I SA/Wa 1543/12

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1543/12 oddalił skargę P. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W tej sytuacji P. C., wnioskiem z dnia 8 marca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma uczącymi się synami. Źródłem utrzymania rodziny są wynagrodzenia wnioskodawcy oraz jego żony z tytułu pracy w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m² rodzina nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca zaznaczył, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania oraz że nie był w stanie znaleźć pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 15 marca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał m.in. dokumenty wskazujące wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania, odpisy zeznań podatkowych za rok 2011 i 2012, a także sporządzone elektronicznie wyciągi z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych. W związku z tym, że analiza przedmiotowych wyciągów z rachunków bankowych budziła wątpliwości i dotyczyły one jedynie wnioskodawcy, a także z uwagi na fakt, że mimo wezwania nie nadesłano dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez wnioskodawcę oraz jego żonę wynagrodzenia z tytułu pracy, pismem z dnia 28 marca 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji, z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących otrzymywanego wynagrodzenia. Wezwanie doręczone zostało w dniu 2 kwietnia 2013 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 9 kwietnia 2013 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał przedmiotowego wezwania – nie nadesłał żądanych w nim dokumentów. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że P. C. nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania nadesłanych przez wnioskodawcę przy piśmie z dnia 21 marca 2013 r. dokumentów za niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 28 marca 2012 r. ponownie wezwano skarżącego do nadesłania – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, w tym w szczególności potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji, z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał wezwania - nie nadesłał żądanych dokumentów, co uniemożliwia rzeczywistą ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Podkreślić trzeba, że powyższe wezwanie z dnia 28 marca 2013 r. miało na celu ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, ich brak uniemożliwia zaś dokonanie właściwej i pełnej oceny sytuacji finansowej strony. Zauważyć także trzeba, że przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie stanowią podnoszone we wniosku okoliczności dotyczące trudności w znalezieniu pełnomocnika, który podjąłby się sporządzenia skargi kasacyjnej. Jak wyżej wskazano rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.