I SA/Wa 1549/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-27

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Joanna Skiba, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zespół dworsko-parkowy, stanowiący część majątku ziemskiego, który nie miał charakteru rolniczego, podlegał przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, mimo braku związku funkcjonalnego z pozostałą częścią majątku o charakterze rolniczym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zespół dworsko-parkowy, który nie miał charakteru rolniczego i nie wykazywał związku funkcjonalnego z pozostałą częścią majątku o charakterze rolniczym, nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Kluczowe jest, czy nieruchomość ziemska jest lub może być wykorzystywana do produkcji rolnej, a w przypadku braku takiego charakteru, czy istnieje funkcjonalny związek z częścią rolniczą majątku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylającej decyzję Wojewody w części dotyczącej stwierdzenia, że zespół dworsko-parkowy nie podlegał przejęciu na cele reformy rolnej. Skarżący Powiat K. zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że zespół dworsko-parkowy, będący częścią majątku ziemskiego, powinien podlegać przejęciu ze względu na spełnianie norm obszarowych i potencjalny związek funkcjonalny z pozostałą częścią majątku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Powiatu K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r. nr [...] w części objętej jej punktami 1 i 2 (w zakresie których zaskarżona ona została odwołaniami) i orzekł, że położony w [...] dwór wraz z parkiem, stanowiący część działki ewidencyjnej nr [...], zawierającą się w granicach konturu oznaczonego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy (Bz) oraz w granicach jednego konturu oznaczonego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków jako teren zabudowany (B), oznaczonych kolorem niebieskim na wyrysie mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do decyzji, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) – przywoływanego dalej jako: "dekret PKWN". Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Stanowiący dawną własność W. Z. majątek ziemski "[...] " o pow. ponad [...] ha, położony na ternie gminy [...], przejęty został na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W jego skład wchodził położony w [...] (zlokalizowany w obszarze aktualnej działki ew. nr [...] ) zespół dworsko-parkowy o pow. ok.[...] ha, który od 1988 r. objęty jest ochroną konserwatorską - na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] kwietnia 1988 r. Murowany dwór wraz z parkiem stanowił przy tym element większego założenia o pow. 6 ha, obejmującego także ogród warzywny z sadem, część gospodarczą i krajobrazową. Wspomniany dwór zbudowany jest na rzucie litery T z dwukondygnacyjnym korpusem głównym od zachodu i jednokondygnacyjnym skrzydłem od wschodu. Wzniesiony został w 1882 r. Otoczony był parkiem w stylu neoklasycystycznym (zwanym w dokumentach konserwatorskich parkiem właściwym), utworzonym również pod koniec XIX w. Park ten posiadał okrągłe małe place symetrycznie podbudowane zielenią ozdobną. Natomiast pozostała jego część zadrzewiona była swobodnymi grupami drzew, tworząc nieduże polany. Dwór wraz z parkiem oddzielony był murem ogrodzeniowym od pozostałych części założenia. Przy czym według ustaleń konserwatora do czasu sporządzania dokumentacji konserwatorskiej, park ten pod względem zasadniczych układów nie uległ zmianie. Istnieje on nadal w otoczeniu dworu. Budynki gospodarcze majątku, a także sad zlokalizowane były poza jego obszarem. Teren obejmujący powyższe założenie, zgodnie z protokołem podziału ziemi z [...] marca 1945 r., przekazano [...] na potrzeby Uniwersytet [...]. Następnie, na mocy rozporządzenia Kuratorium Okręgu Szkolnego w [...] z [...] maja 1947 r,. zespół pałacowo dworski przekazano Państwowemu [...]. Aktualnie obszar ten pozostaje własnością Powiatu [...] i użytkowany jest przez Dom Dziecka w [...]. Na wniosek następców prawnych byłego właściciela wszczęte zostało przed Wojewodą [...] w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 10, poz. 151 ze zm.) przywoływanego dalej jako: "rozporządzenie MRiRR", postępowanie o stwierdzenie, że część tej nieruchomości położona w [...], obejmująca zespół dworsko-parkowy (tudzież pałacowo-parkowy), jako niemająca charakteru rolnego, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W toku postępowania pierwotny wniosek ograniczony został (w trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych [...] kwietnia 2013 r.) do części działki nr [...] o pow. [...] ha, wykreślonej na stanowiącym załącznik do protokołu z oględzin planie, gdzie południowo-zachodnia granica parku przebiegała po linii istniejącego ogrodzenia. W efekcie przeprowadzonego postępowania Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 20145 r. orzekł w punkcie 1, że część nieruchomości ziemskiej "[...]" obejmująca zespół dworsko-parkowy, stanowiącą część działki nr [...], opisana szczegółowo poprzez punkty wyznaczające jej granice ujęte w stanowiącej załącznik do decyzji mapie, nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. W punkcie 2 stwierdził z kolei, że część tej nieruchomości, szczegółowo opisana w sentencji i ujęta na ww. mapie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W punkcie 3 umorzył postępowanie co do części, działki nr [...], z uwagi na modyfikacji pierwotnego żądania. Od decyzji tej w zakresie punku 1 wniósł odwołanie Powiat [...], a od punktu 2 W.Z.. W następstwie rozpoznania odwołań Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] czerwca 2018 r. uchylił decyzję Wojewody [...] w zakresie jej punktu 1 i 2 (pkt1) i stwierdził, że dwór wraz z parkiem, stanowiący część działki nr [...], zawierającą się w granicach konturu oznaczonego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy (Bz) oraz w granicach jednego konturu oznaczonego zgodnie z ewidencją gruntów i budynków jako teren zabudowany (B), oznaczonych kolorem niebieskim na wyrysie mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do decyzji, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (punkt 2). W punkcie 3 z kolei odmówił stwierdzenia, że pozostała część działki nr [...], będąca przedmiotem odwołań, nie podpadała pod działanie ww. przepisu. W części w jakiej dokonał korekty decyzji organu pierwszej instancji Minister ocenił, że fragment nieruchomości zlokalizowany poza granicami parku po stronie zachodniej (zabudowany w dacie wejścia w życie dekretu budynkami gospodarczymi) i południowo zachodniej (wchodzącej w skład większej części warzywniczo- sadowniczej) miała charakter rolny. Z tego względu podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Co do samego zespołu dworsko-parkowego, podzielił ustalenia organu wojewódzkiego, że stanowił on niezależną, wyodrębniona przestrzennie kompozycję, a sam dwór pełnił funkcje jedynie mieszkalną. Z uwagi na charakter zagospodarowania, przeznaczenie i sposób użytkowania tej nieruchomości nie miała ona charakteru rolnej. Nie była także funkcjonalnie powiązana z częścią rolną majątku. W związku z czym podlegała wyłączeniu spod przejęcia na podstawie dekretu. Formułując tę ocenę, jak też wykładając art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN i użyte w jego redakcji sformułowanie "nieruchomość ziemska" Minister, a wcześniej Wojewoda, odwoływali się do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. W 3/89 i ukształtowanego pod jej wpływem orzecznictwa sądów administracyjnych, gdzie wywodzono, że przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomość ziemską o charakterze rolniczym, a intencją ówczesnego ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. W związku z czym ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN wymaga zbadania, czy może ona lub jej części być wykorzystana do prowadzenia ww. działalności wytwórczej w rolnictwie, a jeśli nie to czy między nią a pozostałą ,rolniczą, częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Powiat [...] zarzucając jej naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj. art. art.: 7, 77 § 1 , 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewystarczający oraz nieustalenie w sposób niebudzący wątpliwości przedmiotu postępowania, a to przez brak sporządzenia dokumentacji geodezyjnej, np. mapy porównawczej bądź wykazu synchronizacyjnego. A nadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 i art. 2 ust.1 lit. e dekretu PKWN poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że niewyodrębniony prawnie i faktycznie zespół pałacowo parkowy, będący częścią składową majątki [...], spełniający normy obszarowe określone w dekrecie nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, tj. z uwagi na brak związku funkcjonalnego z pozostała częścią nieruchomości ziemskiej. Podczas gdy spełniał on przesłanki uznania go za nieruchomość ziemską podlegająca przejęciu. W motywach skargi podnosił argument, że rozstrzygając sprawę Minister ani nie uchylił ani nie zmienił decyzji organu wojewódzkiego w zakresie punktu 3, a także nie określił w stosunku do której części działki ewidencyjnej [...] aktualne pozostaje umorzenie postępowania orzeczone w decyzji Wojewody [...] . Z uwagi zaś na to, że na załączonych do decyzji mapach, dla określenie części działki której dotyczą oba organy używały różnych metod, tj. cyfrowymi punktami w przypadku Wojewody, a symbolami przeznaczenia w przypadku Ministra, nie można ustalić w stosunku do jakiej części ww. działki postępowanie zostało prawomocnie umorzone i choćby z tego względu zaskarżona decyzja jest wadliwa i winna być uchylona. Brak jest nadto w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia zmiany nazewnictwa jej przedmiotu, nazywanej przez organ II instancji a to "dworem z parkiem", a to zespołem "pałacowo-dworskim" podczas gdy organ pierwszej instancji odnosił się do "zespołu dworsko-parkowego". Niezleżenie od powyższego skarżący stał na stanowisku, że dwory w majątkach ziemskich w większości były funkcjonalnie powiązane z gospodarstwem rolnym i stanowiły całość gospodarczą, będąc niemal samowystarczalnymi. Można zatem z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że gdyby nie istniał dwór jako tzw. ośrodek majątku (najczęściej będący także siedzibą właściciela), jako centrum nadzoru to wskutek braku nadzoru właścicielskiego mogłoby gospodarstwo rolne upaść. Okoliczność zaś, że w majątku był zatrudniony rządca-administrator nie pozwala na przyjęcie, że w ten sposób właściciel wyzbył się wszystkich władczych kompetencji w stosunku do swojego majątku. Za przyjęciem możliwości podpadania części majątków ziemskich obejmujących dwory pod działanie dekretu przemawia jego zdaniem także treść § 44 rozporządzenie MRiRR, gdzie wskazane zostały składniki mienia nieruchomego, które mimo że zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, to jednak nie podlegały podziałowi w procesie parcelacji. Wśród nich wymienione zaś były zabudowania dworskie i przemysłowe. Krańcowo skarżący zauważał, że dwór w 1945 r. przeznaczony został na prowadzenie szkoły, czyli na cel zgodny z art. 1 dekretu PKWN. A fakt ten został całkowicie pomięty przez organy. W oparciu o tak sformułowane i umotywowane zarzuty wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. O oddalenie skargi wnieśli także uczestnicy postępowania – A.K., D. Z., J. Z. i M. Z.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e. dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust.2 dekretu Z treści tego przepisu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone po pierwsze "nieruchomości ziemskie" o powierzchni przekraczającym ustalony w nim normatyw, a po wtóre takie, których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w art. 1, część druga dekretu. Nie chodzi zatem o wszystkie nieruchomości, które mogły by być kwalifikowane jako "ziemskie", ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10, należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak (co do zasady) nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, jak np. przedsiębiorstwa przemysłu rolnego (zob. art. 6 dekretu). Analogiczne wnioski wypływają z wykładni pojęcia "nieruchomości ziemskiej", przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny w przywoływanej przez organy uchwały z dnia 19 września 1990 r. W. 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174), powszechnie akceptowanej w judykaturze, wedle której pod pojęciem tym rozumieć należy nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tj. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej. Objęta decyzją część działki nr [...] (oznaczona na wyrysie z mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do decyzji symbolami Bz i B) obejmowała wyłącznie dziewiętnastowieczny dwór wraz z otaczającym go parkiem w stylu neoklasycystycznym, (zwanym w dokumentacji konserwatorskiej "parkiem właściwym"), utworzonym w tym samym okresie, który pod względem zasadniczych układów nie uległ zmianie do czasów współczesnych (vide opracowanie katalogowe z lutego 1981 r. i dołączony do niego szkice parku, decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] kwietnia 1988 r. – k.272-286). Taki stan istnieć musiał zatem również w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co znajduje zresztą potwierdzenie w ujęcia parku o pow. [...] ha jako odrębnej pozycji przy opisie resztówki [...] w protokole zdawczo odbiorczym z [...] czerwca 1948 (k. 165). Uwzględniając zatem fakt, że za użytki rolne po myśli § 4 rozporządzenia MRiRR, uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe, objęty postepowaniem fragment dawnego majątku [...], bez wątpienie charakteru rolnego nie miał. W związku z czym mógł on podlegać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN jedynie wówczas, gdyby pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią nieruchomości mających charakter rolniczy i mógł być wykorzystany na cele reformy rolnej. Przy czym oceniając ten ostatni aspekt, należy mieć na uwadze, że o ile dla realizacji celów opisanych w art. 1 ust. 2 lit. a-c dekretu PKWN (upełnorolnienia lub utworzenia nowych gospodarstw rolnych, tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej) możliwe było przejmowanie gruntów rolnych wraz ze znajdującymi się na nich obiektami kubaturowymi, to jednak dla realizacji celów opisanych lit. e i d, możliwe było przejmowanie jedynie gruntów. W tych jednostkach redakcyjnych przepisu mowa jest bowiem o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie "odpowiednich obiektów") na realizację określonych celów, a więc stworzenie odpowiedniego rezerwuaru gruntów na te cele przeznaczonych. Stąd powoływanie się przez skarżący Powiat na fakt, że dwór w [...] w 1945 r. przeznaczony został na prowadzenie szkoły, nie może być utożsamiany z realizacją celu reformy założonego w art. 1 ust. 2 lit. d, polegającego na "zarezerwowaniu odpowiednich terenów dla szkół (...)". Z tych względów urządzenie w budynku dworu placówki oświatowej (obecnie Domu Dziecka) przy ocenie możliwości podpadania go pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN nie ma żadnego znaczenia. W tej sytuacji brak poczynienia w uzasadnieniu decyzji rozważań w aspekcie tej okoliczności, nie oznacza, że stan faktyczny sprawy nie został właściwie ustalony lub rozpoznany. Odwoływanie się z kolei przez skarżącego do treści § 44 rozporządzenia MRiRR jako dowodu na to, że także dwory podlegały przejęciu na cele reformy rolnej, jest w tym wypadku o tyle chybione, że przepis dotyczy wykluczenia mienia z podziału, a nie kwestii jego przejęcia. Nie neguje on zatem samego przejścia własności, ani go nie potwierdza. Zakazuje natomiast faktycznego podziału ziemi (art. 10 ust. 1 dekretu PKWN), jej składników bądź przejętych wraz nią obiektów. Dotyczy przy tym tylko takiego mienia, które objęte było działaniem dekretu, a więc nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym, z uwzględnieniem innych jej części funkcjonalnie ze sobą połączonych, co w niektórych wypadkach mogło prowadzić do przejęcia także zabudowań dworskich. Dokonując natomiast oceny ewentualnego zaistnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parowym, a częścią rolniczą majątku należy mieć na uwadze, że tego rodzaju związek zakłada wzajemną zależność pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a resztą majątku przeznaczoną na cele ściśle rolnicze prowadzącą do tego, że bez części dworskiej część rolna nie mogła funkcjonować. Tak rozumianej zależności w sprawie – jak trafnie wywiódł Minister - stwierdzić nie sposób. Na ternie dworu i otaczającego go parku żadna działalność o charakterze rolniczym nie była prowadzona, a same zabudowania dworskie i gospodarcze były od dworu oddzielone kompozycyjnie (na co wskazywał m.in. w załączonej do akt opinii z [...] lipca 2008 r. dyrektor Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków – k. 532) i co znajduje także potwierdzenie w przywoływanych już wyżej szkicach parku. Wystrój dworu, jego otoczenie ogrodowe i funkcja poszczególnych pomieszczeń dostosowane były do potrzeb życia rodziny Zakrzeńskich, a nie działania gospodarczo handlowego. Osoby w nim pracujące realizowały zadania służby domowej, a nie pracowników folwarcznych. Sam natomiast zarząd gospodarstwa rolnego skupiał się w "rządcówce", zlokalizowanej poza parkiem i spoczywał w ręku zatrudnionego w tym celu administratora, którym jak wynika z oświadczeń syna byłego właściciela był przed wojną J. S., a w trakcie okupacji osoba o nazwisku P.(k. 403). Oświadczenie to koresponduje przy tym z treścią znajdujących się w aktach fragmentów wspomnień J. S.(k. 520). A okoliczności te nie zostały podważone przez stronę skarżącą. Fakt, że w omawianej sprawie w majątku ziemskim zatrudniony był administrator, którego siedziba znajdowała się poza zespołem dworsko-parkowym świadczy przy tym o oderwaniu centrum decyzyjnego od osoby właściciela zamieszkującego ów zespół, a tym samym przeniesieniu centrum kierowniczego poza jego teren. Sam park, wedle oświadczenia przywoływanego wyżej syna właściciela, w latach 1939 – 1944 był oddzielony do pozostałej części majątku trwałym ogrodzeniem. Oświadczenie to jest o tyle wiarygodne, że resztki ogrodzenia w postaci słupa od bramy wjazdowej zachował się do czasów współczesnych (vide fotografia nr 3 na k. 91). Wspominają o nim także służby konserwatorskie. W tym stanie rzeczy nie sposób wyprowadzić wniosku, by ta część majątku pozostawała w tego rodzaju związku z pozostała częścią majątku (o charakterze rolnym), która powodowałby, że ta ostanie bez kompleksu tworzącego zespół dworsko-parkowy nie mogła funkcjonować. Nie może zmieniać tej oceny podnoszony przez skarżącego argument, że właściciel majątku z samego przynależnego mu do nieruchomości tytułu miał decydujący głos w sprawach związanych z funkcjonowaniem prowadzonego gospodarstwa rolniczego, a wyznaczając administratora (rządcę) tego uprawnienia nie utracił. Dla istnienia funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parowym, a częścią rolniczą majątku nie wystarcza bowiem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ani związek podmiotowy przez osobę właściciela, ani też same powiązania finansowe i terytorialne (por. wyrok NSA z 25 lipca 2018 r. I OSK 2163/16 Lex nr 2564644). Ustalenie zatem przez Ministra, że część nieruchomości dawnego majątku W. Z., stanowiąca zespół parkowo-dworski, w granicach określonych na stanowiącym załącznik do decyzji wyrysie mapy ewidencyjnej oznaczonych symbolami B i Bz nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN odpowiada prawu, a zarzut naruszenia tego przepisu i art. 1 dekretu pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw. Wbrew temu co twierdzi skarżący odwołanie się przy określeniu przedmiotu rozstrzygnięcia do treści wyrysu z mapy ewidencyjnej i oznaczonych tam konturów wyznaczających granice poszczególnych użytków wchodzących w skład działki nr [...], co do których wrażono stanowisko o niepodpadaniu pod działanie ww. przepisu (w punkcie 1 decyzji), oraz co do podpadania pod jego działanie (w punkcie 2 decyzji) nie powoduje, że przedmiot ów określony został w sposób nieprecyzyjny, czy mogący budzić wątpliwości. Mapa ta (stanowiąca integralną część decyzji) posiada oznaczoną skalę z wyraźnie wyodrębnionymi (linią przerywaną) granicami konturów poszczególnych użytków. Zatem ustalenie przedmiotu rozstrzygania nie nastręcza jakichkolwiek problemów. To natomiast, że stanowi ona cześć dawnego majątku [...] nie jest kwestionowane. Wynika również z porównania treści znajdujących się w aktach szkiców majątku z okresu wprowadzenia reformy, a także pozostałych dokumentów geodezyjnych, w tym sporządzonej przez geodetę uprawnionego M. C.mapy stanu prawnego działek nr [...] i [...] z naniesionymi granicami dawnej działki nr [...], obejmującej część resztówki [...], w skład której wchodził m.in. zespół dworsko-parkowy (k. 378). W tej sytuacji sporządzenie dodatkowej dokumentacji geodezyjnej obrazującej lokalizację przedmiotowej nieruchomości jawić by się musiało jako czynność zbędna. Jej brak nie powoduje w szczególności, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach jest niepełny, a poczynione na jego podstawie ustalenia stanu faktycznego wadliwe. To zaś oznacza, że sformułowany w tym aspekcie zarzut naruszenia art. art.: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. jest chybiony. Brak z kolei odniesienia się do części rozstrzygnięcia Wojewody [...] ujętej w punkcie 3 decyzji o umorzeniu postępowanie, wynikał z zakresu zaskarżenia tej decyzji, który owego punktu nie obejmował. Niezaskarżenie te części decyzji powodowało bowiem, że uzyskała ona walor ostateczności, a przez to nie mogła być objęta zakresem orzekania w postępowaniu odwoławczym. Posłużenie się zaś przy oznaczeniu założenia architektoniczno-krajobrazowego, co do którego organy rozstrzygały różnymi pojęciami ("zespół dworsko-parkowy" – w przypadku organu wojewódzkiego, "zespół pałacowo-parkowy" czy "park z dworem" – w przypadku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) stanowi jedynie wyraz posługiwania się przez nie dla jego opisu określeniami o charakterze synonimicznymi. Posłużenie się zaś przez organy obu instancji przy opisie tej samej rzeczy odmiennymi sformułowaniami, ale o tożsamym znaczeniu semantycznym, nie prowadzi do zmiany przedmiotu orzekania. Stąd zastosowanie takiego zabiegu językowego przy redagowaniu treści decyzji – wbrew temu co sugeruje skarżący - nie wymagało uzasadnienia. W związku z czym jego brak nie czyni decyzji wadliwą. Skoro zatem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego, jak też istotnego uchybienia procedurze administracyjnej, to wniesiona na nią skarga, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło