I SA/Wa 1549/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. Wyrokiem z 28 kwietnia 2016 roku sygn. akt I SAB/Wa 72/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku M. V. (Skarżąca) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], hip. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził również, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został zwrócony organowi 21 września 2016 roku. Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 21 grudnia 2016 roku. Pismem z 21 grudnia 2016 roku Skarżąca wezwała Prezydenta miasta W. do wykonania wyroku z 28 kwietnia 2016 roku. Następnie wniosła skargę do tutejszego sądu wnosząc o wymierzenie organowi grzywny, stwierdzenie, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie jej zadośćuczynienia i rekompensaty za celowe i uporczywe działanie organu na jej niekorzyść na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta W. (Prezydent) wyjaśnił, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy spowodowane jest między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ podkreślił również, że o kolejności rozpoznania sprawy nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek Skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1396 ze zm., dalej : "p.p.s.a.") w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności lub przewlekle prowadzić postępowanie po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Procesowa przesłanka wymierzenia grzywny organowi za niewykonanie wyroku sądu administracyjnego może być spełniona, jeżeli skarżący wezwał właściwy organ po doręczeniu mu prawomocnego orzeczenia sądowego wraz z aktami sprawy. W niniejszej sprawie prawomocny wyrok z 28 kwietnia 2016 roku wraz z aktami został doręczony Prezydentowi w 21 września 2016 roku Termin do wykonania wyroku minął zatem 21 grudnia 2016 r. Skarżąca przed złożeniem skargi na niewykonanie wyroku zwróciła się pismem z 21 grudnia 2016 r. do Prezydenta o jego wykonanie. Tym samym zostały spełnione procesowe przesłanki do rozpoznania skargi. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków, mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uchylającym akt, organ administracji pozostaje w bezczynności lub przewlekle prowadzi postępowanie z przyczyn zależnych od tego organu. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce zarówno wtedy, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i wtedy, gdy wprawdzie wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 roku, VII SA/Wa 140/12, Lex nr 1146236). Analizując treść uregulowania zawartego w omawianym przepisie należy zauważyć, że przewidziana w nim możliwość wymierzenia przez sąd grzywny organowi pozostającemu w zwłoce w wykonaniu orzeczenia sądu, nie zakłada w żadnym razie automatyzmu w zastosowaniu przez sąd tej sankcji, jeśli tylko strona - po uprzednim wezwaniu organu do wykonania wyroku - wniesie skargę z żądaniem wymierzenia organowi grzywny, a sąd stwierdzi, że upłynęły ustawowe terminy załatwienia sprawy. Rozpoznając skargę strony opartą na przesłankach określonych w ww. przepisie, sąd administracyjny jest obowiązany wziąć pod uwagę nie tylko fakt niewydania przez organ odpowiedniego aktu bądź dokonania czynności, ale także rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że do dnia wniesienia skargi - mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie wykonał nałożonego wyrokiem Sądu zobowiązania do zakończenia sprawy. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu, sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać, sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, że zasadne jest wymierzenie grzywny w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w związku z nie podjęciem przez organ żadnych czynności mających na celu wykonanie wyroku uznać należało, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wniosła o przyznanie na jej rzecz zadośćuczynienia i rekompensaty za celowe i uporczywe działanie organu na jej niekorzyść na zasadach określonych w kodeksie cywilny, precyzując następnie, że wnosi o przyznanie od organu sumy pieniężnej. W ocenie sądu w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku tutejszego sądu z dnia 23 listopada 2017 roku sygn. akt. I SA/Wa 920/17, w którym wskazano, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Dodatkowo wskazać należy, że zasądzenie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Z skargi wynika, że powodem żądania przyznania sumy pieniężnej jest celowe i uporczywe działanie organu na niekorzyść Skarżącej. Jednak z treści skargi nie wynika, aby Skarżąca doznała w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Wobec powyższego brak było podstaw do przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1, § 2.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku wydane zostało na podstawie art. 151 p.p.s.a.