I SA/Wa 1543/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia na rzecz P. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. C. nieruchomości w miejscowości E., pow.[...] , woj.[...] , obecnie[...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2008 r., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] potwierdził P. C., E. R. i E. P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. K. zd. S. i K. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości E., [...], powiat[...] , województwo[...] , aktualnie terytorium [...]. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] Pismem z dnia 1 września 2011 r. zatytułowanym "Zgłoszenie do wniosku z dnia 24 kwietnia 2008 r." P. C. wniósł o dołączenie do akt wyżej przedstawionego postępowania, dokumentów dotyczących mienia pozostawionego przez J. C. poza obecnymi granicami państwa polskiego i potwierdzenia prawa do rekompensaty z tego tytułu. Zawiadomieniem z dnia 29 marca 2012 r. Wojewoda [...] przekazał wniosek P. C. według właściwości Wojewodzie[...] , który decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] odmówił potwierdzenia na rzecz P. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. C. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, w aktach sprawy dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. K. i K. C. brak jest złożonego w ustawowym terminie wniosku strony o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomość przez J. C. Z kolei z treści wniosku P. C. z dnia 1 września 2011 r., wyraźnie wynika, że wolą strony jest uzyskania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, lecz przez inną osobę, niż te określone wskazane w decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Powyższe zdaniem organu, oznacza, że jest to nowy wniosek, który nie może jednak zostać uwzględniony, gdyż złożony został po dniu 31 grudnia 2008 r. czyli upływie terminu wyznaczonego przez ustawodawcę na skłanianie wniosków o rekompensatę za mienie zabużańskie. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. C. W jego uzasadnieniu skarżący wskazał, że w chwili składania wniosku z dnia 24 kwietnia 2008 r. nie wiedział jeszcze o majątki J. C. Informację taką uzyskał później. Skarżący podkreślił jednocześnie, że organy miały wiedzę o majątku pozostawionym przez J. C, już w 1968 r. z pisma K. C. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Ministra, Wojewoda zasadnie wskazał, iż wniosek z dnia 1 września 2011 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony przez J. C, stanowi zupełnie nowy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Dotyczy on bowiem innej osoby oraz innego majątku pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęcie, iż w niniejszym przypadku jest możliwe rozszerzenie wniosku o majątek pozostawiony przez inną osobę doprowadziłoby do obejścia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. mówiącego o konieczności złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do dnia 31 grudnia 2008 r. Również pismo K. C. z dnia 16 września 1968 r. do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w sprawie przyznania J. C. prawa własności nieruchomości rolnej w gromadzie W. na jej wniosek z dnia 6 lipca 1948 r., nie jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a jedynie pismem informacyjnym. K. C. wystąpił bowiem jedynie o udzielenie informacji w sprawie nadania J. C. gospodarstwa rolnego w gromadzie W. Nawet gdyby przyjąć, iż jest to wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jak domaga się tego strona, należy stwierdzić, iż z analizy poprzednich regulacji prawnych a obowiązujących w okresie, w którym było złożone ww. pismo, nie wynika aby w przypadku braku zakończenia wszczętego wcześniej postępowania o ekwiwalent miało ono swoją "automatyczną" kontynuację po zmianie stanu prawnego. Minister wskazał, że w przedmiotowym okresie istniały przepisy, które po kolei "przejmowały" po sobie regulacje prawne dotyczące ekwiwalentu (w postaci nabycia gospodarstwa rolnego) za mienie pozostawione poza obecnymi granicami tj.: dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279, z późn. zm.), dekret z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78, z późn. zm. - art. 12-14), ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (tekst pierwotny Dz. U. Nr 17, poz. 71), oraz ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Żaden w ww. aktów nie przewidywały jednak, aby sprawy dotyczące ekwiwalentu za mienie, wszczęte i niezakończone przed ich wejściem w życie, mogły być prowadzone na ich podstawie. Przepis zakładający kontynuację postępowania zawarty został dopiero w (wydanym na podstawie art. 212 ustawy 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r., w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych zagranicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości oraz późniejszych przepisach regulujących kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie", tj. ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego oraz aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. W ocenie organu odwoławczego decyzja Wojewody [...] orzekająca o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z powodu złożenia wniosku po terminie, jest zatem w pełni uzasadniona i została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. C. wnosząc o unieważnienie decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. i uznanie, że wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej złożył w terminie oraz aby Sąd przywrócił terminu dochodzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. C. w miejscowości E., obecnie poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący zarzucił organowi, że nie wziął pod uwagę tego, że w odwołaniu z dnia 2 czerwca 2012 r. jasno uzasadnił kolejność przeprowadzania dochodzenia o rekompensatę przez członków jego rodziny oraz wskazał okoliczności w jakich miało to miejsce. W ocenie skarżącego Minister pominął kwestię zapisów Układu Pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego, a Rządem [...] Socjalistycznej Republiki Rad z dnia 9 września 1944 r. oraz okoliczności w jakich były zawarte te układy (Konferencja Teherańska i Konferencja Jałtańska). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że stosownie do powołanego przepisu postępowanie prowadzone na podstawie tej ustawy wymaga złożenia przez uprawnioną osobę odpowiedniego wniosku wraz z wymaganymi przez tę ustawę dokumentami. Zasadą wynikającą z tego przepisu jest, że postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego wszczynane jest jedynie na wniosek uprawnionej osoby i to tylko w zakresie przysługujących wnioskodawcy uprawnień. Zatem postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, jeżeli stosowny wniosek o wszczęcie postępowania nie został złożony. To strona bowiem determinuje ramy postępowania, zarówno co do podmiotu jak i przedmiotu. Zdaniem sądu w przedmiotowej sprawie rację ma Minister Skarbu Państwa stwierdzając, że wniosek P. C. o potwierdzenie prawa do rekompensaty po J.C. został złożony po terminie określonym w art. 5 ww. ustawy. Na wstępie należy przypomnieć , że na skutek wniosku m.in. P. C. z dnia 14 marca 2000 r. toczyło się postępowanie w celu wydania zaświadczenia ustalającego ekwiwalent za mienie pozostawione poza obecnymi granicami kraju przez A. C. To postępowanie zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta B. zaświadczeń z dnia 8 czerwca 2000 r. potwierdzających posiadanie przez E. R. E. P. i P. C. uprawnień do zaliczenia 1/6 wartości pozostawionej przez A. C. nieruchomości w wysokości [...] zł tj. [...] zł na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Następnie w dniu 24 kwietnia 2008 r. E. R., E. P. i P. C. złożyli wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Do wniosków zostały dołączone m.in. wyżej opisane zaświadczenia z dnia 8 czerwca 2000 r. Pismem z dnia 2 lipca 2008 r. E. R. , E. P. i P. C. sprecyzowali wniosek w ten sposób, że wnieśli o wpisanie zaświadczeń z dnia 8 czerwca 2000 r. do rejestru wojewódzkiego oraz wskazali, że wnoszą o realizację rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego. Postępowanie zakończone wydaniem wyżej określonych zaświadczeń mogło zatem dotyczyć wyłącznie nieruchomości określonej we wniosku. Osoba uprawniona, występując ze stosownym wnioskiem, decydowała zatem o zakresie sprawy administracyjnej, której dotyczyć miało wydane zaświadczenie. Organ prowadzący to postępowanie nie był uprawniony i obowiązany do zajęcia stanowiska, a wcześniej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do innych nieruchomości wymienionych w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości, które ewentualnie pozostawały własnością wnioskodawcy lub jego poprzednika prawnego, a które nie zostały objęte złożonym wnioskiem. Wnioskodawca w chwili złożenia wniosku decydował czy i jakich nieruchomości dotyczyć ma zaświadczenie. Uwzględniając powyższe dla potrzeb sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją należy przyjąć, iż przedmiot sprawy, w której nastąpiło wydanie zaświadczenia z dnia 8 czerwca 2000 r. wyznaczony został zakresem wniosku z dnia 14 marca 2000 r. Wniosek ten zmierzał zaś wyłącznie do wydania zaświadczenia odnoszącego się do gospodarstwa rolnego , pozostawionego przez A. C. w miejscowości E. Następnie decyzją Wojewody [...] z dnia 10 listopada 2009 r. stwierdzono nieważność trzech zaświadczeń wydanych przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2000 r. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. potwierdził prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. K. i K. C. nieruchomości poza obecnymi granicami. Z opisanego przebiegu postępowania administracyjnego wynika zatem, że toczące się wcześniej postępowanie dotyczyło wyłącznie nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez A. C., M. C. ( K. ) oraz K. C , bo w ten sposób zostało określone przez wnioskodawców zarówno we wniosku z dnia 14 marca 2000 r. jak i z dnia 2 lipca 2008 r. Za prawidłowe zatem należy uznać stanowisko zaprezentowane przez Ministra Skarbu Państwa w zaskarżonej decyzji, że wniosek z dnia 1 września 2011 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez J. C. należy traktować jako złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku . Art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty ograniczył w czasie możliwość złożenia takiego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu jest tym samym warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego bezskutecznym upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa, a więc następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Przedstawiając powyższe stanowisko Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został złożony wniosek o przyznanie rekompensaty wyłącznie za nieruchomość pozostawioną przez A. C. ( ewentualnie M. C. i K. C.) . Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym podanie złożone w dniu 11 września 2011 r., nazwane "zgłoszeniem do wniosku z dnia 24 kwietnia 2008 r. ", stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP , bowiem dotyczy innych nieruchomości ( stanowiących własność J. C. ) niż wskazane we wcześniejszych wnioskach z dnia 4 marca 2000 r. oraz 24 kwietnia 2008 r. Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Tym samym nie mają tu zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy. Również za prawidłowe należy uznać stanowisko organu co do niemożliwości uznania za wniosek złożony w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. pisma K. C. z dnia 16 września 1968 r. do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w sprawie przyznania J. C. prawa własności nieruchomości rolnej w gromadzie W.na jej wniosek z dnia 6 lipca 1948 r., Jest to – jak trafnie uznał organ – nie wniosek wszczynający postępowanie , ale jedynie pismo z prośbą o udzielenie informacji w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r.poz. 270) orzekł jak w sentencji .