I SA/Wa 1521/11

WyrokWSA w Warszawie2012-01-20

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Emilia Lewandowska, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja komunalizacyjna stwierdzająca nieodpłatne nabycie przez gminę własności nieruchomości z mocy prawa może być wydana w sytuacji, gdy stan prawny nieruchomości jest sporny i nieuregulowany, a prawo własności jest przedmiotem sporu między Skarbem Państwa a osobami fizycznymi?
Ratio decidendi
Decyzja komunalizacyjna potwierdzająca nabycie przez gminę mienia z mocy prawa może być wydana jedynie w oparciu o niesporny stan faktyczny i prawny nieruchomości. W przypadku wątpliwości co do własności nieruchomości, gdy spór rozstrzyga sąd powszechny, organ administracyjny nie może wydać takiej decyzji, a postępowanie komunalizacyjne powinno zostać zawieszone. Stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jest uzasadnione, gdy została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym w warunkach nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości.
Stan faktyczny
Gmina T. zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1992 r. w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia przez Gminę T. własności działki nr [...]. Gmina twierdziła, że nabyła nieruchomość zgodnie z prawem, powołując się na dokumentację wskazującą na własność Skarbu Państwa. Minister uznał, że stan prawny nieruchomości był sporny, a decyzja Wojewody została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ brak było dowodów na jednoznaczne ustalenie własności Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy T.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza T. i E. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] września 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Gminę T., z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] ark. [...] jako działka ewidencyjna nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - decyzją z dnia [...] maja 1992 r., nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę T., z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...] jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] , w części dotyczącej działki nr [...] wystąpili K. K. i T. K. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr [...], w części dotyczącej działki nr [...] wskazując, że brak jest dokumentów, które by w sposób bezsporny wskazywały, że działka nr [...], w dniu 27 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego. Wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł Burmistrz T. oraz E. M. Burmistrz T. w swym wniosku wskazał, iż Gmina T. nabyła przedmiotową nieruchomość na podstawie spisu, opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], a spis inwentaryzacyjny mienia był wyłożony do publicznego wglądu. Ponadto Burmistrz T. wskazał, że poprzez stwierdzenie nieważności w części przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej pozbawia się Gminę T. jej majątku. W ocenie Burmistrza, nie można było w 1988 r. sporządzić wykazu zmian gruntowych uszczuplając nieruchomość K. i T. K., a powiększając nieruchomość Skarbu Państwa, gdyż taką nieruchomość Skarb Państwa posiadał od 1970 r. E. M. w odwołaniu wskazała na błędy urzędników i zwróciła się z prośbą o stwierdzenie, że sporny grunt o pow. [...] m2 leży na działce, którą użytkuje obecnie K. Zauważyła także, że urzędnicy Gminy T. wykorzystali nieświadomość i brak wiedzy osiemdziesięcioletniej kobiety i odsprzedali nieprawnie grunt [...] m2 innej osobie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że koniecznym było stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr[...], w części dotyczącej nieodpłatnego nabycia przez Gminę T. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...]. Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) weszła w życie w dniu 27 maja 1990 r. Z tym dniem nastąpiła ex lege komunalizacja mienia Skarbu Państwa m. in. w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Podjęta w dniu [...] maja 1992 r. decyzja Wojewody [...] posiada charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny dotyczący nieruchomości stanowiącej działkę nr[...] , jaki powstał w dniu 27 maja 1990 r. Odpowiadając na argumenty wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Burmistrza T. Minister wskazał, że z dokumentów dołączonych do sprawy wynika, iż teren o pow. [...] m2 (oznaczony obecnie jako działka nr[...]) jest objęty księgą wieczystą KW nr [...] jako część działki [...] (własność K.), a także że jest on objęty księgą wieczystą KW [...] jako działka nr [...](obecnie własność Gminy T., w użytkowaniu wieczystym E. M.). Zatem wobec faktu, że teren obecnej działki nr[...] wydzielonej z działki [...] stanowiącej własność prywatną, a następnie na podstawie wykazu zmian gruntowych połączonej z działką nr [...] (dawna działka[...] ) w jedną nieruchomość ujawnioną w księdze wieczystej nr[...], posiada podwójne pokrycie własności spornej działki gruntu, w ocenie organu nadzoru zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej spornej nieruchomości. Organ zauważył, że przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (...) mają zastosowanie jedynie do nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym. Komunalizacja mienia nie może służyć regulacji stanu prawnego nieruchomości. Podstawowe znaczenie dla możliwości komunalizacji nieruchomości ma ustalenie, że dane mienie stanowi własność państwową (ogólnonarodową), co w przedmiotowej sprawie jest sporne. Minister wskazał, że ponownie rozpatrując wniosek w przedmiocie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości Wojewoda powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, dotyczące stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Reasumując organ stwierdził, że ocena dokumentów przedstawionych w sprawie prowadzi do konkluzji, że brak jest dowodu, że przedmiotowa działka nr [...] stała się własnością Państwa. Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Gmina T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 twierdząc, że nie mogły mieć one zastosowania i nie powinno dojść do komunalizacji działki nr [...] o pow. [...] m2 niezabudowanej położonej w miejscowości T. jako niestanowiącej mienia ogólnonarodowego (państwowego), w sytuacji gdy z dokumentów jednoznacznie wynika, że Skarb Państwa nabył parcelę [...] o pow. [...] m2 później podzieloną na dwie działki: nr [...], pow. [...] m2 i nr[...], pow. [...]m2 na mocy art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), a o założeniu księgi wieczystej na przedmiotową nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa postanowiono w 1970 r. po złożeniu wniosku w oparciu o art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 66, poz. 410); - poprzez uznanie, iż w sprawie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa skutkująca przyjęciem, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa; 2) naruszenie prawa procesowego - art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; w szczególności poprzez nierozpatrzenie dowodów z niżej wymienionych dokumentów tj.: mapy parceli [...] z opisem; poświadczonej za zgodność z oryginałem, wniosku o przepisanie nieruchomości; poświadczonego za zgodność z oryginałem, postanowienia z dnia [...] czerwca 1970 r. o założenie księgi wieczystej; poświadczonego za zgodność z oryginałem, opisu i mapy z dnia [...] lipca 1988 r. poświadczonego za zgodność z oryginałem, zawiadomienia o zmianie wpisu prawa własności poświadczonego za zgodność z oryginałem, - art. 107 § 3 Kpa poprzez niewykazanie przyczyn z powodu których organ odmówił wskazanym przez skarżącą dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu Gmina wskazała, że nabyła na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr [...] nieodpłatnie własność nieruchomości: dz. nr [...] o pow. [...]m2 – zabudowaną oraz dz. nr [...] o pow. [...] m2 - niezabudowaną, uregulowanej w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część niniejszej decyzji, z której wynika podstawa prawna nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa - dekret z dnia 8 marca 946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). Decyzja niniejsza byłą podstawą zmiany w księdze wieczystej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący nieruchomości był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Zarządu Gminy T. przez okres od dnia [...] lutego 1992 r. do dnia [...] marca 1992 r. z możliwością zgłoszenia zastrzeżeń do komisji inwentaryzacyjnej. Zastrzeżenia takie nie zostały zgłoszone. Gmina T. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i o uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność oraz o orzeczenie, o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] wywodząc, iż poprzez stwierdzenie nieważności w części decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. przesądza się, iż Skarb Państwa posiadał jedynie działkę o powierzchni [...] m2 i tylko taką mógł oddać w użytkowanie wieczyste, a własność w drodze decyzji komunalizacyjnej przekazać Gminie T. i że to jest niezgodne z prawdą. Wnioskodawca do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączył: mapę parceli nr [...] z opisem o pow. [...]m2 poświadczoną za zgodność z oryginałem, wniosek Skarbu Państwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1970 r. o przepisanie nieruchomości poświadczony za zgodność z oryginałem, z którego wynika jednoznacznie, że Skarb Państwa nabył parcelę nr [...] o powierzchni [...] m2, której właścicielem poprzednio był obywatel niemiecki na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a jako podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej w 1970 r. wskazano art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Wnioskodawca załączył również postanowienie z dnia [...] czerwca 1970 r. o założeniu dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystej poświadczone za zgodność z oryginałem, a także załączył opis i mapę oraz zawiadomienie o zmianie wpisu prawa własności poświadczone za zgodność z oryginałem. Jednocześnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniono, iż nie można było (jak napisano w decyzji stwierdzającej nieważność) w 1988 r. sporządzić wykazu zmian gruntowych uszczuplając nieruchomość K. i T. K. o [...] m2, a powiększając nieruchomość Skarbu Państwa o [...] m2, gdyż taką nieruchomość o pow. [...]m2 i kształcie Skarb Państwa posiadał już znacznie wcześniej, od co najmniej 1970 r. Jednakże Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosku uznał, iż wniosek nie zawiera żadnych nowych, istotnych argumentów ani nie przedstawia nowych okoliczności (popartych dowodami), które mogłyby czynić zasadnym uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2009 r. i wydanie w sprawie innego rozstrzygnięcia, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala i nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym stanowiskiem. Jej zdaniem Skarb Państwa nabył parcelę [...] o pow. [...] m2 i takim kształcie na mocy art. 2 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, którą następnie podzielono na dwie działki o nr [...] i pow. [...]m2 i o nr [...] i pow. [...] m2, a jako podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej w 1970 r. wskazano art. 7 dekretu o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych Wojewoda P. wydał decyzję deklaratoryjną potwierdzającą stan prawny, tj. to, że Gmina T. nabyła własność nieruchomości: działki nr [...] o pow. [...] m2 i działki nr [...] o pow. [...]m2 - łącznie [...] m2, gdyż działki jedna jak i druga stanowiły mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w dacie 27 maja 1990 r. Zdaniem Gminy, postępowaniu prowadzonemu na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy także postawić zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego do zebrania którego zobowiązuje przepis art. 77 § 1 Kpa, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich okoliczności sprawy. Z dowodów przedłożonych przez skarżącą wynika odmienny stan faktyczny i prawny dotyczący przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji nr [...] Minister nie przeprowadził analizy dowodów, o której mowa w art. 107 § 3 Kpa, co uniemożliwia poznanie motywów rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji twierdząc, że decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., w części stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Gminę T., z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr[...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sąd zwraca uwagę, że z przepisów art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 tej ustawy wynikało, że wojewoda wydawał decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę mienia z mocy prawa, w stosunku do mienia ogólnonarodowego (państwowego) należącego do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, bo tylko takie mienie stało się w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Trzeba wskazać, że decyzja komunalizacyjna jedynie potwierdzała, to co nastąpiło z mocy samego prawa (była aktem o charakterze deklaratoryjnym), a zatem na jej podstawie można było stwierdzić nabycie mienia przez gminę w oparciu o niesporny stan faktyczny i prawny nieruchomości, której sprawa dotyczyła. Trafnie zauważył Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w sytuacji wątpliwego stanu prawnego nieruchomości objętej wnioskiem o komunalizację nie można było wydać decyzji, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy. W sytuacji obiektywnie istniejącej niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zastosowanie miał przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147). W takiej sytuacji powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym mogło być wytoczone jedynie przez sądem powszechnym, ponieważ tego rodzaju sprawa jest sprawą cywilną (art. 1 w zw. z art. 2 § 1 Kpc). Sąd zauważa, że stan niezgodności danych zawartych w Dziale I i II księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym miał miejsce również wówczas, gdy stan wieczystoksięgowy danej nieruchomości był sprzeczny z przepisem art. 24 u.k.w.h., tj. nieruchomość ujawniona była w dwóch księgach wieczystych, gdzie jako właściciele wpisane były różne osoby. Konsekwencją takiego dualizmu w zakresie rejestracji stanu prawnego gruntu było wyłączenie domniemania zgodności wpisu prawa jawnego w księdze wieczystej ze stanem prawnym rzeczywistym, o którym mowa w art. 3 u.k.w.h. (por. uchwała SN z dnia 31 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 200/95, OSNC 1996/5/67; uchwała SN z dnia 29 lutego 1996 r., sygn. akt III CZP 16/96, OSNC 1996/5/73). W przypadku wystąpienia tego rodzaju sporu o prawo własności regulacja stanu prawnego była możliwa wyłącznie w drodze powództwa z art. 10 ust. 1 u.k.w.h., ponieważ wyrok uwzględniający powództwo wywiera skutek rzeczowy erga omnes (por. postanowienie SN z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt II CSK 493/10, LEX nr 846046). Zgodzić należy się z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, że w sprawie komunalizacyjnej Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę T., z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr[...] – jak wykazało postępowanie nadzorcze – działając w warunkach nieuregulowanego stanu prawnego tejże działki. Z treści znajdującego się w aktach sprawy pisma Starosty Powiatu w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] oraz załączonych doń uwierzytelnionych kopii dokumentów i map, pisma Burmistrza Gminy T. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] oraz załączonych doń uwierzytelnionych dokumentów, w tym ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w K. w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt[...] , uwierzytelnionych kopii dokumentów załączonych do pisma K. i T. małż. K., odpisów z Kw nr [...] i Kw nr [...] wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. teren o pow. [...]m2 był ujawniony w księdze wieczystej nr[...], jako działka nr [...] (ul.[...]), w 1988 r. wydzielona z działki nr[...], gdzie właścicielem był Skarb Państwa oraz w księdze wieczystej nr[...], jako część działki nr [...] (ul. [...]), podzielonej w 1988 r. na podstawie wykazu zmian gruntowych m.in. na działkę nr[...], gdzie jako właściciele figurowały osoby fizyczne – K. i T. małż. K. Wobec tego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo zastosował przepis art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i stwierdził nieważność kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, w części dotyczącej działki nr[...]. Co prawda z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że po wydaniu decyzji komunalizacyjnej w 2001 r. nastąpił obrót przedmiotowym gruntem na rzecz E. M. , jednakże przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nie mogło być potraktowane jako nieodwracalny skutek prawny decyzji komunalizacyjnej, o którym mowa w art. 156 § 2 Kpa. W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego typu spraw podnosi się bowiem, że nieodwracalne skutki prawne występują jedynie wówczas, gdy nabywca użytkowania wieczystego skomunalizowanego gruntu jest chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1110/10, opubl. CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie umowa darowizny przenosząca prawo użytkowania wieczystego na E. M. miała charakter nieodpłatny, a zatem obdarowana nie była chroniona rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 6 ust. 1 u.k.w.h.). Wyłączenie działania rękojmi z art. 5 u.k.w.h. wynikało również z istnienia stanu niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wywołanej objęciem gruntu dwoma księgami wieczystymi, gdzie figurują dwaj różni właściciele (por. uchwała SN z dnia 29 lutego 1996 r., sygn. akt III CZP 16/96, OSNC 1996/5/73). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie neguje tego, że Gmina T. dysponuje dokumentacją z której wywodzi istnienie podstaw do komunalizacji działki nr[...]. Skarżąca pomija jednak to, że K. i T. małż. K. też przedłożyli dokumentację, na podstawie której to oni dowodzą, że w dniu 27 maja 1990 r. byli właścicielami spornego terenu. Nie przesądzając kto ma rację w tym sporze (właściwy w tym zakresie jest sąd powszechny) należało jedynie zasygnalizować, że w sytuacji istnienia sporu o prawo własności przedmiotowego gruntu Wojewoda [...] nie miał podstaw do potwierdzenia przekształcenia własnościowego w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy, ponieważ w takiej sytuacji regulacja stanu prawnego mogła odbyć się wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. Posłużenie się decyzją komunalizacyjną do regulacji stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości obecnie powoduje brak możliwości uzgodnienia treści księgi wieczystej nr [...] w trybie art. 10 ust. 1 u.k.w.h., ponieważ sąd powszechny związany jest ostateczną decyzją komunalizacyjną, również tym ustaleniem organu, że w dacie 27 maja 1990 r. Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości. Istotne jest to, że organ orzekający o nabyciu przez gminę prawa własności musi badać, czy mienie, które ma podlegać komunalizacji, stanowi własność Skarbu Państwa. W razie wątpliwości, których rozstrzygnięcie nie należy do organu administracyjnego, postępowanie komunalizacyjne powinno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa na okres do zakończenia postępowania rozstrzygającego spór pomiędzy Skarbem Państwa, a innym podmiotem o własność nieruchomości przeznaczonej do skomunalizowania (por. uchwała Składu 7 Sędziów SN z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30). Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło