I SA/Wa 1526/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Wójt Gminy D., po rozpatrzeniu wniosku K. Z., odmówił przyznania E. Z. stypendium szkolnego w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym na okres od dnia [...] stycznia do dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jed. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) dochód 316 zł na osobę w rodzinie uprawnia do ubiegania się o stypendium szkolne, ale nie gwarantuje jego przyznania. Wójt Gminy powołał się na § 13 ust. 7a Regulaminu udzielania pomocy o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy D. przyjętego uchwałą Rady Gminy D. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], który uzależnia przyznanie stypendium od sytuacji dochodowej ucznia. Przy czym regulamin ustala podział na 3 grupy dochodowe. Dochód w rodzinie E. Z. wynosi [...] zł i mieści się w III (najwyższej) kategorii dochodowej i z tego względu oraz z uwagi na brak środków finansowych odmówiono przyznania stypendium. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Rzecznika Praw Obywatelskich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Rzecznik zarzucił naruszenie art. 90d ust. 1 i 7 ustawy o systemie oświaty, art. 7 i 77 § 1 Kpa oraz art. 7 i art. 71 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP. W skardze wskazano, że organ w sposób całkowicie nieuprawniony przyjął, że jest uprawniony do decydowania jaka wysokość dochodu uprawnia do uzyskania świadczenia. W świetle art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty przesłanka niskiego dochodu na osobę w rodzinie nie jest jedyną przesłanką, którą organ powinien brać pod uwagę rozstrzygając sprawę przyznania stypendium szkolnego, dodatkowo organ powinien rozważyć czy nie zachodzą inne okoliczności wymienione w tym przepisie jak bezrobocie czy wielodzietność. W dalszej części skargi Rzecznik stwierdził, że brak środków finansowych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania stypendium szkolnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że z treści art. 90d ust. 7 ustawy o systemie oświaty że dochód 316 zł i mniej jedynie uprawnia do ubiegania się o stypendium, nie gwarantuje natomiast jego otrzymania. Organ wskazał, że gmina dysponowała łącznie kwotą 19 878 zł na udzielenie pomocy stypendialnej i nie miała możliwości zaspokojenia wszystkich zgłoszonych wniosków. Stypendium szkolnego nie otrzymało żadne dziecko w rodzinie, gdzie dochód mieścił się w przedziale 200-316 złotych. Organ stwierdził również, iż rodzina K. Z. nie należy do najbiedniejszych w gminie, ponieważ K. Z. posiada [...] gospodarstwa rolne, a z X dzieci Y już jest dorosłych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na wstępie należy zauważyć, że podstawę odmowy przyznania stypendium szkolnego w przedmiotowej sprawie stanowił art. 90d ust. 7 powołanej ustawy o systemie oświaty. Jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako merytoryczną podstawę odmowy przyznania stypendium powołano kryterium dochodowe określone w § 13 ust. 7a Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Należy zauważyć, że powołany § 13 ust. 7a regulaminu wprowadzający trzy grupy dochodowe i stanowiący w przedmiotowej sprawie podstawę odmowy przyznania stypendium został wprowadzony uchwałą Rady Gminy w D. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], która weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego nr 136 z dnia 11 czerwca 2005 r. Uchwała wprowadzająca § 13 ust.7a regulaminu weszła zatem w życie w dniu 26 czerwca 2005 r. W tej sytuacji zaskarżonej decyzji przytoczono jako podstawę odmowy przyznania stypendium przepis prawa miejscowego jeszcze nieobowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten nie stanowił wprawdzie podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji, w związku z tym nie można uznać, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Jednak oparcie negatywnego rozstrzygnięcia na podstawie nie obowiązującej normy i nie zastosowanie obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisów uchwały Rady Gminy D. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] stanowi naruszenie art. 90f ustawy o systemie oświaty. Ponadto zastosowanie negatywnej przesłanki odmowy przyznania stypendium, która nie jest przewidziana przepisami bezwzględnie obowiązującymi stanowi również rażące naruszenie art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Skutek jaki wywołuje zaskarżona decyzja koliduje z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego, w którym przestrzegania prawa jest podstawowym obowiązkiem każdego organu Państwa i w którym wszystkie organy działają na podstawie przepisów prawa. Dlatego też uznać należy, że wskazane uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) ze względu na oczywistość tego naruszenia oraz skutki jakie wywołuje badana decyzja, a które są nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. W konkluzji stwierdzić należy, ze zakażona decyzja, jak i decyzja dotknięta jest wadą nieważności zdefiniowaną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co powoduje uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.