I SA/Wa 152/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. P. i S. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu oddala skargę Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...], na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., Nr 267, zwanej dalej k.p.a.), sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu własnym z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], w ten sposób, że na stronie pierwszej, w wierszu pierwszym wykreślił zapis: "art. 98 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.)." W miejsce wykreślonego fragmentu wpisał: "art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.)". W pozostałej części organ treść postanowienia pozostawił bez zmian. W uzasadnieniu powyższego postanowienia z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda wskazał, że zachodzi potrzeba sprostowania w opisanym postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011 r. oczywistej omyłki pisarskiej w zakresie przywołanej podstawy prawnej, na mocy której zostało oparte to postanowienie. Błąd pisarski powstał przy opracowaniu treści postanowienia, czego dowodem jest treść uzasadnienia, w którym jednoznacznie wskazuje się na zastosowanie w zakresie zawieszenia postępowania art. 98 § 1 k.p.a. (na wnioski zainteresowanych stron). Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. P. i S. M. podnosząc, że sprostowanie zostało oparte na niewłaściwej podstawie prawnej, albowiem art. 113 kpa reguluje prostowanie decyzji, nie zaś postanowień. W niniejszej sprawie właściwą podstawą prawną jest zatem przepis art. 113 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Jednocześnie zmiana jaką organ forsuje w drodze ww. postanowienia odnosi się do merytorycznej kwestii rozstrzygnięcia, zatem nie sposób zakwalifikować jej jako oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 k.p.a. Ponadto, wbrew twierdzeniu organu, z treści uzasadnienia kwestionowanego postanowienia wcale nie wynika, że organowi chodziło o art. 98 § 1 k.p.a. Wręcz przeciwnie, należałoby domniemywać, iż organ miał na myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym nieprawidłowe przywołanie podstawy prawnej stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne jest sanowanie tego typu naruszenia za pomocą instytucji sprostowania. Tym bardziej w sytuacji, gdy sprostowanie nastąpiło już po wniesieniu przez strony odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Umorzenie nastąpiło z powodu braku złożenia przez wnioskodawców żądania o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że podana przez organ I instancji podstawa prawna nie może zostać zakwalifikowana jako błędna. Przepis art. 113 k.p.a. stosuje się bowiem również w przypadku sprostowania oczywistych omyłek zawartych w postanowieniach. Zatem ten zarzut stron należy uznać za bezzasadny. Natomiast w zakresie zarzutu, że organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] września 2014 r. po wniesieniu odwołania stron od decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2014 r., umarzającej zawieszone postępowanie, Minister stwierdził, że organ administracji może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji (jak również w wydanym postanowieniu) w każdym czasie, w tym również po upływie 30 dni od dnia wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nawet po przekazaniu skargi do tego sądu. Sprostowanie nie może jednak prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. W przedmiotowym stanie faktycznym błąd pisarski powstał przy opracowaniu treści postanowienia, czego dowodem jest treść uzasadnienia, w którym jednoznacznie wskazuje się na zastosowanie w zakresie zawieszonego postępowania art. 98 § 1 k.p.a. Za powyższym stanowiskiem przemawia wyraźne wskazanie powołanego przepisu, jak również pouczenie stron o treści art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Na zastosowanie art. 98 § 1 k.p.a. wskazują również zgodne pisma stron z dnia 9 czerwca 2011 r. oraz z dnia 21 czerwca 2011 r. dotyczące zawieszenia postępowania na wniosek. W konsekwencji Minister Skarbu Państwa uznał, że stanowisko Wojewody [...] wyrażone postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., jest prawidłowe. Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. P. i S. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji wskutek wadliwego przyjęcia, iż dopuszczalne było sanowanie w drodze sprostowania wadliwości postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania w zakresie błędnego powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy tego typu wadliwość nie jest ani błędem pisarskim ani inną oczywistą omyłką w rozumieniu przepisu art. 113 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi przywołali stanowisko zaprezentowane uprzednio w odwołaniu od kwestionowanego postanowienia organu I instancji. Ponadto wskazali, iż w okolicznościach sprawy należałoby domniemywać, że organ zawieszając postępowanie postanowieniem z 2011 r. miał na myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. a nie art. 98 § 1 k.p.a. Jednocześnie, zdaniem skarżących, proceduralnie niepoprawne jest sanowanie wadliwości postanowienia w zakresie powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia przy wykorzystaniu instytucji sprostowania. Wskazana w postanowieniu podstawa prawna stanowi merytoryczny element rozstrzygnięcia, który bezpośrednio powiązany jest z treścią decyzji umarzającej postępowanie (będącej w toku kontroli najpierw drugoinstanyjnej, a obecnie sądowoadministracyjnej). Nie bez znaczenia jest fakt, iż sprostowanie postanowienia nastąpiło w reakcji na wniesienie odwołania od decyzji, w ramach którego sformułowano zarzuty odnoszące się właśnie do treści prostowanego postanowienia. W konsekwencji czynność organu polegająca na sprostowaniu postanowienia ewidentnie służyła następczemu i "pozaprocesowemu" usunięciu ewidentnej wadliwości postanowienia, a tym samym "wzmocnieniu argumentacji" później wydanej decyzji ad meritum. Przy czym trudno postrzegać wadliwość przywołanej podstawy prawnej w kategoriach błędu pisarskiego lub innej oczywistej omyłki. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu podlega postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r., którym organ utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. prostujące oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 r. o zwieszeniu, na wniosek stron, postępowania w sprawie potwierdzenia na rzecz K. T. i S. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. B. oraz S. B., w miejscowości [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda sprostował omyłkę w ten sposób, że na stronie pierwszej, w wierszu pierwszym, podstawy prawnej wykreślił zapis art. 98 § 1 pkt 4 k.p.a i w miejsce wykreślonego fragmentu wpisał art. 98 § 1 k.p.a. W pozostałej części organ treść postanowienia pozostawił bez zmian. Podstawą prawną powołanego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. był przepis art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z brzmieniem którego organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Powołany przepis ma zastosowanie również do postanowień, stosownie do treści art. 126 k.p.a. Wprawdzie przepis z art. 113 § 1 k.p.a. nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Zarówno w piśmiennictwie (por. np. Andrzej Wróbel Komentarz Lex do art. 113 k.p.a. wg. stanu na 2012.12.30), jak i w utrwalonym orzecznictwie sądowym (tamże przywołanym) przyjmuje się, że skoro sprostowanie nie jest ograniczone terminem i możliwe w każdym czasie, to znaczenia nabiera przesłanka "oczywistości" omyłek, które mogą być przedmiotem sprostowania. Przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew oczywistemu zamiarowi władzy – błędną pisownię lub widoczne nie zamierzone opuszczenie wyrazu. Pod pojęciem "innych oczywistych omyłek" kwalifikują się omyłki, które stoją na równi z błędami pisarskimi, czy rachunkowymi, a zatem takie omyłki, które w sposób nie budzący żadnych wątpliwości i jednoznacznie wskazują na ich oczywistość, tzn. możliwość stwierdzenia błędu bez głębszej analizy przyczyn takiej, a nie innej treści rozstrzygnięcia. Przy czym oczywistość wad aktu administracyjnego, w jego warstwie rachunkowej lub pisarskiej, jest zarazem granicą dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem czy innymi niespornymi okolicznościami czy dokumentami (por. np. wyrok NSA w Krakowie z 2012.12.10 II SA/Kr 1414/12 Lex 1235506). Nie ulega bowiem wątpliwości, że w drodze sprostowania oczywistej omyłki na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie można naprawić wszystkich błędów popełnionych w decyzji (postanowieniu). Jest to tryb mający jedynie na celu usunięcie wad nieistotnych, nie mających wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo Wojewoda sprostował w drodze postanowienia oczywistą omyłkę pisarską powstałą w wyniku błędnego podania niewłaściwej podstawy prawnej w postanowieniu własnym z dnia [...] czerwca 2011 r. Mylne wpisanie podstawy prawnej w postanowieniu mieści się bowiem w opisanym pojęciu oczywistej omyłki, co oznacza, że Wojewoda był uprawniony do jej sprostowania. Przy tym sprostowanie to w żaden sposób nie zmienia treści rozstrzygnięcia. Z sentencji postanowienia Wojewody z 2011 r. o zawieszeniu postępowania, jak i z uzasadnienia tego postanowienia oraz akt sprawy, bezspornie wynika, że postępowanie zostało zawieszone na wniosek stron, a nie z urzędu. Ponadto zawarte w ww. postanowieniu pouczenie stron o treści art. 98 § 2 k.p.a. również nie wywołuje żadnych wątpliwości w zakresie przyczyny zawieszenia postępowania, tj. na wniosek stron. Tym bardziej, iż organ w postanowieniu z 2011 r. do prawidłowo oznaczonej podstawy prawnej tj. art. 98 § 1 k.p.a. dopisał błędnie pkt 4, który w tym przepisie nie występuje. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji odpowiada prawu, a zatem skarga nie mogła zostać uwzględniona. W ocenie Sądu należało bowiem podzielić stanowisko organów obu instancji, że sprostowanie omyłkowo wpisanej podstawy prawnej w postanowieniu Wojewody z dnia [...] czerwca 2011 r. mogło odbyć się w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie powyższej omyłki pisarskiej nie prowadzi bowiem do merytorycznej zmiany tego postanowienia. Ponadto, przepis art. 113 § 1 k.p.a. nie zawiera żadnego ograniczenia dotyczącego prostowania omyłek pisarskich, a zatem w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalne było sprostowanie przez organ w drodze postanowienia podstawy prawnej postanowienia Wojewody o zawieszeniu postępowania. W związku z czym należy w całości podzielić argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Ministra Skarbu Państwa, a skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .