I SA/Wa 1514/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie uznania wypłaconych jej w oparciu o decyzję [...] z [...] grudnia 2016 r. zasiłków rodzinnych na syna A. C., za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. Na wniosek A. C., Prezydent [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...]., przyznała jej na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. zasiłek rodzinny na rzecz syna w kwocie [...] złote miesięcznie. W związku ze złożonymi przez nią w sierpniu 2017 r. wraz z wnioskiem o świadczenia rodzinne na kolejny okres świadczeniowy dokumentami, wskazującymi na podjęcie zatrudnienia w okresie od maja do sierpnia 2017 r., Prezydent [...] zawiadomieniem z 5 marca 2018 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia, czy świadczenia wypłacone wyżej wymienionej na podstawie decyzji z [...] grudnia 2016 r. są nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) i winny, w myśl art. 30 ust. 1 powołanej ustawy, podlegać zwrotowi. W wyniku ponownej analizy sytuacji dochodowej rodziny A. C., przy uwzględnieniu dochodów z podjętego przez nią od 25 maja 2017 r. zatrudnienia w SPZOZ dla [...] (wynoszących w czerwcu 2017 r. [...] złote netto), stanowiącymi dochód uzyskany, Prezydent [...] ocenił, że podjęcie owego zatrudnienia nie miało istotnego wpływu na świadczenia rodzinne przyznane na okres świadczeniowy 2016/2017. W związku z powyższym, decyzją z [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył zainicjowane z urzędu postępowanie w przedmiocie uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Od decyzji tej A. C.wniosła odwołanie, w którym wskazywała, że decyzja ta nie ma nic wspólnego z jej pismem z lutego 2018 r. dotyczącym decyzji w wydanych w sprawach świadczenia wychowawczego oraz zasiłków rodzinnych na okres zasiłkowy 2017/2018. W efekcie rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Wyjaśniając istotę bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzącej do jego umorzenie, wskazywało na sytuację zaistnienia w sprawie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających dalsze jej prowadzenie. Za takie zaś uznawało brak podstaw prawnych do uznania wypłaconych stronie świadczeń za nienależnie pobrane, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Na powyższą decyzję A.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej motywach podnosiła, że 18 sierpnia 2017 r. złożyła wnioski o ustalenie na okres zasiłkowy 2017/2018 prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków rodzinnych oraz świadczenia wychowawczego. W wyniku ich rozpoznania uzyskała prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, natomiast odmówiono jej prawa do świadczenia wychowawczego i świadczeń rodzinnych. Od negatywnych decyzji wniosła odwołanie, w wyniku którego jednak otrzymała decyzję Prezydenta [...] dotyczącą umorzenia postępowania w przedmiocie świadczeń na okres 2016/2017. Tych zaś nigdy nie kwestionowała. W dalszej kolejności wskazywała na błędne wyliczenie jej dochodów przy rozpatrywaniu wniosków o zasiłki rodzinne i świadczenie wychowawcze na okres 2017/2018. W związku z czym wnosiła o przyznanie tych świadczeń, w oparciu o przedstawione przez nią wyliczenia, wraz z odsetkami i ich wypłatę przez właściwy organ, a także wydanie w tym przedmiocie orzeczenia z natychmiastową wykonalnością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna W związku z zawartymi w niej żądaniami przyznania świadczeń rodzinnych oraz świadczeń wychowawczych, w pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że weryfikując legalność decyzji administracyjnej, Sąd ocenia jedynie czy prowadząc postępowanie i wydając rozstrzygnięcie w sprawie organy nie naruszały prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniający uchylenie decyzji. Sąd nie rozstrzyga natomiast o istocie sprawy administracyjnej, a tym bardziej o istocie spraw administracyjnych, które nie były przedmiotem orzekania organu. Z tego względu domaganie się przez skarżącą przyznania wskazanych na wstępie świadczeń na okres zasiłkowy 2017/2018 - o których zresztą w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie orzekano - nie mogło okazać się skuteczne. Zaskarżoną decyzją w sposób ostateczny zakończono wszczęte z urzędu przez Prezydenta [...] postępowanie mające na celu weryfikację poprawności pobierania przez skarżącą zasiłków rodzinnych przyznanych A.C. na okres świadczeniowy 2016/2017 decyzją Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. Postępowanie to wszczęto w związku z wątpliwościami wynikającymi z podjęcia przez nią w okresie pobierania świadczeń zatrudnienia w SPZOZ dla [...] (o czym organ je wypłacający nie został niezwłocznie powiadomiony), które to zatrudnienie rzutowało na jej sytuacje dochodową, która z kolei miała znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Te bowiem przysługują, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.) dalej: "u.ś.r.", jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 674 złote. Jeśli zatem okazałoby się, że ze względu na uzyskany dochód, doszło do przekroczenia w trakcie pobierania świadczenia wskazanego kryterium, a przy tym kwota owego przekroczenia byłaby wyższa niż kwota uprawniająca do otrzymywania świadczenia w zmniejszonej wysokości, zgodnie z ustaloną w art. 5 ust. 3a u.ś.r. regułą "złotówka za złotówkę", prawo do ich pobierania – począwszy od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu– dotychczas uprawnionej by nie przysługiwało (por. art. 24 ust. 7 u.ś.r.). To z kolei prowadziłoby do sytuacji, że wypłacone jej za ten okres świadczenia jako nienależnie pobrane podlegałyby zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi, o czym organ je wypłacający orzekłby decyzją wydaną na podstawie art. 30 ust.1 i 2b powołanej ustawy. Stwierdzenie natomiast, w toku weryfikacji prawa do świadczeń, że uzyskany prze członka rodziny dochód nie powoduje przekroczenia kryterium, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., a co za tym idzie stanu pobierania świadczeń nienależnych, obliguje organ do umorzenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania jako bezprzedmiotowego. Brak jest bowiem w takich okolicznościach podstaw faktyczno-prawnych do wydania decyzji w przedmiocie ich zwrotu. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z bowiem z niespornych ustaleń Prezydenta [...], dochód rodzin z roku bazowego (2015) powiększony o dochód uzyskany w czerwcu 2017 r., wyniósł łącznie [...] złote, a wiec nadal pozostawał na poziomie niższym niż ustawowe kryterium uprawniające do świadczenia. W tym stanie rzeczy jako zgodne z prawem należy ocenić działanie organów polegające na umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. prowadzonego w sprawie tych świadczeń postępowania. Przepis ten bowiem daje podstawę do podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Warto przy tym zauważyć, że zasadności umorzenia w tym przedmiocie postępowania A. C.co do zasady nie kwestionuje. Analiza treści skargi wskazuje wręcz, że jedynie na skutek błędnej interpretacji treści zapadłej w niniejszej sprawie decyzji, nieopatrznie utożsamia ją z rozstrzygnięciem wydanym na tle odrębnie prowadzonych przed Prezydentem [...]i przez nią zainicjowanych postępowań o ustalenie prawa do świadczeń wychowawczych oraz świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2017/2018, gdzie 15 stycznia 2018 r. organ ten wydał negatywne decyzje nr [...] i [...], od których wniosła ona pismem z 19 lutego 2018 r. odwołania, dotychczas przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nierozpoznane. Kwestia prawności procedowania tych spraw i poczynionych w nich ustaleń faktycznych, wykracza jednak poza granice sprawy sadowo-administracyjnej wyznaczonej treścią zakwestionowanej decyzji i nie może być w niniejszym postępowaniu oceniana. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz.1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.