I SA/Wa 1513/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz T. C. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Prezydenta Miasta S. potwierdzającego S. M. i T. C. uprawnienia do zaliczenia kwoty [...] zł stanowiącej wartość nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego, na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny położonej na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Minister Skarbu Państwa przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu [...] grudnia 1990 r. S. M. złożyła do Zarządu Miasta S. wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez jej matkę M. S. na terenie [...] lub zaliczenie wartości tego mienia na poczet ceny nabycia mieszkania. W dniu [...] marca 2000 r. S. M. i T. C. złożyły do urzędu Miasta S. wniosek o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. na terenie [...]. Dnia [...] maja 2000 r. Prezydent Miasta S. wydał zaświadczenie potwierdzające S. M. i T. C. uprawnienie do zaliczenia kwoty [...] zł stanowiącej wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Zaświadczeniem z dnia [...] czerwca 2000 r. nr: [...], wydanym na wniosek z dnia [...] marca 2000 r., Prezydent Miasta S. potwierdził S. M. uprawnienia do zaliczenia kwoty [...]zł stanowiących różnicę wartości nieruchomości pozostawionych (gruntu oraz drzewostanu) w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa i nieruchomości nabytych jako ekwiwalent, na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki zabudowanej budynkiem przeznaczonym na prowadzenie działalności handlowej lub usługowej, na pracownię do prowadzenia działalności twórczej, domem letniskowym, garażem albo działki przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę stanowiących własność Skarbu Państwa. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. T. C. złożyła wniosek do Wojewody [...] o ujawnienie w rejestrze zaświadczenia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2000 r. Wskazała przy tym, że wybiera jako formę rekompensaty świadczenie pieniężne. Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. Wojewoda [...] poinformował T. C., iż w dniu [...] października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2005 o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tej nieruchomości, wysokość świadczenia pieniężnego wynosi również 20% wartości pozostawionej nieruchomości (art. 13 ust. 2 tej ustawy). Jednocześnie Wojewoda poinformował, że z analizy zgromadzonych dokumentów w sprawie niniejszej wynika iż nastąpiła już realizacja rekompensaty na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 1976 r., a następnie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1976 r. ustanawiającego użytkowanie wieczyste i sprzedaż lokalu położonego w S. przy ul. [...] na rzecz M. S. Wobec powyższego zdaniem organu zachodzą uzasadnione podejrzenia, że zaświadczenie potwierdzające prawo do zaliczenia, wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa oraz, że wskutek ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalona wartość mienia uzyskanego przekroczy 20% wartość wynikającą z przepisów obecnie obowiązującej regulacji prawnej. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. T. C. wystąpiła do Wojewody [...] o merytoryczne rozpoznanie jej wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. o ujawnienie w rejestrze zaświadczenia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2000 r. Z informacji zawartych w niniejszym piśmie wynikało, że Prezydent Miasta S. wydał dwa zaświadczenia: w dniu [...] maja 2000 r. i w dniu [...] czerwca 2000 r. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] poinformował T. C., że zostało wszczęte i jest prowadzone postępowanie wyjaśniające w celu stwierdzenia nieważności zaświadczenia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2000 r. nr: [...] oraz zaświadczenia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2000r. nr: [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność opisanego powyżej zaświadczenia Prezydenta Miasta S. stwierdzając, że wydając przedmiotowe zaświadczenie Prezydent naruszył art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz ustalenia wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32). Od decyzji powyższej odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniosła T. C. Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i ustalił, na podstawie akt sprawy, że M. S. zrealizowała prawo do rekompensaty za nieruchomość rolną oraz sad opisany w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w S. (dalej PUR) z dnia [...] października 1946 r. w oparciu o opinię szacunkową ustalającą wartość odszkodowania za drzewa i krzewy owocowe oraz grunty rolne położone w [...] pow. [...], województwo [...] stanowiące własność M. S., z dnia [...] lutego 1976 r. sporządzoną przez biegłego Urzędu Wojewódzkiego w G. A. S. z której wynika, że wartość przedmiotowej nieruchomości wynosiła [...] zł. Minister wskazał ponadto, że z akt sprawy wynika iż zaświadczenie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2000 r. wydane zostało w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] kwietnia 2000 r. dotyczący wyceny budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w [...], województwo [...], wykonany przez K O. Z operatu tego nie wynika natomiast jaką powierzchnię posiadały zabudowania wzięte pod uwagę oraz według jakiej metody została wyliczona ich wartość. Przy czym Minister zauważył, że ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia PUR nie wynika jaka była powierzchnia pozostawionych nieruchomości, a zatem zdaniem organu, nie można było w ogóle sporządzić operatu szacunkowego. Również strona postępowania nie opisała ich powierzchni zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. Pismem z dnia [...] lipca 2011r. T. C. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 16 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranego materiału w sprawie, oraz nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nie wykazania przesłanek rażącego naruszenia prawa; - naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 9 ust. 1 i 2 oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. poprzez ich niezastosowanie; - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 27 ustawy z dnia 9 lipca 2005 r. o realizacji prawa rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie, że sprawa skarżącej była w dniu [...] października 2005 r. w toku, mimo iż kwestionowane przez organ zaświadczenie było w tej dacie prawomocne. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że ustalając stan faktyczny sprawy, organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, że opis nieruchomości znajduje się w orzeczeniu PUR z dnia [...] października 1946 r. Zdaniem strony skarżącej organy nie odniosły się również do złożonych w 1993 r. w Urzędzie Rejonowym w G. przez S. M. dokumentów, w których znajduje się dokument zawierający opis nieruchomości wraz z podaniem ich powierzchni. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa przytoczył ustalony w sprawie stan faktyczny i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest uzasadniona jednak z innych przyczyn niż w jej podniesione. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Prezydenta Miasta S. potwierdzające uprawnienie do zaliczenia kwoty [...] zł stanowiącej wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Stwierdzając nieważność przedmiotowego zaświadczenia organy obu instancji zarzuciły Prezydentowi naruszenie art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. Uzasadnienie swych rozstrzygnięć organy oparły na twierdzeniu, że zaświadczanie to oparte zostało na wadliwym operacie szacunkowym. Jak wynika z treści § 4 ust. 2 powołanego rozporządzenia do wniosku o zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości należało dołączyć m.in. opis pozostawionych nieruchomości oraz operat szacunkowy. Zgodnie natomiast z § 8 ust.1 rozporządzenia rzeczoznawca majątkowy określał wartość pozostawionej nieruchomości na podstawie jej opisu, natomiast ust. 2 tego przepisu wskazywał, że opis przedmiotowych nieruchomości, przedstawiając jej stan z dnia pozostawienia, powinien być zgodny z dowodami, o których mówi § 4 ust. 2 pkt 1. Mowa tu zatem o jedynie o stanie nieruchomości. Obowiązujące w dacie wydania spornego zaświadczenia przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierały definicji zwrotu "stan nieruchomości". Nie można zatem wprost stwierdzić, wbrew twierdzeniom organów, że w zakresie tego pojęcia mieszczą się dane dotyczące rodzaju i powierzchni nieruchomości lub jej części składowych. Nie można zatem zgodzić się również ze stanowiskiem organów, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest wadliwy. Ponadto zauważyć należy, że wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie prowadzone było w trybie przepisu art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, który jest trybem nadzwyczajnym. W trybie tym przedmiotem badania przez organ jest okoliczność czy kwestionowany akt (w tym wypadku zaświadczenie) obarczony jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w wymienionym przepisie art. 156. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie ma na celu ponownej oceny sprawy, co do jej istoty (w tym oceny poprawności sporządzonego operatu szacunkowego) lecz obejmuje jedynie kontrolę legalności samego rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Podniesione przez Ministra Skarbu Państwa i Wojewodę [...] zarzuty, że wydając sporne zaświadczenie Prezydent Miasta S. nie rozpatrzył sprawy dość wnikliwie, uwzględniając wadliwe dowody (operat szacunkowy), są w istocie zarzutami dotyczącymi wadliwości procedury, nie mieszczącymi się w katalogu wad umożliwiających stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego na podstawie art. 156 kpa. Dodatkowo wskazać należy, że w sprawie niniejszej przedmiotem kontroli było zaświadczenie urzędowe (a nie decyzja administracyjna), które jest aktem dużo mniej sformalizowanym. Jak wynika bowiem z przepisu art. 218 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego przed wydaniem zaświadczenia, organ administracji publicznej, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Organ wydający takie zaświadczenie nie miał, zatem bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tak zaawansowanym stopniu jak przy wydawaniu decyzji administracyjnej. Nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu prawa w tym zakresie przez Prezydenta Miasta S., skutkującym stwierdzeniem nieważności zaświadczenia z dnia [...] maja 2000 r. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.