I SA/Wa 1543/13

WyrokWSA w Warszawie2014-02-11

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nabyła lokal mieszkalny wraz z udziałem w gruncie po dacie 1 stycznia 1999 r., ale przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej o nabyciu gruntu pod drogę publiczną przez gminę, jest uprawniona do odszkodowania za ten grunt?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sprawie o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną, istotne znaczenie ma stan prawny z chwili złożenia wniosku o odszkodowanie oraz chwila wydania decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę. Osoba, która nabyła grunt w obrocie prawnym po 1 stycznia 1999 r. i została wpisana do księgi wieczystej przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej, może być uprawniona do odszkodowania, nawet jeśli nie była właścicielem gruntu w dniu 31 grudnia 1998 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Organ pierwszej instancji odmówił odszkodowania, twierdząc, że poprzedni właściciele nie udokumentowali prawa własności na dzień 31 grudnia 1998 r. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że właściciele udokumentowali swoje prawo. Miasto wniosło skargę, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, ale wskazał na konieczność ponownego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. i Zygmunta B., uchylił w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...], o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] (dawniej działki nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2, uregulowana w księdze wieczystej Kw Nr [...]) zajętej pod drogę publiczną – gminną oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną jako działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...] (dawniej działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] nr , uregulowana w księdze wieczystej KW nr [...]), zajętej pod drogę publiczną gminną - ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że poprzedni właściciele nieruchomości nie udokumentowali prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. i Z. B. podnieśli, że z dokumentów złożonych w sprawie jednoznacznie wynika, iż na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli M. B. i Z. B., jako nabytej od A. M. aktem notarialnym z dnia [...] października 1998 r., Rep. A nr [...]. Od tej chwili zostali ujawnieni w księdze wieczystej KW nr [...] jako właściciele działki nr [...] o pow. [...] m2 wraz z ulicą o pow. [...] m2. Organ odwoławczy ustalił, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. zniesiona została współwłasność nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...]. dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] uregulowanej w równych częściach tj. po 1/2 części na M. B. i A. M. Lokal nr 1 na piętrze budynku usytuowanego na przedmiotowej nieruchomości przyznano M. B., a lokal nr 2 na parterze przyznano A. M. Pozostałe urządzenia i grunt pozostały we współwłasności w częściach równych oraz wspólnym użytkowaniu. Z odpisu z księgi wieczystej KW nr [...] z [...] marca 1996 r. wynika, że z działki nr [...] odłączono i opisano w odrębnej księdze wieczystej KW nr [...] działkę nr [...] o pow. [...] m2 z ulicą o pow. [...] m2, na wniosek z dnia 3 lutego 1971 r. nr [...]. Jako właścicielka wpisana została M. L. B. Z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. wynika, że nieruchomość położona w [...], dzielnicy [...], przy ul. [...] , wpisana jest jako działka zabudowana nr [...] o pow. [...] m2 oraz teren pod ulicą [...] m2, a jako właściciel gruntu właściciel lokalu nr 1 opisanego w księdze wieczystej Kw nr [...] do połowy i właściciel lokalu nr 2 opisanego w księdze wieczystej Kw nr [...] do połowy. Właścicielem lokalu nr 1 w obowiązującej dacie była M. B., lokalu nr 2 była M. B. i jej mąż Z. B. Część tej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 zajęta została pod drogę publiczną - ul. [...] w [...]. W dniu 27 lipca 2005 r. wniosek o odszkodowanie za grunt znajdujący się pod ulicą [...] w [...] złożyła M. B.. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], ma charakter wiążący dla organów prowadzących postępowanie w przedmiocie odszkodowania za tę nieruchomość, jest ostateczna, co oznacza, iż funkcjonuje w obrocie prawym i jest wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Organ II instancji stwierdził, że skoro z akt sprawy i z decyzji Wojewody [...] wynika, kto był właścicielem części przedmiotowej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], w dniu 31 grudnia 1998 r., to w jego ocenie, odmowa przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę była niezasadna. Wojewoda podkreślił, że w sprawie nie zachodzi niepewność co do przysługiwania własności nieruchomości poprzednikom prawnym, a samo bezpodstawne kwestionowanie tego przez organ administracji, nie przesądza o istnieniu potrzeby ustalania prawa własności na podstawie innych źródeł dowodowych, ponieważ organ dysponuje dokumentami, z których bezspornie wynika, kto w dniu 31 grudnia 1998 r. był właścicielem nieruchomości przy ul. [...] i kto złożył wniosek o jego ustalenie. Brak księgi wieczystej nie może stanowić podstawy do kwestionowania tego faktu, ponieważ wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...], zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób szczegółowy i wyczerpujący oraz, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, że Prezydent [...] w decyzji z dnia [...] października 2012 r. stwierdził, że M. B. i Z. B. nie udokumentowali swojego prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Odpis z księgi wieczystej [...] z dnia [...] lipca 2005 r. obejmował tylko grunt pod placem o pow. [...] m2, nie obejmował gruntu zajętego pod drogę. Tym samym nie może być przyznane na ich rzecz odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy. Zajęcie pod drogi publiczne oznacza zajęcie nieruchomości pod drogę zaliczoną przed 1 stycznia 1999 r. do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Skarżący podniósł, że ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej Kw nr [...]. Stronami tego postępowania byli: M. B., I. P., L. L. i R. L., co potwierdza rozdzielnik tej decyzji. Z treści decyzji deklaratoryjnej Wojewody nie wynika na rzecz kogo i w jakich udziałach należało ustalić i wypłacić odszkodowanie. Stąd, w ocenie skarżącego, zaszła konieczność określenia kręgu osób, którym przysługiwało prawo własności na dzień 31 grudnia 1998 r., wskazane w treści decyzji deklaratoryjnej. Określenie katalogu osób tylko w rozdzielniku orzeczenia nie jest i nie może stanowić podstawy do określenia kręgu osób uprawnionych. Wymienionym osobom może ale nie musi przysługiwać prawo własności. Skarżący zauważył, że to na Prezydencie [...] jako na organie osoby prawnej prawa publicznego i jednocześnie płatniku spoczywa obowiązek potwierdzenia ustaleń poczynionych przez Wojewodę w decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez właściwy podmiot gruntów zajętych pod drogę publiczną. Zdaniem skarżącego, sprawa odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania została szczegółowo i wyczerpująco wyjaśniona. Podjęte zostały w tym zakresie wszelkie niezbędne działania, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Skarżący powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012, sygn. akt I SA/Wa 2324/11, że czynienie samodzielnych ustaleń wbrew treści istniejącego w księdze wieczystej wpisu co przynależności nieruchomości uchybia zasadzie ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego, a nadto godzi w zasady jawności materialnej wpisu oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, wyrażonych w art. 3 i art. 5 ustawy; z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Zasada wyrażona w art. 3 tej ustawy wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach albowiem wpis jest formą orzeczenia sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym polegającą na ujawnieniu w księdze wieczystej powstania, przeniesienia, zmiany lub ustania praw rzeczowych i wymienionych w art. 16 ustawy praw osobistych i roszczeń, a także na usunięciu niezgodności ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym i na ostrzeżeniu o takiej niezgodności co wynika wprost z brzmienia art. 6268 § 3 Kpc. Rozstrzyganie takiego zagadnienia przez organy administracji państwowej stanowi naruszenie naczelnych zasad podziału władz w państwie i sprawowania wymiaru sprawiedliwości wyłącznie przez sądy, wyrażonych w art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Organ nie posiada uprawnień do arbitralnego orzekania w oparciu o nie stwierdzoną sądownie rozbieżność pomiędzy stanem prawnym bowiem ustalenia takiego mógłby dokonać jedynie sąd powszechny w powództwie przewidzianym w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które służy ochronie interesu osoby nie wpisanej lub błędnie wpisanej do księgi wieczystej, a jego hipotezą objęte są wszystkie możliwe stany faktyczne, których stwierdzenie prowadzi do niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Wojewoda [...] twierdząc, że w niniejszej sprawie nie zostało w sposób wszechstronny i dokładny wyjaśnione to, czy M. B. inicjująca postępowanie odszkodowawcze pismem z dnia 27 lipca 2005 r. (data wpływu do organu) jest uprawniona do odszkodowania za nabycie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w [...]. Jeżeli chodzi o reguły ustalania osoby uprawnionej do odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy istotne znaczenie ma wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 (ONSAiWSA 2010/3/44). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że - co do zasady - podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia o odszkodowanie jest osoba (osoby), która w dniu 1 stycznia 1999 r. z mocy samego prawa, na podstawie art. 73 ust. 1 (przepisu o charakterze wywłaszczeniowym) utraciła własność gruntu zajętego pod drogę publiczną. Ta zasada ma zastosowanie w sytuacjach typowych, gdy pod dniu 31 grudnia 1998 r. (daty istotnej z punktu widzenia nabycia gruntu drogowego przez podmiot publicznoprawny) nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości przez właściciela wpisanego do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przed upływem terminu ustawowego z art. 73 ust. 4 ustawy i przed wydaniem przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Inna sytuacja wystąpi natomiast wówczas, gdy przed dniem 31 grudnia 2005 r. wniosek o odszkodowanie złożą spadkobiercy właściciela nieruchomości, czy też nowi właściciele nieruchomości, którzy nabyli grunt zajęty pod drogę publiczną w ramach obrotu dokonanego pod dniu 1 stycznia 1999 r. i zostali wpisani do księgi wieczystej, w sytuacji braku ujawnienia w księdze wieczystej podmiotu publicznoprawnego na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. W wyroku tym NSA stwierdził, że uprawnionym do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy może być także osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do ustalenia odszkodowania zarówno w dacie złożenia wniosku o odszkodowanie, jak i w dacie wydania decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Innymi słowy, jeżeli więc dana osoba stała się właścicielem gruntu zajętego pod drogę publiczną na mocy umowy notarialnej przenoszącej własność nieruchomości i na tej podstawie została wpisana do księgi wieczystej, a zdarzenie to miało miejsce przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, wówczas osoba taka jest uprawniona do wnioskowania o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 i 5 ustawy. Z uzasadnienia wyroku NSA wynika też, że stroną postępowania o odszkodowanie jest nie tylko osoba wnioskująca o odszkodowania, ale też osoba (osoby), która jako zbywca nieruchomości zawierała umowę przenoszącą własność nieruchomości z nabywcą, który wnioskuje o odszkodowanie. Interes prawny zbywcy, który nie złożył wniosku o odszkodowanie może się bowiem wyrażać w tym, że chce on wykazać, iż umowa przeniesienia własności nieruchomości była skuteczna i że uprawnionym do odszkodowania jest nabywca nieruchomości. Przenosząc zaprezentowane wyżej stanowisko na grunt niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie pierwszoplanowe znaczenie miało to, czy M. B. była jednym ze współwłaścicieli gruntu zajętego pod drogę publiczną ul. [...] w [...], zarówno w dacie składania wniosku o odszkodowanie, jak i w dacie wydawania decyzji stwierdzającej nabycie przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Na gruncie art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie za nieruchomość zajętą w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, nabytą w dniu 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...]ustalane jest i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Poza sporem jest to, że wniosek taki złożyła w dniu 27 lipca 2005 r., a więc w ustawowym terminie M. B. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dacie składania wniosku nie była wydana decyzja stwierdzająca nabycie nieruchomości pod drogę publiczną ul. [...] w [...]. Decyzję taką (nr [...]) wydał Wojewoda [...] w dniu [...] maja 2006 r., stwierdzając, że pod drogę publiczną została zajęta nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiąca część gruntu uregulowanego w Kw nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2006 r. Z akt sprawy wynika, że grunt o pow. [...] m2, zajęty pod drogę publiczną ul. [...] już w dacie 31 grudnia 1998 r. funkcjonował w ramach odrębnej działki ewidencyjnej i stanowił część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zapisana w Kw nr [...], natomiast na potrzeby sprawy o wydanie decyzji deklaratoryjnej z art. 73 ust. 3 ustawy grunt zajęty pod drogę publiczną został oznaczony jako działka nr [...] zapisana w Kw nr [...]. Obecnie działka nr [...] stanowi działkę nr [...] i [...] (pismo Biura Geodezji i Katastru Delegatury Dzielnicy [...] Urzędu [...] z dnia [...] marca 2012 r.). Z kolei grunt pod budynkiem przy ul. [...] o pow. [...] m2 stanowił część działki nr [...], tj. działkę nr [...], której odpowiadała dawna działka nr [...] oznaczona na mapie [...] (sprawozdanie techniczne z dnia [...] sierpnia 2005 r., odpis z Kw nr [...] z 1996 r., szkic nieruchomości Kw [...] w skali 1:1000). Trzeba wskazać, że z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] Kw nr [...] prowadzonej dla działki nr [...] wynika, że z księgi tej odłączono w 1971 r. działkę nr [...] o pow. [...] m2 z ulicą o pow. [...] m2. Dla powyższego gruntu wraz z częścią zajętą pod ulicę prowadzona była księga wieczysta Kw nr [...]. Z odpisu z Kw nr [...] nie wynika wprost kto jest właścicielem gruntu objętego tą księgą wieczystą. Z działu II tej księgi wynika, że właścicielem gruntu jest właściciel lokalu nr 1 opisanego w Kw nr [...] do połowy i właściciel lokalu nr 2 opisanego w Kw nr [...] do połowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z Kw nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, że księga ta prowadzona jest dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, natomiast w rubryce "komentarz" polu 1.9.0.1. "komentarz do migracji" podpolu A wpisano: 1. w Łamie 6 /obszar/ Działu I-O Wpisano: [...] m2 oraz teren pod ulicą [...]m2. Jeżeli chodzi o kwestię dotyczącą stanu prawnego lokali nr 1 i 2 trzeba wskazać, że na mocy postanowienia z dnia [...] grudnia 1976 r., sygn. akt [...] została zniesiona współwłasność działki nr [...] w ten sposób, że lokal nr 1 w budynku mieszkalnym przyznano na własność M. B., lokal nr 2 w budynku mieszkalnym na własność A. M., natomiast grunt pod budynkiem pozostawiono we współwłasności M. B. i A. M. w częściach równych. W dniu [...] października 1998 r. na mocy umowy Rep. A Nr [...] A. M. sprzedała M. i Z. małż. B. lokal nr 2 wraz z udziałem wynoszącym ½ części we współwłasności nieruchomości na której znajduje się budynek. Nie budzi wątpliwości Sądu, że budynek znajdował się na nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Wpis tego nabycia do Kw nr [...] nastąpił w dniu [...] października 1998 r. Na mocy umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] zawartej w dniu [...] stycznia 2000 r. M. i Z. małż. B. sprzedali R. i L. małż. L. lokal mieszkalny nr 2 wraz z udziałem w części nieruchomości wspólnej. Wpis tego nabycia do Kw nr [...] nastąpił w dniu [...] lipca 2001 r. Z kolei po śmierci R. L., co wynika z postanowienia spadkowego z dnia [...] stycznia 2002 r, sygn. akt [...], jako nowi właściciele lokalu nr 2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej ujawnieni zostali A. L. i A. L. Na mocy przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2002 r. Rep. A Nr [...] M. B. zobowiązała się sprzedać I. P. nie później, niż do dnia 30 września 2003 r. lokal nr 1 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m2, na którym znajduje się budynek. Z odpisu z Kw nr [...] wynika, że umowa przyrzeczona dotycząca sprzedaży lokalu została zawarta w dniu [...] września 2004 r., Rep. A Nr [...]. Wpis przeniesienia praw do lokalu został dokonany w dniu 7 listopada 2005 r., ze skutkiem od chwili złożenia wniosku do sądu wieczystoksięgowego, tj. od dnia 5 listopada 2004 r. (art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Z powyżej opisanego stanu prawnego wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. M. B. była współwłaścicielem gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 znajdującego się pod budynkiem, a udział w gruncie wiązał się z odrębną własnością lokalu nr 1. Jednak w dniu składania przez M. B. wniosku o odszkodowanie (27 lipca 2005 r.) M. B. nie była już właścicielem lokalu nr 1 oraz przypadającego doń udziału w gruncie pod budynkiem, ponieważ zbyła ten grunt I. P. na mocy umowy sprzedaży lokalu zawartej w dniu [...] września 2004 r., Rep. A Nr [...]. M. B. w dniu składania wniosku o odszkodowanie nie była też współwłaścicielem lokalu nr 2 wraz z przypadającym nań udziałem w gruncie pod budynkiem, ponieważ prawa swe sprzedała R. i L. małż. L. na mocy umowy sprzedaży Rep. A Nr [...] zawartej w dniu [...] stycznia 2000 r. Z powyższego wynika, że: 1) w dniu 31 grudnia 1998 r. grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] był faktycznie częścią innej działki ewidencyjnej (działki nr [...]), niż działka pod budynkiem przy ul. [...] (działka nr [...]); 2) dla obu tych działek była prowadzona wspólna księga wieczysta Kw nr [...]; 3) zawierane od 1998 r. umowy sprzedaży lokali dotyczyły gruntu znajdującego się pod budynkiem, oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2, a nie gruntu znajdującego się pod drogą publiczną ul. [...] zawierającego się w działce nr [...], a następnie oznaczonego jako działka nr [...] w decyzji deklaratoryjnej nr [...]. W niniejszej sprawie M. B. twierdzi, że legitymowała się dokumentem wskazującym, że jest właścicielem terenu znajdującego się pod ulicą [...] o pow. [...] m2. Jej zdaniem takimi dokumentami są odpis z Kw nr [...] z 2004 r. oraz odpis z elektronicznej Kw nr [...] z 2005 r., gdzie w polu "komentarz do migracji" podpolu A widnieje wpis dotyczący pow. [...] m2 oraz terenu pod ulicą [...] m2. Podzielając stanowisko M. B., że – co do zasady – migracja papierowej księgi wieczystej do postaci elektronicznej nie powoduje zmian w stanie prawnym Sąd zwraca uwagę, że wskazywane wyżej odpisy z księgi wieczystej, same w sobie, nie wskazują właściciela gruntu oznaczonego w Dziale I Kw, czy w Dziale I-O elektronicznej Kw. Dział II wskazanych ksiąg odwołuje się do właścicieli lokali nr 1 i 2. Ja wskazano wyżej w dacie składania wniosku o odszkodowanie M. B. nie posiadała już praw do lokali nr 1 i 2 w budynku posadowionym na gruncie o pow. [...] m2. Wobec tego odpisy z ksiąg wieczystych dotyczące gruntu wraz z terenem o pow. [...] m2 pod ulicą nie mogły być dowodami potwierdzającymi prawo własności M. B. do gruntu zajętego pod drogę publiczną ul. [...] w [...]. Rację należało zatem przyznać Wojewodzie [...], który w zaskarżonej decyzji kasacyjnej wskazał, że w niniejszej sprawie są dokumenty umożliwiające ustalenie, czy M. B. jest uprawniona do uzyskania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...]. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska Wojewody [...], że w sprawie o odszkodowanie organ związany jest ustaleniami poczynionymi w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], jeżeli chodzi o stan własności gruntu zajętego pod drogę ul. [...]. W sprawie o stwierdzenie nabycia gruntu zajętego pod drogę publiczną miarodajny był stan faktyczny i prawny istniejący w dacie 31 grudnia 1998 r., a w sprawie tej wydana została decyzja deklaratoryjna. Natomiast w sprawie o odszkodowanie istotne znaczenie miał stan faktyczny i prawny z chwili złożenia przez M. B. wniosku o odszkodowanie oraz chwila wydania decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. W sprawie o odszkodowanie wydawana jest decyzja o charakterze konstytutywnym, a istotne było to, czy M. B. w dacie składania wniosku była właścicielem gruntu zajętego pod drogę publiczną i w dacie wydawania przez Wojewodę [...] decyzji nr [...]. W niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, z tego powodu, że w niniejszej sprawie po dniu 1 stycznia 1999 r. był dokonywany obrót lokalami nr 1 i 2. Zatem ustalenie, czy M. B. była uprawniona do odszkodowania należało wiązać, nie z datą 31 grudnia 1998 r., ale z datą złożenia wniosku o odszkodowanie i wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Błędne było stanowisko organu pierwszej instancji, że odpis z Kw nr [...] z 2005 r. obejmował tylko grunt o pow. [...] m2. Z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575) wynikało, że Dział I-O księgi wieczystej, którego treść została przeniesiona do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym, zawiera rubrykę "komentarz", oznaczoną odpowiednio: 1.9 w dziale I-O, składającą się z jednego pola "komentarz do migracji", odpowiednio: 1.9.0.1 w dziale I-O - zawierającego zamieszczone w podpolu A wpisy lub części wpisów, ujawnione w księdze wieczystej w toku migracji, które zawierają treść nieobjętą strukturą księgi wieczystej. Z kolei § 103 ust. 2 i 3 rozporządzenia przewidywał, że dane w rubryce "komentarz", które dotyczą oznaczenia nieruchomości, podlegają wykreśleniu z chwilą pierwszego sprostowania oznaczenia nieruchomości. W przypadku zaś wykreślenia lub przeniesienia do struktury księgi wieczystej wpisu lub części wpisu z podpola A w polu "komentarz do migracji", w tym samym polu sąd wpisuje adnotację o przeniesieniu lub wykreśleniu wpisu, zawierającą datę, podstawę wykreślenia lub przeniesienia oraz informację, czy nastąpiła ona z urzędu, czy na wniosek. Z odpisu z Kw nr [...] z 2005 r. nie wynika, aby został wykreślony wpis w rubryce "komentarz" polu 1.9.0.1. "komentarz do migracji" podpolu A wskazujący, że Dział I-O obejmuje "[...] m2 oraz teren pod ulicą [...]m2". Brak było zatem podstaw do pomijania tego wpisu przez Prezydenta [...]. Wadliwe były też ustalenia organu pierwszej instancji wskazujące, że Z. B. nie udokumentował swoich praw do nieruchomości i że nie może być przyznane na jego rzecz odszkodowanie. Organ pierwszej instancji pominął to, że w niniejszej sprawie Z. B. był stroną postępowania, ale wniosek o odszkodowanie złożyła tylko M. B., która na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego była reprezentowana przez pełnomocnika syna W. B. (pismo z dnia 23 kwietnia 2010 r.), a na etapie odwoławczym przez adwokata K. T. Z akt sprawy wynika, że Z. B. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. prosił o wypłatę kwoty odszkodowania w kasie urzędu. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jednak, jaki charakter ma to pismo, zwłaszcza, czy pismo to należy traktować jako wniosek Z. B. o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę ul. [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest zgodna z prawem, jeżeli chodzi o rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 138 § 2 Kpa, ponieważ, jak Sąd wskazał wyżej, Prezydent [...] nie przeprowadził w sposób dokładny i wszechstronny postępowania wyjaśniającego w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym sprawy przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił stanowiska Miasta [...], że w niniejszej sprawie istotne znaczenie porządkujące stan prawny miałoby postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o którym mowa w art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Sąd zwraca uwagę, że kwestia ustalenia, czy osoba składająca wniosek o odszkodowanie jest właścicielem gruntu nabytego pod drogę publiczną jest przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie o odszkodowanie, a zatem Prezydent [...] miał obowiązek wyjaśnienia tej kwestii w toku postępowania administracyjnego, zwłaszcza, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ocenę, czy M. B. była osobą uprawnioną do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Sąd zwraca uwagę, że w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym sąd powszechny orzeka mając na uwadze stan prawny istniejący w dacie orzekania. W sytuacji, gdy w 2006 r. stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa gruntu zajętego pod drogę publiczną nr [...] sąd powszechny orzekając w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej byłby związany tą decyzją (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30). W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] rozpozna sprawę o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...], mając na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. W pierwszej kolejności organ wyjaśni, czy pismo Z B. z dnia 20 kwietnia 2011 r. należy traktować jako wniosek o odszkodowanie złożony w trybie art. 73 ust. 4 ustawy. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło