I SA/Wa 1551/16

POSTANOWIENIE Dnia 23 stycznia 2018 r. Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia I. przyznać E. L. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] grudnia 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy E. L., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej męża jest dochód o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie na który składa się wynagrodzenie wnioskodawczyni z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł oraz renta chorobowa męża w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że jest osobą niepełnosprawną, spłacającą kredyt mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada niewykończony dom i nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, w tym grunty orne stanowią [...] ha oraz mieszkanie służbowe o powierzchni [...] m ². Innych nieruchomości, oszczędności na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Jako stałe zobowiązania i wydatki podała spłatę kredytu w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2017 r. wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zapytano wnioskodawczynię kiedy i na jaki cel zaciągnęła kredyt i w jakiej wysokości oraz do kiedy będzie go spłacać. Wezwano do podania wielkości domu w m ² oraz szacunkowej jego wartości, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni podała tylko informację, że dom jest niewykończony. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, gdzie wraz z mężem mieszka, czy w domu, który jak podała jest niewykończony, czy też w innym lokalu lub mieszkaniu służbowym, jeśli tak, należało podać wielkość lokalu/mieszkania w m ² oraz wyszczególnić i podać miesięczne koszty związane z jego utrzymaniem, (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych i płynnych, itp.). Zapytano wnioskodawczynię jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość oraz czy uzyskuje, a jeśli tak, to jaki dochód z tytułu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Wezwano wnioskodawczynię do podania, czy uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy posiadanej nieruchomości rolnej lub jej części, jeśli tak, należało podać ich wysokość oraz czy uzyskuje dochody z tytułu sprzedaży zbóż bądź innych płodów rolnych, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy posiada inwentarz żywy, a jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz czy uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży, jeśli tak, należało podać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zapytano wnioskodawczynię, czy otrzymuje dopłaty unijne lub inne do posiadanego gospodarstwa rolnego, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości oraz czy posiada pojazdy mechaniczne lub maszyny rolnicze o wartości powyżej [...] zł, jeśli tak, należało wskazać jakie oraz ich przybliżoną wartość rynkową i rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (zakup paliwa, ew. naprawy). Wezwano wnioskodawczynię do podania, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z umowy o pracę uzyskuje jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zapytano, czy wnioskodawczyni uzyskuje pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy posiada konta bankowe, dewizowe, lokaty, jeśli tak, należało nadesłać kserokopię wyciągów z posiadanych kont bądź lokat z ostatnich dwóch miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu [...] stycznia 2018 r. do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe informacje. Z nadesłanych wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni w 2014 r. zaciągnęła kredyt na wykończenie domu, który będzie spłacać przez [...] lat, z miesięczną ratą w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że powierzchnia domu wynosi [...] m ², jednak z uwagi na to, że prace wykończeniowe w domu nie zostały zakończone mieszka wraz z mężem w mieszkaniu służbowym o powierzchni [...] m ². Wnioskodawczyni podała, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą [...] zł, plus opłaty za internet i opał [...] zł, w sumie [...] zł. Jako koszty związane z utrzymaniem domu wnioskodawczyni wskazała drobne remonty i malowanie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, z dzierżawy posiadanej nieruchomości rolnej, jak również ze sprzedaży zbóż bądź innych płodów rolnych, czy sprzedaży zwierząt hodowlanych. Oznajmiła, że otrzymuje dopłaty unijne w wysokości [...] zł, które nie wystarczają na niezbędne prace polowe. Podała, że koszty związane z utrzymaniem pojazdów mechanicznych lub maszyn rolniczych wynoszą powyżej [...] zł w sezonie. Wskazała, że oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę nie uzyskuje żadnego innego dochodu, jak również nie otrzymuje pomocy od rodziny, dzieci, instytucji społecznych czy państwowych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że nie posiada konta dewizowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej ww. sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych ze spłatą kredytu i utrzymaniem mieszkania oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania koszty te ograniczają się jedynie do uiszczenia ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioskodawczyni uiściła opłatę kancelaryjną za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Uznano zatem, że wnioskodawczyni jest w stanie ponieść ewentualne koszty sądowe samodzielnie, które nie będą wyższe niż uiszczona opłata kancelaryjna za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.