I SA/Wa 1538/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Szmydt WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzje Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], odmawiającej udzielenia pomocy finansowej M. S. w marcu 2016 r. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. M. S. zwrócił się do Prezydenta [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej na żywność i opłaty mieszkaniowe. Prezydent m. [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. ,nr [...], odmówił udzielenia pomocy finansowej M.S. w marcu 2016 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. S. Rozpoznając złożone odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przytoczyło treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Zwróciło uwagę, że pomoc społeczna jest udzielana osobom i rodzinom, które spełniają dwa kryteria: kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy o opiece społecznej - m.in. ubóstwo, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność, a także kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 cyt. ustawy. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt ustawy o opiece społecznej, w odniesieniu do rodziny kwota dochodu uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 687 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe stanowisko Prezydenta [...], że M. S. nie wykazuje współpracy z pracownikami socjalnymi w rozwiązaniu własnej sytuacji życiowej, co wypełnia dyspozycję art. 11 ust. 2 ustawy o opiece społecznej. Ponadto uzasadnienie stanowiska wyrażonego przez organ I instancji stanowi uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji kilkukrotnie podejmował próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania M. S.. Zatem ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż M. S. nie nawiązał kontaktu z organem, a rodzinnego wywiadu środowiskowego dotyczącego jego osoby nie udało się przeprowadzić, mimo licznych prób podejmowanych w tym zakresie przez pracowników pomocy społecznej. Z tych wszystkich względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a jej uzasadnienie wyczerpujące i przekonywujące. M. S. wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na wniesioną skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy finansowej M. S. na [...] 2016 r. Orzeczenie wydane zostało na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Zgodnie zaś z cytowanym w zaskarżonej decyzji art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej. Jednakże – zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podkreślenia zatem wymagało, że przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przede wszystkim więc podnieść należało, że - jak wynika z przepisów przytoczonych przez organ odwoławczy - świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero w razie wykorzystania przez wnioskodawcę własnych zasobów, uprawnień i możliwości. Natomiast odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, czy też rezygnacja z podejmowania prób wykorzystania własnych możliwości wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Beneficjent musi bowiem spełniać kryterium dochodowe, a nadto wykazać wolę współpracy z organami pomocy społecznej. Współpraca ta polega przede wszystkim na ujawnieniu swojej rzeczywistej sytuacji życiowej, majątkowej czy zdrowotnej. Posiadanie aktualnej i pełnej wiedzy o niezaspokojonych niezbędnych potrzebach, jak również o możliwościach po stronie beneficjentów pomocy społecznej, przeciwdziała trwonieniu środków przeznaczonych na wsparcie dla najbardziej potrzebujących. Środki publiczne przekazywane w ramach pomocy społecznej muszą być skierowane wyłącznie do tych osób czy rodzin, które rzeczywiście nie są w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej. Z tych tez względów ustawodawca uzależnił możliwość wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia od przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o czym mowa w art. 106 ust.4 i art.107 ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 107 ust. 1 ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Stosownie do treści art. 107 ust. 5 pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Obowiązkiem skarżącego, jako osoby wnioskującej o przyznanie mu pomocy ze środków publicznych, było poddanie się wywiadowi środowiskowemu, a w tym celu przekazanie organowi wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających przeprowadzenie tego wywiadu. Materiał przedstawiony w aktach nie pozwala jednak uznać, że wypełnił on ten obowiązek. Z tych przyczyn trafne jest stanowisko organów administracji, co do tego, że zachowanie skarżącego uniemożliwiło przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a przede wszystkim uniemożliwiło ustalenie jego aktualnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ I instancji zwrócił się do skarżącego o kontakt w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, informując go jednocześnie o konsekwencjach wynikających z braku współdziałania z organem (pismo z dnia [...] kwietnia 2016 r.). Ponadto dwukrotnie pracownicy organu udali się do miejsca zamieszkania M. S. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ([...] kwietnia 2016 r.), jednak nie zastali go. Pozostawione w skrzynce pocztowej wizytówki z prośbą o nawiązanie kontaktu również pozostały bez odpowiedzi. Zdaniem Sądu, skarżący ubiegając się o wsparcie ze środków publicznych, powinien mieć świadomość, że pomoc społeczna nie jest bezwzględnym uprawnieniem przysługującym każdemu, kto o nią wystąpi. Spośród wielu potrzebujących, wybór najbardziej legitymowanych do pomocy ze środków budżetowych, należy do organu. Dlatego tak ważny jest obowiązek współdziałania stron z organami. Wywiad środowiskowy jest bezwzględnym elementem postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji, mocą której nastąpić ma przyznanie środków pomocowych. Zdaniem Sądu okoliczności te zostały należycie ocenione przez organy orzekające w sprawie. W tym miejscu podkreślenia również wymaga, że ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Z akt administracyjnych wynika, że M. S. ma uprawnienia do świadczenia rentowego od [...] października 1998 r. jednak jego wyplata została zawieszona z powodu odmowy przyjęcia, istnieje możliwość złożenia wniosku o wznowienie wypłaty tego świadczenia. Faktu tego skarżący nie przyjmuje jednak do wiadomości, cały czas twierdząc, że jego sytuacja materialna jest tragiczna. Ponadto z akt wynika, że skarżącemu został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] czerwca 2016 r. w wysokości [...] zł, a w dniu [...] kwietnia 2016 r. organ I instancji uzyskał informacje telefoniczną ze Spółdzielni [...], że na koncie lokalu, w którym mieszka M. S. istnieje nadpłata w wysokości [...] zł. Jednocześnie skarżący w dniu [...] czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, a z informacji uzyskanych przez organ w dniu [...] marca 2015 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Wydział Świadczeń Emerytalno-Rentowych wynika, iż skarżący nie złożył wniosku o emeryturę. O przysługującym prawie do emerytury strona natomiast została poinformowana pismami z dnia [...] sierpnia 2012 r., [...] maja 2013 r., [...] czerwca 2013 r. i [...] stycznia 2016 r. W ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Oceniając zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).