I SA/Wa 1527/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia T. C. na postanowienia Wojewody [...]: z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], stwierdzające spełnienie przez T. C. przesłanek umożliwiających uzyskanie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Skarbu Państwa przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] potwierdził spełnienie przez T. C., jako spadkobiercę właścicielek pozostawionych poza obecnymi granicami kraju nieruchomości, przesłanek uprawniających go do uzyskania rekompensaty za pozostawione mienie i wezwał do wskazania jednej z określonych w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy form realizacji prawa rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego w przypadku wybrania świadczenia pieniężnego, a także dołączenia do wniosku o rekompensatę operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionych nieruchomości i operatu szacunkowego określającego wartość nabytego uprzednio w ramach rekompensaty prawa własności nieruchomości. Pismem z dnia 18 maja 2009 r. T.C. wniósł na powyższe postanowienia zażalenie do Ministra Skarbu Państwa, w którym zarzucił Wojewodzie [...] działanie na jego szkodę oraz zakwestionował prawidłowość prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty poprzez pomijanie przedstawianych przez stronę dowodów oraz zarzutów odnoszących się do wadliwej jego zdaniem częściowej rekompensaty uzyskanej przez jego rodziców w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Skarbu Państwa stwierdził, na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., niedopuszczalność zażalenia na postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] i [...] kwietnia 2009 r. Wskazując na treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ odwoławczy wywodził, że pozytywna ocena spełnienia przesłanek do uzyskania rekompensaty, dokonana przez Wojewodę w formie postanowienia ma charakter wstępny i nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że postanowienia, na które nie służy stronie zażalenie, w myśl art. 142 k.p.a., można zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, która rozstrzygnie sprawę rekompensaty co do istoty. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa T. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym uzasadnieniu skargi zarzucił on Ministrowi, iż ten błędnie zinterpretował jego pismo z dnia 18 maja 2009 r. jako zażalenie, podczas, gdy istotą jego zarzutów były kwestie dotyczące wadliwie prowadzonego postępowania w przedmiocie rekompensaty za pozostawione mienie oraz zastrzeżenia co do legalności częściowej rekompensaty jaką w przeszłości uzyskali rodzice wnioskodawcy. Skarżący wywodził, że przeprowadzona w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku częściowa rekompensata za utracone mienie odbyła się z naruszeniem prawa i pokrzywdzeniem rodziny. W związku z powyższym prowadzone obecnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowanie winno doprowadzić do naprawienia tych wyrządzonych wówczas krzywd. Tymczasem, zdaniem skarżącego, kwestie te organy całkowicie pomijają, a będą one miały wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Wskazał on przy tym, że gdyby zastosował się do wezwań zawartych w postanowieniach Wojewody [...] to przyczyniłby się do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, która będzie dla niego niekorzystna. Zdaniem skarżącego, kwestionowane postanowienie Ministra Skarbu Państwa narusza jego dobra materialne i osobiste, które zapewnia i gwarantuje mu ustawa "zabużańska. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez T. C. od dwóch postanowień Wojewody [...] z dnia [...] i [...] kwietnia 2009 r. wydanych w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Postanowienie to ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Stwierdza ono jedynie, iż od wydanych w toku postępowania administracyjnego, postanowień o charakterze incydentalnym nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności podnieś należy, iż – z uwagi na brak odmiennego uregulowania w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. – do postanowień wydawanych w toku postępowania w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w tym postanowień wydawanych w trybie art. 7 ust. 1 powołanej ustawy zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z zasadą wyrażona w art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko w tym przypadku, kiedy z przepisów kodeksu wprost wynika, że zażalenie jest dopuszczalne. Jeżeli zatem kodeks postępowania administracyjnego, jak trafnie wskazał to Minister Skarbu Państwa oraz ustawa – o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskie, w przepisie będącym materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organu I instancji (art. 7 powołanej ustawy) nie przewidują samoistnego środka zaskarżenia tego typu postanowień incydentalnych w postaci zażalenia, to środek ten stronie nie przysługuje. Taka zaś sytuacja obligowała Ministra do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. Organ nie dysponuje bowiem w tym względzie uznaniem administracyjnym. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić Ministrowi Skarbu Państwa, iż wydając kwestionowane postanowienie, w sposób wadliwy zastosował wyżej wymienione przepisy postępowania administracyjnego lub dopuścił się innego naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zważyć przy tym należy, że rozpoznanie merytoryczne przez organ odwoławczy niedopuszczalnego środka zaskarżenia stanowiłoby rażące naruszenia prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanego w takim wypadku rozstrzygnięcia, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie podziela również zarzutów skarżącego odnoszących się do błędnego potraktowania przez Ministra Skarbu Państwa wniesionego przez stronę pisma z dnia 18 maj 2009 r. jako zażalenia. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, iż skarżący w piśmie tym zgłaszał zastrzeżenia do treści postanowień Wojewody [...] z dnia [...] i [...] kwietnia 2009 r. oraz kwestionował zasadność zawartych w nich wezwań do wskazania formy rekompensaty i przedłożenia operatów szacunkowych. Skoro zaś z treści wspomnianego pisma wynika, iż skarżący domaga się wzruszenie wydanych przez organ pierwszej instancji postanowień (posługując się zwrotem "odwołuję się" od postanowień) i adresatem swojego żądania uczynił organ odwoławczy, to w ocenie Sądu zasadnie organ ten potraktował to pismo jako zażalenie. Zważyć bowiem należy, że o charakterze pisma (a więc o tym czy jest to środek odwoławczy, wniosek czy skarga) decyduje nie jego tytuł ale zawarta w nim treść. Ta zaś w realiach niniejszej sprawy jednoznacznie wskazywała intencje strony skarżącej, jako chęć wzruszenia wydanych przez Wojewodę [...] postanowień. Środkiem zaskarżenia postanowień incydentalnych, w przypadkach przewidzianych w przepisach, jest zaś wyłącznie zażalenie. Nie mogły być natomiast przedmiotem rozważań sądu zarzuty strony odnoszące się do istoty postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, w tym kwestie dotyczące wniosków dowodowych strony zgłaszanych organowi w tym postępowaniu. Wykraczałoby to bowiem poza granice sprawy wyznaczone treścią zaskarżonego postanowienia, którego istotą jest wyłącznie kwestia procesowa dotycząca dopuszczalności zażalenia od postanowień Wojewody [...]. Wskazać jednocześnie należy, że w sytuacji nieprzysługiwania zażalenia (co miało miejsce w niniejszej sprawie) strona nie będzie pozbawiona ochrony przed skutkami jakie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy może to postanowienie wywołać. Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a. postanowienie takie będzie ona mogła zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, która wydana zostanie w następstwie merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.