I SA/Wa 1568/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi H. W., M. W., K. P., S. P., J. B., W. B., A. P., G. D., B. P., M. W., T. B., D. P., A. S., Z. K., D. W., G. K., M. W., A. A., M. W. i L. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 754/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących H. W., M. W., K. P., S. P., J. B., W. B., A. P., G. D., B. P., M. W., T. B., D. P., A. S., Z. K., D. W., G. K., M. W., A. A., M. W. i L. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. W., M. W., K. P., S. P., J. B., W. B., A. P., G. D., B. P., M. W., T. B., D. P., A. S., Z. K., D. W., G. K., M. W., A. A., M. W. i L. W. skargą z dnia 17 lipca 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 754/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku H. W. z 3 marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. Jako "[...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku. Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo skierowania kolejnego wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że na obecnym etapie postępowania zachodzi konieczność zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia daty, w której dawni właściciele lub ich następcy prawny zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania ww. nieruchomością. Pismem z 16 sierpnia 2018 r. wystąpiono o nadesłanie akt lokalizacyjnych, decyzji lokalizacji szczegółowej, kserokopii innych dokumentów i zdjęć lotniczych. Ponadto uzupełniono dokumentację geodezyjną dotyczącą przedmiotowej nieruchomości. Skarżący zostali poinformowani o przyczynach uniemożliwiających zakończenie sprawy. Z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie określonym w wyroku z 12 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 754/15, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania sprawy o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość, w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 14 kwietnia 2016 r. Następnie na skutek złożonej skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1604/16 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 12 stycznia 2016 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dwóch tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i to pomimo wezwania skarżących do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku. Zaznaczenia wymaga, że po otrzymaniu w dniu 18 maja 2017 r. prawomocnego wyroku z dnia 9 stycznia 2017 r. wymierzającego grzywnę w wysokości 500 zł, organ podjął czynności w sprawie dopiero 16 sierpnia 2018 r., a więc po ponad rocznej bezczynności. Organ zwrócił się wówczas do Urzędu [...] Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla [...] o nadesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości, decyzji o lokalizacji szczegółowej i kserokopii innych dokumentów oraz do Centralnego Archiwum Wojskowego o nadesłanie zdjęć lotniczych obejmujących ww. nieruchomość z 1958 r. Następnie pismem z 17 sierpnia 2018 r. organ poinformował strony o aktualnym stanie sprawy oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. W ocenie powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować, doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Strona skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie omawianego przepisu powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej. Omawiany przepis stwarza jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej, co wymaga do jego uwzględnienia, wykazania przez stronę występującą z wnioskiem, istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17). W przedmiotowej sprawie zawarto w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej, jednakże strona w uzasadnieniu skargi powołała się jedynie na okoliczność bezczynności organu prowadzącego postępowanie. Strona skarżąca nie przedstawiła zatem argumentacji uzasadniającej zrekompensowanie jej poniesionej krzywdy, w tym nie wykazała jej istnienia i rozmiaru, przez co brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku. W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).