I SA/Wa 1565/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przez J. O.. W uzasadnieniu decyzji SKO podało, że organ pierwszej instancji odmówił odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na mocy decyzji z [...] grudnia 2003 r., [...] kwietnia 2004 r., [...] sierpnia 2004 r., [...] grudnia 2004 r., [...] marca 2005 r., [...] września 2005 r. i [...] grudnia 2005 r. na łączną kwotę [...] złotych. Ogólną zasadą - zgodnie z art. 98 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) - przy nienależnie pobranych świadczeniach jest ich zwrot przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej i to niezależnie od dochodu rodziny. Jedynie w przypadkach szczególnych właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu (art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest z założenia niezależny od dochodu rodziny, ale nie może też wiązać się z powstaniem nadmiernego obciążenia i niweczenia skutków udzielonej mocy. Dochód trzyosobowej rodziny J. O. wynosi ogółem [...] zł, co daje [...] zł na osobę. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie będzie się wiązał z nadmiernym obciążeniem godzącym w pierwszoplanowe potrzeby rodziny, a będzie mógł zostać pokryty ze środków wydawanych obecnie na poślednie potrzeby, np. telefony komórkowe. Mimo wskazania przez pracownika Wojewódzkiego Urzędu Pracy ofert pracy dla kobiet na stanowisku kasjer, sprzedawca ora księgowa J. O. nie wykazała zainteresowania podjęciem zatrudnienia i tłumaczyła to nauką w systemie zaocznym. Okoliczności tej nie można uznać za utrudniającą podjęcie zatrudnienia, skoro sama nauka w systemie zaocznym jest z zasady skierowana do osób pracujących. W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek szczególnie uzasadniający odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i co za tym idzie winna mieć zastosowanie zasada ogólna. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy znaczenie ma również kwestia źródła powstania obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Obowiązek ten jest związany z zatajeniem posiadanych przez J. O. środków finansowych i doprowadzeniem GOPS-u w G. do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem. Zostało to stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu wymierzającym m.in. środek karny w postaci zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. O. podała m.in., że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., gdyż poszukuje zatrudnienia. Po rozmowie z doradcą zawodowym zdecydowała podnieść swoje kwalifikacje by podjąć odpowiednią pracę. Ofertę pracy jako księgowa podejmie, lecz w zasięgu takiej nie ma. Podała również, że jako sprzedawca pracowała, lecz nie jest to odpowiednia oferta, gdyż dochód netto wynosi [...] zł miesięcznie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd skargę uwzględnił, lecz z innych przyczyn niż w niej podane. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przesłane akta administracyjne nie zawierają istotnych dokumentów pozwalających Sądowi na ocenę prawidłowości zaskarżonych decyzji. Wprawdzie w decyzji pierwszej instancji napisano, że wydawana jest na wniosek z 23 lutego 2007 r., ale w aktach tego dokumentu nie ma. Decyzja Wójta Gminy G. została doręczona skarżącej 4 czerwca 2007 r. Odwołanie złożono 22 czerwca 2007 r. Na podstawie akt nie sposób ustalić w jaki sposób zostało wniesione (osobiście, czy za pośrednictwem poczty). Z pieczątki na tym odwołaniu wynika, że zawierało 7 załączników, których w aktach nie ma. Jeżeli datą złożenia odwołania jest 22 czerwca 2007 r., to wpłynęło ono po terminie, który upływał w dniu 18 czerwca 2007 r. Z pisma GOPS wynika, że odwołanie wysłane zostało z W. ale nie dołączono koperty umożliwiającej ustalenie daty nadania. Nie jest możliwe również określenie daty doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2007 r. z powodu braku zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Powyższe powoduje, że Sąd nie mógł zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Jest to o tyle istotne, że rozpatrzenie odwołania złożonego po terminie powodować może stwierdzenie nieważności decyzji odwoławczej. Także konieczna jest kontrola terminu wniesienia tego środka ze względu na treść art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ stwierdza to postanowieniem, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W ponownym postępowaniu konieczne będzie uzupełnienie materiału dowodowego, w tym o dokumenty pozwalającego ustalić termin wniesienia odwołania. W razie ustalenia, że złożone zostało po terminie zachodzić będzie podstawa do zastosowania w sprawie art. 134 k.p.a. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.