I SA/Wa 156/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w T. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 156/08 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie [...] w T. w B. wnosiło o uchylenie postanowienia Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] uchylającego postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta Z. i Gminy T. z dnia [...] czerwca 1980 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z. w obrębie [...] stanowiącej działki nr [...] - w części dotyczącej wezwania następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości do przedstawienia prawomocnych postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po J. T., zaś w pozostałym zakresie utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 1980 r., wydaną na wniosek [...] Parku [...] w Z., Naczelnik Miasta Z. i Gminy T. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w Z., w obrębie [...], stanowiącej działki o numerach ewidencyjnych [...] o powierzchni odpowiednio [...] ha i [...] ha, wykazanej w księdze wieczystej za liczbą wykazu hipotecznego [...] Kw [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. a ponadto o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzję tę zaadresowano do szeregu właścicieli hipotecznych nieruchomości wymienionych z imienia i nazwiska w załączniku nr 1 do decyzji a ponadto wskazano w jej sentencji osobę użytkownika nieruchomości - w osobie J. T. Prowadząc postępowanie o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2001 r., w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. , zawiesił postępowanie nadzorcze do czasu wykazania następstwa prawnego po zmarłym J. T. Powyższe spowodowane zostało dołączeniem do akt sprawy niepoświadczonej kserokopii prawomocnego aktu własności ziemi, wydanego w dniu [...] czerwca 1980 r. przez Naczelnika Miasta Z. i Gminy T., w trybie przepisu art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstwa rolnych ( Dz. U. Nr 27, poz. 250 ), z którego wynikało, że przedmiotowa nieruchomość – w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej – stanowiła własność J. T. Rozpatrując zażalenie od tegoż postanowienia - złożone przez uczestniczące w postępowaniu nadzorczym Stowarzyszenie [...] w T. – Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zajął stanowisko, że J. T. – w chwili wywłaszczenia – nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, gdyż właścicielami jej były osoby ujawnione we wspomnianym załączniku nr 1 dotyczącym decyzji wywłaszczeniowej. Podzielając przy tym pogląd Wojewody, że w niniejszej sprawie ustalenie wszystkich spadkobierców byłych właścicieli ma cechę prejudycjalności, organ odwoławczy utrzymał w mocy, co do zasady, postanowienie o zawieszeniu postępowania, natomiast uchylił je w części, w jakiej zobowiązywało ono wnioskodawców do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. T. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą wniosło Stowarzyszenie [...] w T. Skarżący w skardze podniósł, że – jego zdaniem – z tej przyczyn, ze w sprawie działało Stowarzyszenie [...] w T. to brak było podstaw do żądania złożenia w tej sprawie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po osobach wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto skarżący zauważył, że nie wszystkie osoby wymienione w tymże załączniku były – w dacie wywłaszczenia – właścicielami wywłaszczanych działek. Były nimi bowiem jedynie osoby wpisane do księgi wieczystej Kw [...], wymienione w załączniku nr 2 do decyzji. Wymienienie zaś w decyzji wywłaszczeniowej osób wykazanych w [...] było pomyłkowe. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarzuty zawarte w skardze stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sprawując kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany treścią zarzutów i wniosków zawartych w skardze. Ocenia legalność zaskarżonego aktu w granicach danej sprawy a szczególności jest zobowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie zawierają wady kwalifikowanej, która stanowiła by podstawę do stwierdzenia nieważności tego rodzaju orzeczenia. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie je poprzedzające, rażąco naruszają prawo, skutkowało to stwierdzeniem ich nieważności. W tym rozumieniu zatem skarga okazała się uzasadniona. Jak wynika z akt administracyjnych oba postanowienia wydane w tej sprawie skierowane zostały do szeregu osób, w tym m. in. do: S. B., J. B. i A. M. Osoby te jednak w dacie wydawania w/w orzeczeń już nie żyły. S. B. zmarł bowiem w dniu [...] lipca 2001 r. a spadek po nim nabyli: S. P., J. B., H. Ł. i M. B. Z. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 25 kwietnia 2002 r. sygn. akt [...]). A. M. zmarła w dniu [...] sierpnia 2001 r. a jej spadkobiercami zostali: J. M., H. W., J. M., M. W., S. M., J. M., A. M. i A. M. ( vide: postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 7 lutego 2007 r. sygn. akt [...]). Z kolei J. B. zmarł w dniu 26 sierpnia 1998 r. a prawa do spadku po nim nabyli: H. B., Z. C., B. B., A. S. i H. P. ( vide: postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt [...]). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie sadowoadministracyjnym nieprawidłowe ustalenie zdolności prawnej osoby, potraktowanej jako strona postępowania, pociąga za sobą wadę nieważności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01 oraz z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 ). W obu tych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Prowadzi to do konkluzji, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania a w konsekwencji wydać decyzji, czy jak w tym wypadku – postanowienia. Gdyby zaś doszło do wydania tego rodzaju orzeczenia , obarczone będzie ono wadą nieważności. Nadmienić również wypada, że w wyroku z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 również Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż w każdym przypadku, przy braku przepisu szczególnego, wyłączającego wprost stosowanie prawa cywilnego, do oceny zdolności prawnej osoby ( jednostki ) należy stosować przepisy kodeksu cywilnego. Oznacza to wiec, że zdolność prawną człowiek nabywa od chwili urodzenia i posiada ją do chwili śmierci. Biorąc zatem powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające je naruszają przepis art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a., Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji,