I SA/Wa 1549/08
WyrokWSA w Warszawie2009-03-05
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, określona w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r., może być uznaniowo kształtowana przez organy administracji publicznej lub sąd administracyjny?Ratio decidendi
Wysokość rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ściśle określona w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wynosi 20% wartości tych nieruchomości. Organy administracji publicznej oraz sąd administracyjny nie mają możliwości prawnej przyznania innej wysokości świadczenia, gdyż działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Świadczenie to ma charakter publiczno-prawny, a nie cywilnoprawny odszkodowania.Stan faktyczny
Skarżąca H. B. domagała się zwiększenia przyznanej jej rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP z 20% do 100% jej wartości, powołując się na trudną sytuację materialną i straty moralne. Wojewoda początkowo potwierdził prawo do rekompensaty i ustalił jej wysokość na 20% wartości nieruchomości na podstawie operatu szacunkowego. Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na ustawowe ograniczenie wysokości rekompensaty do 20%. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując rzetelność operatu i domagając się wyższej rekompensaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i ustalenia wysokości przysługującej rekompensaty oddala skargę.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] orzekającej o potwierdzeniu posiadania przez H. B., L. R. i D. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w M., powiat R., województwo [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. potwierdził posiadanie przez H. B., L. R. i D. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. B. nieruchomości poza obecnymi granicami RP położonej w M., powiat R., województwo [...] oraz ustalił wartość nieruchomości w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] września 2007 r. wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego M. B. na kwotę [...] zł (po waloryzacji kwotę [...] zł) i wysokość przysługującej całkowitej rekompensaty na kwotę [...] zł w tym na rzecz H. B. kwotę [...] zł, L. R. kwotę [...] zł, D. G. kwotę [...] zł.
Wymienione osoby wskazały jako formę realizacji prawa do rekompensaty świadczenie pieniężne wypłacone ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Ostatecznych spadkobierców R. B. wymienionych wyżej organ pierwszej instancji ustalił na podstawie znajdujących się w aktach sprawy postanowień o nabyciu spadku.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniosła H. B. podnosząc, że rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niej krzywdzące i poprosiła o zwiększenie rekompensaty z 20% na 100 % wartości pozostawionej nieruchomości motywując swoją prośbę trudną sytuacją materialną oraz poniesionymi w związku z ucieczką ze stron rodzinnych, przesiedleniem i tułaczką stratami moralnymi.
Organ odwoławczy rozpatrujący odwołanie ustalił, że w dniu 4 kwietnia 2006 r. H. B. złożyła do Wojewody [...] - Oddział Zamiejscowy w T. wniosek o rekompensatę za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP.
Minister Skarbu Państwa powołał się na ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm.) obowiązującą w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Stosownie do art. 13 ust. 2 tej ustawy zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. W obecnie obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości uznaniowego kształtowania wysokości rekompensaty przysługującej za takie mienie. Dlatego też organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji pierwszoistancyjnej.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. B. prosząc jeszcze raz o zwiększenie przysługującej jej i jej córkom 20% rekompensaty do chociażby 100% jej wartości wymienionej w operacie rzeczoznawcy, ponieważ zdaniem skarżącej wartość nieruchomości w operacie "to rażąco zaniżona kwota zbliżona do pozostawionego majątku, strat moralnych i kilkudziesięciu lat oczekiwań i nadziei wielu Polaków". Zdaniem skarżącej operat szacunkowy był nierzetelnie sporządzony i nie odzwierciedlał wartości przymusowo pozostawionego majątku rodzinnego, chociaż był przez nią i córki zaakceptowany, ponieważ uznały, że sporządzanie kolejnych operatów szacunkowych to narażanie się na kolejne straty finansowe.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Kontrola sądowoadministarcyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie problematykę rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 13 ust. 2 tej ustawy zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.
Zatem organy administracji nie miały żadnej możliwości prawnej przyznania innej wysokości odszkodowania za pozostawione mienie, o co wnosiła skarżąca zarówno w odwołaniu jak i skardze, bowiem organy administracji zgodnie z art. 6 kpa działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
W ocenie sądu również zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy został właściwie oceniony przez organy i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Operat szacunkowy również nie budzi zastrzeżeń formalnych, a wskazana w nim kwota odszkodowania została zaakceptowana przez skarżącą i pozostałe uczestniczki postępowania.
Należy także podnieść, że ustawa z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje możliwość realizacji prawa do takiej rekompensaty między innymi poprzez wypłacenie z "Funduszu Rekompensacyjnego" odpowiedniego świadczenia pieniężnego (art. 17), którego nie należy jednak utożsamiać z pełnym odszkodowaniem za utracone mienie w znaczeniu cywilnoprawnym.
Kompensacja przez państwo polskie wartości pozostawionego mienia nie miała i nadal nie ma natury i cech odszkodowania cywilnego, ale charakter sui genesis publiczno - prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło