I SA/Wa 1561/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. P. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia H. P. na postanowienie Dyrektora Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. orzekającego o zwrocie podania z dnia [...] lutego 2013 r., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Podaniem z dnia [...] lutego 2013 r. H. P. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o "przyznanie alarmów ze wszystkich stron, ubezpieczenia wszystkiego od wszystkich nieszczęść i zdarzeń, przyznania ochrony z formy ochroniarskiej". We wniosku wyjaśnił, że oczekuje pomocy w tym zakresie ponieważ nie jest w stanie opłacić ochrony z renty. W związku z powyższym wnioskiem, w dniu [...] lutego 2013 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego wynika, że wnioskodawca prosi o pokierowanie w celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia i życia przed napadami i od złodziei. Równocześnie prosi o pokierowanie do założenia alarmów oraz przyznanie ochrony i ubezpieczenia wszystkiego od wszelkich nieszczęść i zdarzeń, ponieważ nie jest w stanie ponieść ich kosztów. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. wydanym z upoważnienia Burmistrza Gminy [...] przez Dyrektora ŚOPS w [...] orzeczono o zwrocie podania z dnia [...] lutego 2013 r. na podstawie art. 66 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przypadku podania H. P. brak jest organu właściwego do przyznania pomocy na założenie alarmów, opłacenie ubezpieczenia mienia oraz ochrony firmy ochroniarskiej, ponieważ właściciel nieruchomości indywidualnie zawiera stosowne umowy mające na celu ochronę jego dóbr. Na postanowienie powyższe H. P. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W treści swego zażalenia wskazał, że zwraca się z prośbą o udzielnie pomocy przeciw złodziejom w gospodarstwie rolnym. Zaznaczył, że złożył podanie o pomoc w tej sprawie do sądu rejonowego, lecz z sądu został skierowany do ŚOPS w [...]. Podkreślił, że z otrzymywanej renty spłaca zadłużenie i nie stać go na opłatę alarmów, ochrony i ponoszenia opłat za ubezpieczenie gospodarstwa. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium wskazało, że z treści podania H. P. z dnia [...] lutego 2013 r. oraz wniosków formułowanych przez niego w toku postępowania wynika, że oczekuje on od ŚOPS w [...] przyznania mu pomocy na założenie alarmów, ubezpieczenia mienia od nieszczęść i zdarzeń oraz przyznania ochrony z firmy ochroniarskiej. W ocenie organu odwoławczego tak sformułowane żądania strony, organ pierwszej instancji winien w ponownym postępowaniu dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu H. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwracając się z prośbą o "ponowne rozpatrzenie w celu udzielenia mu pomocy przeciw złodziejom". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie niniejszej wniosek taki zawarty został w odpowiedzi na skargę. Skarżący natomiast przychylił się do wniosku organu. Zgodnie zaś z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Natomiast zgodnie z art. 134 powyższej ustawy Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając niniejszą sprawę pod kątem wyżej wskazanych kryteriów, stwierdzić należało, że skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydane na podstawie przepisu art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z kwalifikowanym naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ niższego stopnia w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Podjęcie decyzji przez organ I instancji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie może być natomiast sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W takim przypadku organ odwoławczy ma wyłącznie kompetencje kasacyjne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że w sprawie tej wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie przez organ odwoławczy w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej trybu przewidzianego w art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja organu I instancji istotnie, zdaniem Sądu, jest wadliwa ponieważ organ ten nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Uchylając orzeczenie Dyrektora Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] orzekające o zwrocie podania H. P. z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ pierwszej instancji powinien był rozpatrzeć je merytorycznie traktując jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego. Z takim stanowiskiem organu Sąd w pełni się zgadza. Jak wynika bowiem z treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy. Zadania te natomiast należną do kategorii zadań o charakterze obowiązkowym. Słusznie zatem Kolegium uznało postanowienie orzekające o zwrocie podania skarżącego za nieprawidłowe i uchyliło je, wskazując na konieczność merytorycznego rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, ze złożonych w trakcie postępowania przez H. P. wniosków i pism wyraźnie wynika, że oczekuje on pomocy od Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłków celowych na założenie alarmów, ubezpieczenia mienia od nieszczęść i zdarzeń oraz na ochronę. Nie sposób zatem podzielić stanowiska organu pierwszej instancji, że brak jest organu właściwego do rozpoznania takiego wniosku. Jak wskazano powyżej rozpoznawanie takich wniosków oraz przyznawanie pomocy w formie zasiłków celowych należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Zadania te realizowane są natomiast przez Gminne i Środowiskowe Ośrodki Pomocy Społecznej. Odnosząc się natomiast do treści skargi z której wynika, że skarżący oczekuje rozstrzygnięcia merytorycznego przez Sąd, podnieść należy, że sąd administracyjny nie jest władny do wydania takiego rozstrzygnięcia w sprawie. Sądy administracyjne jedynie kontrolują działalność administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Ponadto na marginesie zauważyć należy, że kwestionowane przez skarżącego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest w istocie orzeczeniem dla niego korzystnym, gdyż zobowiązuje ono Ośrodek Pomocy Społecznej do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie zasiłków celowych. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.