I SA/Wa 1521/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie : WSA Gabriela Nowak Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Izabela Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi P. [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nabycie przez Gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w G., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę P. SA na decyzje Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/ Wa 2259/05 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2004r. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji podniósł, że przedmiotowe działki wg operatu ewidencji gruntów pozostawały w zarządzie [...]. Z materiału dowodowego wynika również, że przedsiębiorstwo to legitymowało się decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] czerwca 1986 r., nr [...] o naliczaniu opłat rocznych. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości państwowe jednostki organizacyjne w tym również przedsiębiorstwa państwowe uzyskiwało prawo zarządu gruntów państwowych w ściśle określony sposób tj. na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. O ustanowieniu takiego zarządu nie przesądza fakt, że przedmiotowa nieruchomość była częścią kolei niemieckich, a wszystkie koleje niemieckie przejęło w posiadanie przedsiębiorstwo P. W konsekwencji organ I instancji uznał, że przedsiębiorstwo P. SA nie legitymowało się na dzień 27 maja 1990 r. żadnym tytułem prawnym do tych nieruchomości, uzyskanym w trybie przewidzianym przez prawo. Z tych względów organ uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę i o pracownikach samorządowych. W wyniku wniesionego przez "P." S.A. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2007 r. umorzyła postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ powołał się na panujący w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, zgodnie z którym trwały zarząd który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (poprzednio użytkowanie), który mógł być sprawowany również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstawał i powstaje na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną. Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż P. S.A. nie jest organem administracji rządowej, sądem albo organem władzy państwowej. KKU uznała również, że z przepisu art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" wynika jedynie, że mienie P. stanowiło wydzieloną część. Z tych względów organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie P. nie jest właścicielem rzeczonej nieruchomości ani też nie przysługuje mu do niej żadne prawo rzeczowe, nie przysługuje mu również zarząd w stosunku do rzeczonej nieruchomości. Z tych względów organ odwoławczy wydal decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podst. art. 138 §1 pkt 3 kpa. Skargę na powyższą decyzję złożyły "P.- S.A. domagając się jej uchylenia. W skardze P. SA twierdzi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Organ II instancji pominął uregulowania wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 19990 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". W szczególności pominął uregulowania dotyczące art. 16 tej ustawy. Ponieważ skarżąca dysponował przedmiotową nieruchomością, to nieruchomość stała się jej mieniem, co do którego wykonywała wszelkie uprawnienia. W związku z powyższym mienie nie mogło należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, nie została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ponadto organ administracji pominął uregulowania wynikające z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W uzupełnieniu skargi skarżąca podniosła również naruszenie przez organ II instancji art. 7, 77 i 28 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Istotą w niniejszej sprawie jest to, jaki krąg podmiotów jest stronami postępowania komunalizacyjnego, zakończonego decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2007 r. Postępowanie komunalizacyjne toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), art. 5 ust. 1. W postępowaniu tym, którego celem jest przejście prawa własności mienia Skarbu Państwa na właściwą gminę z dniem 27 maja 1990 r., stronami są Skarb Państwa i gmina. Inne podmioty mogą uczestniczyć w tym postępowaniu, o ile legitymują się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Tylko bowiem taki tytuł powoduje, iż dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Z kolei uczestniczenie jakiegoś podmiotu w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony postępowania administracyjnego, musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes w uczestniczenie w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 10 maja 2001 r., sygn. akt I Sa 2595/99 LEX 54752). Stosownie do treści art. 127 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Zatem obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in., czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka odwoławczego. W myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organy władzy państwowe. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane żadnym dokumentem, że przedsiębiorstwo państwowe P. uzyskało tytuł prawny do władania nieruchomością. Za niewystarczające w tym względzie należy uznać bowiem jedynie ujawnienie w wypisie z rejestru gruntów zapisów dotyczących działek nr [...] jako teren kolejowy. Również fakt wywodzenia swojego prawa do nieruchomości przez P. na podstawie rozporządzenia z dnia 25 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" nie jest wystarczające do uznania posiadania przez P. interesu prawnego, bowiem akt ten miał charakter ogólny i nie naruszał stanu prawnego poszczególnych nieruchomości (takie stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 15 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/07 niepublikowany). Również normy zawarte w art. 34-34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie kreują interesu prawnego P. w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 . Również za niezasadne należy uznać naruszenie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o pracownikach samorządowych poprzez jego pominięcie, gdyż przepis ten wyłączał spod komunalizacji mienie służące wykonywaniu zadań publicznych, ale należące do organów administracji rządowej sądów i organów władzy państwowej, a P. z pewnością nie należy do żadnej z tej kategorii podmiotów. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.