I SA/Wa 1548/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. R., wnioskiem z dnia 15 lipca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości około [...] zł miesięcznie. Jedyny posiadany majątek to dom o powierzchni około [...] m² oraz nieużytki rolne. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną oraz że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie oraz leczenie. W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 23 lipca 2013 r. wnioskodawczyni nadesłała zaś dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej, w tym m.in. zaświadczenie o posiadaniu rachunku bankowego, z którego wynika, że na dzień [...] lipca 2013 r. saldo wynosiło [...] zł. W piśmie z dnia 30 lipca 2013 r. wnioskodawczyni wskazała natomiast, że zgromadzone środki pieniężne chce przeznaczyć na koszty związane z pogrzebem. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, osobom które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do niezbędnej egzystencji, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że A. R. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, nieposiadającą, poza domem, w istocie żadnego majątku. Źródło jej utrzymania stanowi zaś niewysoka renta. Zauważyć jednakże trzeba, że z analizy nadesłanego zaświadczenia o posiadaniu rachunku bankowego wynika, iż wnioskodawczyni zgromadzone ma środki pieniężne w wysokości [...] zł (stan na dzień [...] lipca 2013 r.). Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą, bez środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Sytuacji majątkowej skarżącej nie można utożsamiać z sytuacją osób nieposiadających jakiegokolwiek majątku ani oszczędności. Fakt zgromadzenia środków finansowych we wskazanej wyżej wysokości przemawia za stwierdzeniem, że wnioskodawczyni nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Przeciwnie, w ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącej, posiadającej oszczędności we wskazanej wyżej wysokości, jest dobra i jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść koszty sądowe w sprawie. Zwłaszcza, że nie ma ona nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Skarżąca, posiadając oszczędności w wysokości ponad [...] zł, do takich osób niewątpliwe nie należy. Zdaniem referendarza sądowego, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, a także biorąc pod uwagę fakt przeznaczenia zgromadzonych oszczędności na koszty związane z pogrzebem, wnioskodawczyni jest w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one w istocie do wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Pozostałe natomiast, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.