I SA/Wa 1547/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. T. S., wnioskiem z dnia 28 marca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest renta wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną oraz że większą część uzyskiwanego dochodu przeznacza na utrzymanie i leczenie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł przeznaczone na zakup mieszkania. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną, a uzyskiwany miesięczny dochód w wysokości [...] zł przeznacza na utrzymanie i leczenie. Zauważyć jednak należy, że – jak wynika ze złożonego oświadczenia - skarżąca posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Okoliczność powyższa wyklucza możliwość uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji materialnej skarżącej, posiadającej oszczędności we wskazanej wyżej wysokości, nie można bowiem utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieposidających jakichkolwiek środków pieniężnych, a nie ulega wątpliwości, że do takich właśnie przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez wnioskodawcę środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Skarżąca do takich osób nie należy. W ocenie referendarza sądowego z posiadanych środków pieniężnych jest ona w stanie wygospodarować – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - środki na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.