1990 r. poza zarządem P., a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 6 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.). Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. Spółka Akcyjna, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 ,i 77 § l w zw. z art. 136 oraz art. 107 §1 , 3 , art. 138§1 pkt 1 kpa art. 5 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. 1990 r. nr. 32, poz. 191 ze zm.)oraz art. 34 ,34 a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego " Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. Nr. 84, poz 948 z późn. zm.) oraz wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący między innymi wskazał, że w myśl przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1924r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych ( Dz.U. nr. 57 poz. 580) ".Minister Kolei zarządzał polskimi kolejami Państwowymi jako przedsiębiorstwem państwowym na podstawie samodzielnego budżetu" ... Na mocy art. 1 powołanej ustawy wszystkie koleje szerokotorowe i wąskotorowe zbudowane przez byłe władze okupacyjne, oraz te koleje użyteczności prywatnej , które były przeistoczone przez okupantów na cele użyteczności publicznej - przechodzą pod zarząd Ministerstwa Kolei Żelaznych. Koleje państwowe na podstawie w.w aktu prawnego wydzielone zostały z administracji ogólnopaństwowej jako oddzielna organizacja gospodarcza i budżetowa. Skarżący podniósł, że na mocy rozporządzenia prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. /Dz. U. Nr 97 poz. 568/, zarząd nad majątkiem ruchomym i nieruchomym należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez przedsiębiorstwo PKP. Zgodnie bowiem z art. 4 Rozporządzenia Prezydenta RP, PKP prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy, a w konsekwencji nabycie w 1919r przez Skarb Państwa nieruchomości stanowiących linie kolejową oznacza, iż majątek ten w istocie przekazany został następnie przedsiębiorstwu w zarząd powierniczy. Skarżący podkreślił, że wprawdzie księga wieczysta dla przedmiotowej nieruchomości założona została w roku 1997, lecz podstawę wpisu własności Skarbu Państwa stanowił art. 33 ust. 1 dekretu z dnia 7 lutego 1919r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu przymusowym na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych, lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej(Dz.Pr PP Nr. 14, poz. 162)oraz art. XII traktatu pokoju miedzy Polską a Rosją i Ukrainą podpisanego 18 marca 1921r. (Dz.U.RP Nr. 49, poz. 300). Skarżący wskazał, że Organ II instancji nie ustalił celu wywłaszczenia. Podniósł, że pozostawanie nieruchomości w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego stanowi negatywną przesłankę komunalizacji mienia i w tym zakresie konieczne jest dokonanie ustaleń w postępowaniu komunalizacyjnym, a ustalenia te winny nastąpić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący wskazał, że bezprzedmiotowe są wywody Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej o obowiązku ewidencjonowania nieruchomości w trybie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 25 września 1932r., o wpisywaniu do ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa , prawa własności nieruchomości państwowych będących w zarządzie przedsiębiorstwa P. Zwrócił uwagę, że brak ksiąg wieczystych uwarunkowany jest często względami historycznymi. Skarżący podkreślił, że PP P. działało zawsze na podstawie odrębnych regulacji jako przedsiębiorstwo użyteczności publicznej, a jego ciągłość prawna datuje się od 1926 r. W tym ciągłość prawna zarządzanym majątkiem nabytym w dacie powstania przedsiębiorstwa. Wskazał, że dla przedsiębiorstwa państwowego P. funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 tej ustawy, wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności. Wykonywane przez PP P. w dniu 27 maja 1 990r. zadania w zakresie przewozu osób i rzeczy oraz świadczenie usług związanych z przewozem ( art. 6 pkt. 1 u stawy o pp PKP), miały zatem charakter zadań publicznych. Mienie zaś przedsiębiorstwa zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" stanowiło część mienia ogólnonarodowego w skład, którego wchodziły środki nabyte w toku działalności przedsiębiorstwa. Podniósł, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa pominęła istotną okoliczność, iż nieruchomość ta, stanowiąca infrastrukturę kolejową, jest terenem zamknięty w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne( Dz.U. z 2006r. nr 27 poz. 10 z późn. zm.) ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, a wyłączenie nieruchomości z terenu zamkniętego może zostać dokonane jedynie przez właściwego ministra. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. utworzone zostało przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe ( Dz.U.z 1948 r. nr 43, poz. 312). Stosownie do art. 4 cytowanego rozporządzenia przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji i w tym celu obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Majątek ruchomy, przeznaczony do użytku kolei państwowych, z całym istniejącym zapasem gotówki i zapasem materiałów, przechodzi na własność przedsiębiorstwa. Oznacza to, że nieruchomość, która była wówczas w zarządzie Kolei była wyłączona z komunalizacji następującej z mocy prawa. Organ nie wziął pod uwagę, że tytuł prawny do nieruchomości dla określonej jednostki państwowej mógł także powstać na mocy przepisów prawa regulujących powstanie oraz funkcjonowanie tej jednostki. W przedmiotowej sprawie zasadniczą istotą sporu jest kwestia czy P. posiadały tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała, że P. od początku swego istnienia miały obowiązek ewidencjonowania nieruchomości w trybie uregulowanym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości państwowych będących w zarządzie przedsiębiorstwa PKP ( Dz.U. z 1932 r. Nr 81, poz. 714). Jednakże należy zauważyć, że jeśli zmiana stanu prawnego, w tym wypadku własności nieruchomości, nastąpiła z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, a taki stan prawny nie prowadzi do domniemania, iż prawo nie wpisane do księgi nie istnieje. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania objęta jest księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sad Rejonowy w M. Jako podstawa wpisu został wskazany art. XII Traktatu Pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą podpisanego 18 marca 1921r. ( Dz.U. RP Nr 49, poz. 300), art. 33 ust. 1 dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu przymusowym na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych, lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej ( Dz.U. Nr 14, poz. 162) wraz z ogłoszeniem Ministra Kolei Żelaznych z dnia 27 grudnia 1923 r. ( MP z 1924 r. Nr 6, poz. 32). Należy na wstępie podkreślić, że decyzja komunalizacyjna Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2003 roku wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 roku. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. Nr. 26, poz. 138), której art. 16 stanowił, że 1. Mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. 2. Mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności. 3. PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie. 4. PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie wyjaśniła, czy wymieniony przepis ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 roku odnoszący się do mienia skarżącego nie ma wpływu na ocenę prawidłowości organu pierwszej instancji w przedmiocie komunalizacji nieruchomości. . . Z zaświadczenia wystawionego przez Urząd Gminy w S. z dnia [...] grudnia 1997r. wynika, że działka nr [...] o pow. [...]ha położona jest w terenie po byłej kolei wąskotorowej, a w rejestrze ewidencji gruntów jako władający przedmiotową nieruchomością wpisany jest Skarb Państwa, zaś jako zarządca Spółka P. S.A. z siedzibą w W. Organ nie wyjaśnił statusu mienia pozostającego we władaniu skarżącego, poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono w jego władaniu w dniu 27 maja 1990 roku, szczególnie, gdy status przedsiębiorstwa był uregulowany ustawowo. Organy orzekające w sprawie nie rozważyły, czy uregulowania zawarte w powołanej ustawie z dnia 27 kwietnia 1989 roku dotyczące mienia Polskich Kolei Państwowych nie stoją na przeszkodzie komunalizacji nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ograniczyła się do stwierdzenia, że prawa zarządu nie można skutecznie wywodzić z ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. Organ nie wskazał, na podstawie jakiego tytułu prawnego P. użytkowało przedmiotową nieruchomość. Kwestia ta wymagała ustalenia gdyż stosownie do art. 38 ustawy z dnia 14 sierpnia 1961 roku o gospodarce gruntami w miastach i osiedlach "Tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek" Stosownie do art. 87 ustawy z dnia 28 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że "Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek." Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy uznać, że kwestia statusu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 roki nie została jednoznacznie wyjaśniona. Organ nie wyjaśnił, czy w świetle powołanych przepisów P. uzyskały prawo zarządu czy tez nie. Z akt sprawy nie wynika, aby nieruchomość objęta została, przez P samowolnie. Wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe, które uzyskiwały prawo zarządu na podstawie decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy nabycia nieruchomości, wydanymi w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99), a wcześniej na podstawie decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961r. Nr 32, poz. 159), które następnie przeszło w zarząd. Organ wskazał, że P. S.A. nie przedłożyły decyzji wydanej w trybie wyżej powołanych przepisów w stosunku do działki będącej przedmiotem komunalizacji. Jak omówiono wyżej argumentacja ta nie uzasadnia w całości problemu związanego z kwestą dotyczącą zarządu nieruchomościami przez Kolej. W uzasadnieniu skargi P. podniosło również, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa pominęła zasadniczą okoliczność, iż nieruchomość ta stanowiąca infrastrukturę kolejową jest terenem zamkniętym w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne( Dz.U. z 2006r. nr 27, poz. 10) a wyłączenie nieruchomości z terenu zamkniętego może zostać dokonane jedynie przez właściwego ministra. Tak więc organ nie zbadał czy w stanie faktycznym sprawy występuje negatywna przesłanka komunalizacji mienia. Organy orzekające w przedmiocie komunalizacji przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ winien uzupełnić w niniejszej sprawie materiał dowodowy w wyżej wskazanym kierunku i następnie ponownie przeanalizować czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła istotnie mienie, które można byłoby zakwalifikować jako mienie ogólnonarodowe należące w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów władzy państwowej, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznając sprawę za niewystarczająco wyjaśnioną - z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło