I SA/Wa 1542/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.S., prowadzącego Kancelarię Adwokacką ul. [...] [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych oraz kwotę 105,60 (sto pięć 60/100) złotych stanowiącą 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za obie instancje sądowe. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] marca 2004 r., na podstawie art. 3, art. 4, art.10 ust. 1 pkt 2 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), przyznał G.K. zasiłek celowy w wysokości 120 zł w miesiącu marcu 2004 r. z przeznaczeniem na część potrzeb wymienionych we wniosku z dnia 26 lutego 2004 r., w szczególności na żywność i opał. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że po rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawca spełnił warunki do udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zgodnie z art. 32 ustawy o pomocy społecznej. Jest on osobą bezrobotną, samodzielnie gospodarującą, bez dochodu. Ma zasądzone alimenty na rzecz córki w wysokości 300 zł, które opłaca korzystając z pomocy matki. We wniosku z dnia 26 lutego 2004 r. G.K. wystąpił o zabezpieczenie następujących potrzeb: zakup żywności, leków, opał, środków czystości, na uregulowanie kosztów opłat mieszkaniowych oraz inne najpilniejsze potrzeby. Organ pierwszej instancji podkreślił, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, można go przyznać w ramach posiadanych środków finansowych. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wszystkie potrzeby wymienione we wniosku z dnia 26 lutego 2004 r. nie zostały uwzględnione z powodu ograniczenia środków jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Środki jakie przekazała Gmina P. na pomoc społeczną na 2004 r. na zasiłki celowe i dożywianie nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb, z jakimi osoby występują do ośrodka. W pierwszej kolejności zabezpiecza się dożywianie dla dzieci z rodzin najuboższych (157 dzieci miesięcznie korzysta z obiadów średnio na kwotę 7500 zł - miesięcznie), a następnie przyznawane są zasiłki celowe dla rodzin i matek z dziećmi, które są bez środków utrzymania, (średnio z zasiłków celowych korzysta miesięcznie 90 osób na kwotę 7.000 zł). W miesiącu marcu 2004 r. wnioski o zasiłki celowe złożyły 84 osoby i otrzymały pomoc na łączną kwotę 8.210 zł. Z powyższego wynika, zdaniem organu pierwszej instancji, że przyznanie zasiłku celowego w miesiącu marcu 2004 r., w żądanej wysokości 461 zł, a tym samym uwzględnienie wszystkich potrzeb wymienionych w wniosku G.K. było niemożliwe. Uznano, że podstawową potrzebą jest żywność i częściowa pomoc na opał, a zatem zgodnie z posiadanymi środkami przyznano zasiłek celowy w wysokości 120 zł na te potrzeby. G.K. systematycznie korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych od sierpnia 2001 r. (w 2002 r. - przez 12 miesięcy, w 2003r. - przez 12 miesięcy). Nie podejmuje przy tym aktywnych działań związanych ze zmianą swojej sytuacji i rozwiązaniem problemów we własnym zakresie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania G.K. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2004 r., przyznającej zasiłek celowy w miesiącu styczniu w wysokości 120 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. G.K. korzysta z pomocy społecznej od 2001 r. Nie ma on przy tym orzeczonej niepełnosprawności, jest zatem zdolny do pracy. Organ drugiej instancji uznał, że na podstawie ustalonego w postępowaniu stanu sprawy, decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. złożył G.K., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Skarżący domaga się wypłaty zasiłku za marzec 2004 r. w wysokości minimum socjalnego, jednak nie mniej niż w kwocie 461 zł. Skarżący zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że rozpatrując jego odwołanie nie przeprowadziło postępowania porównawczego, w jakiej wysokości zasiłki celowe są wypłacane innym obywatelom zamieszkującym inne obszary Polski lub, w jakiej wysokości są wypłacane zasiłki przez inne ośrodki pomocy społecznej, chociażby na tle porównania regionalnego w obrębie tego samego województwa. Zdaniem skarżącego znajduje się on w tej samej sytuacji bytowej, w jakiej znajdują się obywatele zamieszkujący w niektórych dzielnicach W., którzy otrzymują zasiłki celowe w wysokości ok. 400 zł. Ponadto w tych dzielnicach są przyznawane zasiłki celowe nie tylko na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, ale również na opłaty czynszowe lub należności za energię elektryczną i gaz oraz koszty zakupu leków. W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, zachodzi rażące naruszenie równych praw do zabezpieczenia społecznego z innymi obywatelami. Nie jest on przez władze publiczne równo traktowany, ale wręcz dyskryminowany tylko z tego powodu, że zamieszkuje gminę P. Taka dyskryminacja i nierówne traktowanie powoduje naruszenie dyspozycji art. 32 Konstytucji RP oraz art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Tak niskie zasiłki celowe, jakie są przyznawane skarżącemu przez władze publiczne nie zapewniają mu ochrony życia i narażają na śmierć głodową, a także wychłodzenie organizmu z powodu braku środków na opał oraz na wykup leków. Narusza to tym samym jego prawa osobiste wyrażone w art. 38 Konstytucji RP i art. 2 Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka. Skarżący podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego w wysokości 120 zł na cały miesiąc jest zaprzeczeniem prawa obywatelskiego do należytego zabezpieczenia społecznego w myśl art. 67 Konstytucji RP, a także jest sprzeczne z dyspozycją art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gwarantującej zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb życiowych w sposób umożliwiający bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy, którego materialno-prawną podstawę stanowi przepis art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym powoduje, że nawet fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego wskazał, iż przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zakres przyznanej już pomocy oraz potrzeby wnioskodawczyni jak i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że środki, jakie przekazała gmina na pomoc społeczną na 2004 r. na zasiłki celowe i dożywianie nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb z jakimi osoby występują do ośrodka. W pierwszej kolejności zabezpiecza się dożywianie dla dzieci z rodzin najuboższych (157 dzieci miesięcznie korzysta z obiadów średnio na kwotę 7500 zł - miesięcznie), a następnie przyznawane są zasiłki celowe dla rodzin i matek z dziećmi, które są bez środków utrzymania, a więc osób znajdujących się w sytuacji życiowej o wiele gorszej od sytuacji skarżącego (średnio z zasiłków celowych korzysta miesięcznie 90 osób na kwotę 7.000 zł). W miesiącu marcu 2004 r. wnioski o zasiłki celowe złożyły 84 osoby i otrzymały pomoc na łączną kwotę 8.210 zł. A zatem średnia wysokość zasiłku celowego w gminie w miesiącu marcu wyniosła około 98 zł i była niższa od wysokości zasiłku celowego udzielonego skarżącemu. Nie bez znaczenia był również fakt, że skarżący systematycznie korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych od sierpnia 2001 r. (w 2002 r. - przez 12 miesięcy, w 2003.r. - przez 12 miesięcy). Nie podejmuje przy tym aktywnych działań związanych ze zmianą swojej sytuacji i rozwiązaniem problemów we własnym zakresie. W świetle powyższych okoliczności nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności wobec podjętego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o odmowie przyznania świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa wnioskodawcy, lecz przede wszystkim rodzaj potrzeb, które w pierwszej kolejności zabezpieczał Ośrodek Pomocy Społecznej w P., jak również możliwości finansowe tego Ośrodka. Bez znaczenia jest przy tym powoływanie się przez skarżącego na wysokość wypłacanych zasiłków celowych w innych gminach. Wysokość zasiłków celowych przyznawanych w tych gminach nie może bowiem stanowić podstawy do zwiększenia wysokości zasiłków celowych przyznawanych w gminie P. Żądania podnoszone przez skarżącego wynikają z jego przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają mu zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Przepis art. 32 ustawy o pomocy społecznej wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy, ale jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej, co zresztą wynika z samej nazwy "zasiłek celowy", nie jest przewidziana na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Konstytucji RP, ustawy o pomocy społecznej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego są w świetle powyższych ustaleń pozbawione jakichkolwiek podstaw. Z podniesionych wyżej względów Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).