I SA/Wa 1533/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. M. i R. M. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania D. M. i R. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] zezwalającej Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność D. M. i R. M. w celu budowy autostrady płatnej [...] na odcinku od granicy województwa [...] z województwem [...] (Km [...] +[...]) do węzła [...] (Km [...] + [...]) oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Pismem z dnia 14 grudnia 2005 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do wyżej opisanej nieruchomości stanowiącej własność D. M. i R. M., która została objęta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji odcinka płatnej autostrady [...] od granicy województwa [...] z województwem [...] (Km [...] +[...]) od węzła [...] ([...]+[...] z powodu braku porozumienia z właścicielem w zakresie nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2006 r. Dyrektor Oddziału w [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i o nadanie wydanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewoda [...] zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie opisanej wyżej działki i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. D. M. i R. M. złożyli odwołanie do Ministra Transportu i Budownictwa, żądając zamiany nieruchomości będącej przedmiotem postępowania na inną nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa, a przez nich dzierżawioną. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Budownictwa właściwy w sprawie zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. – w sprawie szczegółowego zakresu działalności Ministra Budownictwa (Dz. U. z 2006 r., Nr 131, poz. 906) w oparciu o treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach postępowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) uznał, że spełnione zostały przesłanki z niego wynikające, tj. postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i nie zostało zakończone decyzją ostateczną oraz wykazana została przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad niezbędność niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości ze względu na konieczność wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Brak dostępu do terenu uniemożliwiał bowiem wystąpienie przez GDDKiA o pozwolenie na budowę, a tym samym rozpoczęcie i prowadzenie robót zgodnie z harmonogramem budowy autostrady i dróg ekspresowych na lata 2004-2006 i dalej stanowiącym załącznik do Narodowego Planu Rozwoju na lata [...]. Ponieważ proces wywłaszczeniowy jest długotrwały i trudno jest przewidzieć termin jego zakończenia, a warunki wynikające z art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. zostały spełnione organ uznał, że wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności przez Wojewodę [...] było niezbędne i zgodne z prawem. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących przyznania D. M. i R. M. nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość organ stwierdził, że wykraczają one poza zakres niniejszego postępowania i mogą być rozważane ewentualnie w toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym. Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. skargę w do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli D. M. i R. M. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nie zamierzają zmieniać obowiązującego w Polsce prawa ani blokować budowy autostrady. Zwrócili natomiast uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołany jest kilkakrotnie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych i autostrad, brak jest natomiast merytorycznego odniesienia się przez organ do propozycji dotyczących zamiany działki będącej ich własnością potrzebnej pod budowę autostrady na działkę, której właścicielem jest Skarb Państwa, a którą oni dzierżawią. Uważają, że proces wywłaszczeniowy powinien być wdrożony w ostateczności, a nie wtedy, gdy strona przedkładała propozycję nieodpłatnej zamiany działek. Podnieśli, że ich dotychczasowa korespondencja w tej sprawie z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad, Ministerstwem Skarbu Państwa, Ministerstwem Środowiska, Wojewodą [...], Starostą [...]., Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w K. nie przyniosła efektu, bo żadna z tych instytucji nie podjęła merytorycznie tematu. W konkluzji skarżący stwierdzają, że składając skargę liczą na niezależność instytucji sądowej. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem aktów i czynności tej administracji, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przy czym kontroli tej sąd dokonuje na podstawie akt sprawy i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bo poddana kontroli sądu decyzja nie narusza obowiązującego prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji tej nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne, aby wykazać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika wprost ("udziela zezwolenia", "nadaje rygor natychmiastowej wykonalności"), że wykazanie istnienia wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy drogi krajowej oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Świadczy to także o intencji ustawodawcy, która nie może pozostać bez wpływu na interpretację przepisów omawianej ustawy, której celem jest doprowadzenie do szybkiej rozbudowy i modernizacji sieci dróg w kraju. Z materiału dokumentacyjnego rozpoznanej sprawy wynika, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2005 r. o wszczęcie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości i wydanie na podstawie art. 17 tej ustawy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Potrzebę zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 wnioskodawca uzasadnił tym, że przedłużająca się procedura przygotowania inwestycji może doprowadzić do nie dotrzymania terminów zawartych w Narodowym Planie Rozwoju, a tym samym cofnięcia przyznanych na tę budowę środków finansowych w przypadku nie dotrzymania harmonogramu prac. Sytuacja taka byłaby stratą nie tylko dla województwa [...] i [...], ale i kraju, bowiem przedmiotowy odcinek autostrady [...] stanowi część autostradowego korytarza [...], a zarazem pierwszego odcinka od północy tej autostrady na terenie województwa [...]. Przedłużające się rozpoczęcie prac budowlanych na odcinku, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość znacznie pogorszyłoby sytuację komunikacyjną, zatem za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przemawiała pilna potrzeba rozpoczęcia robót budowlanych. W oparciu o powyższą argumentację Wojewoda [...] dokonał oceny przesłanek ustawowych uzasadniających zastosowanie przepisu art. 17 ust. 1 i 2 ustawy. Ocena ta, zdaniem Sądu nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte, a w zakresie pozostałych przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy organ także dokonał prawidłowej oceny, w świetle uzasadnienia wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 21 kwietnia 2005 r., nie budzi też zastrzeżeń przyjęcie przez organ, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1, dlatego też uznać należy, że przyjęta przez organ ocena w tym zakresie nie była dowolna. Natomiast sąd nie mógł odnieść się do zarzutu skargi dotyczącego zamiany wywłaszczonej nieruchomości na inną stanowiącą własność Skarbu Państwa, ponieważ może to być przedmiotem rozważania tylko w toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.