I SA/Wa 155/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Martyna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. G., K. W., J.C., E. K., A. W., A. C. i W. C. na niewykonanie przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz M. G., K. W., J. C., E. K., A. W., A. C. i W. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.G., K. W., J. C., E.K., A.W., A.C. i W. C. pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że pomimo upływu terminu do wykonania wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14, organ nie wydał decyzji w kwestii odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] . Podnieśli, że niniejsza skarga jest już kolejną skargą w sprawie niewykonania powołanego wyroku, a w uprzednio zapadłym w tej sprawie wyroku z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1286/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył grzywnę za niewykonanie powołanego orzeczenia, a mimo to wyrok z dnia 23 września 2014 r. nie został wykonany. Jednocześnie podnieśli, że pozostało bezskuteczne pismo skarżących z dnia [...] listopada 2016 r. wzywające organ do wykonania tego wyroku. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w sprawie wystąpiły trudności w ustaleniu, w jakiej dacie poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni możliwości władania działką. Organ podkreślił, że pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wyznaczonego przez Sąd oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Pomimo bowiem upływu zakreślonego terminu, Prezydent [...] do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi, czyli ponad 2 lata, nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14, co czyni zasadną przedmiotową skargę na niewykonanie tego wyroku. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14 uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zakreślony przez Sąd powołanym wyrokiem termin do wydania decyzji upłynął bezskutecznie w dniu 11 maja 2015 r. Wobec nierozpoznania powołanego wniosku odszkodowawczego w terminie wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 23 września 2014 r, skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wystąpili do Sądu ze skargą na niewykonanie wyroku. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przy ulicy [...] , ozn. hip. [...] do czasu przedłożenia przez stronę adresu zamieszkania jednego ze współwłaścicieli nieruchomości - J. B. , ewentualnie postanowień Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktów poświadczenia dziedziczenia po zmarłym współwłaścicielu oraz wskazania adresów żyjących następców prawnych. Jednocześnie organ zobowiązał stronę do wystąpienia do właściwych sądów powszechnych bądź notariuszy z wnioskami o dokonanie powyższych czynności w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Postanowienie to jest ostateczne, a do dnia rozpatrzenia skargi postępowanie to nie zostało podjęte. Po rozpoznaniu skargi z dnia 1 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1286/15 wymierzył Prezydentowi [...].grzywnę w wysokości [...] zł za niewykonanie wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14. Od wydania przez Sąd wyroku z dnia 22 października 2015 r. organ nadal przez ponad rok nie załatwił sprawy w przedmiocie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co skutkowało wystąpieniem przez skarżących z kolejną skargą z dnia 5 grudnia 2016 r. na niewykonanie powołanego wyroku z dnia 23 września 2014 r., która to skarga zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe. Stosownie do art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent [...].został już ukarany grzywną w wysokości [...] zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta [...].za dalsze niewykonanie powołanego wyroku. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wydaniu wyroku z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 180/14 ma już obecnie charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania, szczególnie w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że organ w tym czasie dokonywał nielicznych czynności w sprawie w bardzo odległych odstępach czasowych i nie prowadził wzmożonych działań w celu wydania decyzji kończącej sprawę merytorycznie. Jednocześnie ze strony organu brak było reakcji na monity skarżących dotyczących wykonania wyroku. Wydaje się, że dopiero kolejne wystąpienie przez skarżących w dniu 5 grudnia 2016 r. do Sądu ze skargą na niewykonanie wyroku skłoniło organ do podjęcia działań (pisma z dnia [...] stycznia 2017 r.) w celu załatwienia sprawy oraz poinformowania stron postępowania o przyczynach zwłoki w zakończeniu postępowania. Podkreślić przy tym należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.