I SA/Wa 1542/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. S., A. S., K. J., A. S. i M. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. S., A. S., K. J., A. S. i M. J. sumę pieniężną w wysokości po 1000 (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. S., A. S., K. J., A. S. i M. J. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. S., K. J., A. S., A. S. i M. J. skargą z 12 lipca 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z [...] maja 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1638/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę J. S., K. J., A. S., A. C. i M. J. na niewykonanie przez Prezydenta [...] ww. wyroku z 29 czerwca 2015 r., wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 3.000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto przyznał od Prezydenta [...] sumy pieniężne na rzecz J. S., K. J., A. S., A. C. i M. J. w kwocie po 500 złotych dla każdego z nich. W ponownie skierowanej skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o: - nałożenie grzywny na Prezydenta [...], - o stwierdzenie, na podstawie art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a, że bezczynność lub przewlekanie postepowania przez Prezydenta miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - o przyznanie, w oparciu o art. 154 § 7 oraz § 6 p.p.s.a., od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo uprzednich wezwań. Odnośnie sumy pieniężnej podnieśli, że przez brak wykonania wyroku, a więc merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ponieśli istotną krzywdę. Wynika ona z naruszenia dór osobistych skarżących w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego i prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. W rezultacie skutkiem powyższych naruszeń jest notoryczne poczucie bezsilności i krzywdy, związane z brakiem możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowania należnych środków, np. na lokacie bankowej lub jako inna lokata kapitału. Ponadto poczucie krzywdy i bezsilności wynikające z ignorowania prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy i związany z tym wpływ na sferę zdrowia, poprzez rozdrażnienie i stres. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach nieruchomości objętych działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Ponadto podniósł, że w sprawie zachodzi wyjątkowa aktywność procesowa strony, a wraz z odpowiedzią na skargę organ jest zobowiązany do ponownego przesłania akt sprawy do sądu, co uniemożliwia mu prawidłowe procedowanie nad sprawą, gdyż nie jest możliwe prowadzenie przedmiotowego postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 104/15, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] maja 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, jednocześnie stwierdzając, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 7 października 2015 r. Następnie na skutek złożonej skargi na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1638/17 wymierzył organowi grzywnę w wysokości w wysokości 3.000 złotych i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a ponadto przyznał od Prezydenta [...] sumy pieniężne na rzecz skarżących w kwocie po 500 złotych dla każdego z nich. Prezydent nie rozstrzygnął przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 29 czerwca 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już ukarany grzywną w wysokości 3.000 zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 29 czerwca 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo wezwania skarżącego do wykonania wyroku, jak też wymierzenia grzywny wyrokiem z 7 lutego 2018 r. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Prezydent może podejmować przynajmniej niektóre działania w sprawie w oparciu o akta zastępcze, bowiem to on ma obowiązek zapewnić prawidłowy tok czynności procesowych. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyna funkcja tego unormowania. Przepis ten ma też za zadanie kompensować, doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym omawiany przepis stwarza jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej, co wymaga do jego uwzględnienia, wykazania przez stronę występującą z wnioskiem, istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżący powołali się na okoliczności długotrwałego prowadzenia postępowania przez organ, co powoduje u nich powstanie krzywdy, z uwagi na niemożność zrealizowania przysługujących im praw względem nieruchomości - a to z kolei ma wpływ na ich stan zdrowia. Strona skarżąca przedstawiła zatem argumentację, uzasadniającą przyznanie sumy pieniężnej. W niniejszej sprawie Sąd uwzględnił, że w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r., a więc niecały rok przed wydaniem niniejszego orzeczenia, Sąd przyznał skarżącym sumy pieniężne w kwocie po 500 zł wskazując, że okoliczności sprawy przemawiały za zastosowaniem tego środka. W związku z powyższym Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie skarżącym kwoty po 1.000 zł. W ocenie składu orzekającego jest to kwota w pełni rekompensującą doznane uciążliwości, z uwagi na dalsze niewykonanie wyroku z 2015 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm).