I SA/Wa 156/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez S. K. odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015 r., nr [...]. Postanowienie Ministra Skarbu Państwa wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] października 2015 r, Wojewoda [...] odmówił S. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. oraz W. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości J., powiat [...], województwo [...]. Decyzja ta przesłana została pełnomocnikowi S. K. – G. K. na adres wskazany w znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwie z [...] lipca 2014 r., a jej odbiór potwierdziła w dniu 14 października 2015 r. własnoręcznym podpisem S.K. - jako pełnoletni domownik. Odwołanie od powyższej decyzji pełnomocnik strony nadał w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2015 r. W tym stanie rzeczy Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Organ zauważył, iż przewidziany w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin na wniesienie odwołania od decyzji Wojewody [...], upłynął skarżącej 28 października 2015 r. Odwołanie zaś nadano w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego 30 października 2015 r. Przy czym w jego treści nie zawarto prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Na postanowienie to S. K., reprezentowana przez G. K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jego uchylenia. Sformułowane w skardze zarzuty koncentrowały się na wykazywaniu nieprawidłowości w postępowaniu Wojewody [...] i wadliwości podjętej przez ów organ decyzji z [...] października 2015 r. Skarżąca kwestionowała także poprzedzające tę decyzję postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. - wyznaczające jej termin na przedłożenie operatu szacunkowego, którego niewykonanie w zakreślonym terminie stanowiło zasadniczy powód odmowy potwierdzania prawa do rekompensaty. Natomiast w tej części skargi, która odnosiła się bezpośrednio do zaskarżonego postanowienia z [...] grudnia 2015 r. podnosiła, że pominięta w nim została kwestia jej wieku, która to okoliczność wpływa na jej ograniczone możliwości skutecznego prowadzenia własnych spraw urzędowych. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2016 r., pełnomocnik skarżącej dodatkowo zwraca uwagę, że w skardze zawarty został wniosek o przywrócenie terminu i powinien on zostać pozytywnie rozpatrzony, gdyż ewentualne uchybienie powstało bez winy strony i przy zachowaniu należytej staranności, a powstałe braki zostały uzupełnione w możliwie najszybszym terminie. Podnosił także, że ustalone przez organ ewentualne przekroczenie terminu wynosiło tylko dwa dni, a to w zestawieniu z dwudziestosześcioletnim okresem prowadzenia niniejszego postępowania przed organami administracji publicznej oraz wiekiem wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że jest ono nieznaczne i nie powinno skutkować zamknięciem drogi do rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z ostrożności procesowej pełnomocnik wnioskował również o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że skarga została wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Stąd żądanie przywrócenia terminu do jej wniesienia było bezprzedmiotowe. Przechodząc zaś do merytorycznej oceny skargi, przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że sądy administracyjne nie rozstrzygają spraw administracyjnych za organy administracji publicznej, ale jedynie dokonują kontroli podejmowanych przez owe organy aktów pod względem ich zgodności z prawem. Przy czym nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną, sądy te związane są granicami danej sprawy (por. art. 134 § 1 powołanej ustawy). Te z kolei wyznaczone są treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tym wypadku postanowienia Ministra Skarbu Państwa z [...] grudnia 2015 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez S. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015 r. o odmowie ww. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Poczynienie na wstępie tych ogólnych uwag było konieczne ze względu na formułowane w skardze zarzuty odnoszące się do decyzji Wojewody [...] i poprzedzającego jej wydanie postanowienia z [...] lipca 2015 r., które to akty nie mogą być kontrolowane w niniejszym postępowaniu, gdyż wykraczają poza granice sprawy wyznaczonej zaskarżonym postanowieniem. Dokonując natomiast kontroli legalności postanowienia Ministra Skarbu Państwa z [...] grudnia 2015 r. Sąd ocenił, że jest ono zgodne z prawem, a przy jego podejmowaniu Minister w sposób właściwy zinterpretował oraz zastosowała art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) powołana dalej jako: "k.p.a.", Przepis ów, w zdaniu pierwszym stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin w jakim wnosi się odwołanie od decyzji, określa z kolei art. 129 § 3 k.p.a., stanowiąc że należy to uczynić w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Termin ten charakter zawity, co oznacza, że realizacja czynności procesowej, dla której został on ustanowiony, po jego upływie jest bezskuteczna. W sytuacji zatem stwierdzenia uchybienia terminu do jej dokonania organ zobligowany jest do wydania postanowienia o treści wynikającej z art. 134 k.p.a. Tego rodzaju rozstrzygnięcie – jak słusznie zauważał Minister- nie zależy od uznania organu, a samo uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozpatrzenie przez organ administracji publicznej środka odwoławczego wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony stanowi kwalifikowaną wadę prawną określona w art. 156 § pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia ostatecznego, a wiec takiego, które korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA z 25.08.2009 r. sygn. akt V SA/Wa 306/09 Lex nr 556804). Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika natomiast bezspornie, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 2015 r. została skutecznie doręczona skarżącej 14 października 2015 r. (vide znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji). Ostateczny termin, w jakim mogła ona wnieść od tej decyzji odwołanie upłynął zatem w dniu 28 października 2015 r., który to dzień był dniem roboczym (środa). Tymczasem odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym dopiero 30 października 2015 r., co potwierdza data stempla pocztowego umieszczona na kopercie, w której było ono do organu przesłane. W takiej zaś sytuacji organ zobligowany był uznać, że jej realizacja nastąpiła z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, że pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje faktu złożenia odwołania z uchybieniem terminu, uznając jedynie - jak można wnioskować z argumentacji podnoszonej w skardze – że przekroczenie terminu było nieznaczne, a wynikało z wieku skarżącej (88 lat) i związanej z tym nieporadności, która mogła zapomnieć o przesyłce i nie zapisać jej daty wpływu. Podnosił również, że w zestawieniu z przewlekłością, której dopuściły się organy zajmujące się niniejszą sprawą (wskazał, że postępowanie trwało 26 lat) – dwa dni opóźnienia są nieznaczne i nie powinny powodować tak dotkliwych skutków. Argumentacja ta jednak nie zasługuje na uwzględnienie i nie może mieć znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia, którego istotą było stwierdzenie samego faktu uchybienia terminu. Organ bowiem stwierdzając przekroczenie terminu na wniesienie odwołania zobowiązany jest wydać postanowienie o jego uchybieniu i rozstrzygnięcie to nie mam charakteru uznaniowego. Skala przekroczenia terminu nie ma w tym wypadku jakiegokolwiek znaczenia. Nie ocenia on wówczas także okoliczności jakie przyczyniły się do jego przekroczenia, a jedynie stwierdza fakt jego zaistnienia. Tym samym podnoszone przez skarżącą powody, które doprowadziły do takiego stanu rzeczy mogłyby podlegać ocenie jedynie w przypadku złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, przy podejmowania w tym przedmiocie przez organ odwoławczy stosownego postanowienia na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Takiego wniosku jednak – jak trafnie zwracał uwagę Minister - wnosząc spóźnione odwołanie, skarżąca nie składała. Odnosząc się do podniesionego w piśmie z 25 kwietnia 2016 r. postulatu uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o przywrócenie terminu, stwierdzić należy, że wnioskowała ona w niej jedynie o ewentualne przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jeżeli natomiast jej intencją było, aby wniosek ten dotyczył przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (na co może wskazywać przywołanie w nim art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), to do jego rozpoznania właściwy jest organ administracji publicznej, a nie Sąd, który – jak już wspomniano na wstępie - jedynie kontroluje działalność organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.