I SA/Wa 1543/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. G. i A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1568/16. 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A. G. i A. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1568/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną w [...] przy ul. [...] hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 5 kwietnia 2017 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 5 czerwca 2017 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 1568/16. Następnie wyrokiem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1596/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z [...] marca 2018 r. skarżące ponownie wezwały organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 1568/16. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] lipca 2018 r., A. G. i A. K. zarzuciły Prezydentowi [...] niewykonanie powyższego wyroku i wniosły o: 1) wymierzenie organowi grzywny, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznanie na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz 4) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniosły, że sprawa nie została załatwiona do dnia dzisiejszego pomimo wydania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu oraz uprzedniego wezwania organu do wykonania wyroku. Ponadto, wskazały, że poniosły krzywdę wynikającą z naruszenia ich dóbr osobistych. Skutkiem powyższego była niemożność korzystania z rodzinnych składników majątkowych oraz zignorowanie prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, co miało wpływ na sferę zdrowia skarżących i uzasadnia przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do tut. Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości. Podniósł również, że sprawie zachodzi okoliczność wyjątkowej aktywności procesowej strony. Wraz z odpowiedzią na skargę organ jest zobowiązany do ponownego przesłania akt sprawy do sądu, co uniemożliwia prawidłowe procedowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1568/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 5 kwietnia 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 5 czerwca 2017 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1596/17, ukarał organ grzywną w wysokości 1000 złotych z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżące ponownie wezwały Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 1568/16. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 31 stycznia 2017 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1568/16, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczy się równolegle sprawa o ustanowienie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.) oraz sprawa o zwrot nieruchomości w trybie art. 214 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.). Wyjaśnić trzeba, że roszczenie oparte na art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. ma pierwszeństwo przed roszczeniami opartymi na innych podstawach. W konsekwencji, przedmiotowy wniosek oparty na art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może zostać rozpoznany przed rozpatrzeniem wniosku złożonego na podstawie art. 7 ww. dekretu oraz przed rozpatrzeniem wniosku złożonego na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem, w sytuacji jednoczesnego prowadzenia opisanych postępowań, postępowanie zainicjowane wnioskiem opartym na art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno zostać zawieszone do czasu rozpoznania ww. wniosków. Z akt sprawy nie wynika jednak aby Prezydent [...] po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu zawiesił postępowanie w sprawie. Z akt nie wynika również aby organ podejmował jakiekolwiek inne czynności w sprawie. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 31 stycznia 2017 r. przybrała postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. W ocenie Sądu, przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącego wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy nie potwierdza aby taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie wystąpiła. Przy ocenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Sąd wziął również pod uwagę to, że przedmiotowa sprawa o odszkodowanie za nieruchomość nie mogłaby zostać załatwiona decyzją uwzględniającą wniosek stron (gdyby wystąpiły ku temu przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czego Sąd nie ocenia) dopóki nie zostanie ostatecznie rozpoznany wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu warszawskiego oraz wniosek złożony w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Te sprawy mają bowiem pierwszeństwo przed sprawą o odszkodowanie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).