I SA/Wa 1572/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art 144 kpa utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...]z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], którym zawieszono postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]hip. Nr [...] do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego powadzonego przez Ministra Finansów w trybie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych (DZ. U. Nr 12, poz. 65). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożył M. M. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w [...]przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta [...] przeszły na własność Gminy [...], a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Z dniem [...] maja 1990 roku powyższy grunt stał się własnością Dzielnicy Gminy [...] , co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 1998 r. a na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41 poz. 361 ze zm.) przeszedł na własność Miasta [...]. Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez Gminę [...] nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 roku, tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] W dniu [...] lipca 1948 roku do Zarządu Miejskiego [...] wpłynął wniosek podpisany przez pełnomocnika "[...]" Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ozn. hip. [...]. Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] października 1956 r. Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Decyzją nr [...] z dnia 1 października 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność ww. orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1956 r. Aktem notarialnym rep. [...] Nr [...]sporządzonym w dniu [...] maja 2010 r. A. M., działający jako likwidator "[...]" Związek [...] Spółki Komandytowej dr [...] z siedzibą w [...], zbył na rzecz M. M. w stosunku do nieruchomości hip. nr [...] prawa i roszczenia wynikające z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Prezydent [...] odmówił M. M. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w ewidencji jako część działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Aktem notarialnym rep. [...] numer [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r. M. M. dokonał sprzedaży, na rzecz M. M., prawa i roszczenia do nieruchomości ozn. hip. nr [...], wynikające z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...]hip. Nr [...] do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego powadzonego przez Ministra Finansów w trybie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o regulowaniu roszczeń finansowych (DZ. U. Nr 12, poz. 65). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w jego ocenie postępowanie prowadzone przed Ministrem Finansów posiada bezpośredni wpływ na postępowanie prowadzone w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zdaniem organu, wydana przez Ministra Finansów decyzja zostanie również uwzględniona przez Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do powyżej wskazanego gruntu. Ustalenia dokonywane przez Ministra Finansów oddziaływają na postępowanie o przyznanie prawa własności czasowej zarówno w sferze przedmiotowej jak i podmiotowej. Organ powołał się na analogiczne stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wyrażone w postanowieniu z dnia [...] maja 2011 roku, nr [...], utrzymującym w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2011 roku, nr [...], o zawieszeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z uwagi na prowadzone przez Ministra Finansów postępowanie w trybie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Zażalenie na ww. postanowienie złożył M. M. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie, a ponadto związek zagadnienia wstępnego ze sprawą administracyjną wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie. W ocenie Kolegium, taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ powołał się następnie na treść art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i podniósł, że jak wynika z akt sprawy, Minister Finansów prowadzi postępowanie w sprawie zastosowania w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]w zakresie działek nr [...] i [...], w granicach nieruchomości Hip [...] i Hip [...] wyżej wskazanej ustawy. Wskazał, iż postępowanie przed Ministrem Finansów dotyczy nieruchomości, co do której M. M. wnosi o przyznanie prawa własności czasowej, a więc prawa użytkowania wieczystego. W ocenie organu, rozstrzygnięcie wieńczące to postępowanie stanowi zatem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wydanie decyzji w sprawie przyznania M.M. prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest zatem, w ocenie Kolegium, bezpośrednio zależne do wyniku postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów, co przemawia za zawieszeniem postępowania na podstawie powołanego przepisu kpa. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w zażaleniu obejmujących m. in. kwestię wypłaty odszkodowania osobom nieuprawnionym, Kolegium wyjaśniło, iż zarzuty te nie mają wpływu na prawidłowość postanowienia o zawieszeniu postępowania, gdyż dotyczą w istocie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Finansów i powinny zostać podniesione na tym etapie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył M. M. wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w związku z naruszeniem prawa materialnego, ewentualnie z ostrożności procesowej, o uchylenie w całości ww. postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w związku z naruszeniem przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: - przepisów prawa materialnego, to jest art. 1 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz SkarbuPaństwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65) poprzez uznanie, że prowadzone przez Ministra Finansów postępowanie w trybie przepisów ww. ustawy w związku z wypłatą na rzecz spadkobierców jednego z komandytariuszy Spółki, będącej przedwojennym właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w [...] jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy o ustanowienie na jego rzecz prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości przy ul. [...]; - przepisów prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarzem.st. Warszawy (dalej "Dekret") poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż nie ulega wątpliwości, że jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości, który nie otrzymał żadnego odszkodowania na mocy umowy indemnizacyjnej i nie mógł otrzymać takiego odszkodowania jako spółka nie będąca zagraniczną osobą prawną; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że wydanie decyzji w sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego chociaż takie zagadnienie nie występuje w niniejszej sprawie, w której stan prawny nie budzi żadnych wątpliwości, co zostało potwierdzone w toku postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] oraz poprzez wydanie dwóch zaświadczeń z upoważnienia Prezydent [...] nr [...]z dnia [...] lutego 2010 r. oraz nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż odszkodowanie za udziały w spółce [...] zostało przyznane A.F. wbrew zapisom Układu zawartego pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych a Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej z dnia [...] lipca 1960r. Wskazał, iż w dacie utraty własności przez [...] (w dniu [...] listopada 1945r.) A. F. był wyłącznie polskim obywatelem, a nie posiadał wówczas obywatelstwa USA, a zatem fakt wypłaty odszkodowania nie mógł spowodować żadnych skutków prawnych. Skarżący podniósł również, iż A. F. jako osoba fizyczna nie miał żadnych praw do nieruchomości warszawskiej przy ul. [...]hip. "Nieruchomość [...]. nr [...]", gdyż prawa takie przysługiwały wyłącznie [...] Związek [...] Spółka Komandytowa [...]S.W. Na rzecz spółki [...] nie wypłacono żadnych odszkodowań, co powoduje, że brak jest podstaw do zastosowania, w odniesieniu do gruntu nieruchomości przy ul. [...], przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. Ponadto, skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wskazując, iż Biuro Gospodarki Nieruchomościami potwierdziło wydanymi zaświadczeniami nr [...] z dnia [...].02.2010r. oraz nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., że tytuł własności do nieruchomości przysługiwał [...] Związek [...] Spółce Komandytowej [...]i z jej wniosku toczy się postępowanie o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ulicy [...]hip. Nr [...]. Powołał się również na złożone do akt sprawy opinie prawne potwierdzające niedopuszczalność wydania decyzji o przejęciu udziałów w gruncie nieruchomości przy ul. [...] na mocy umów indemnizacyjnych wobec faktu, że właścicielem nieruchomości była Spółka, a nie osoby fizyczne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z [...] sierpnia 2015 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...]o zawieszeniu postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]hip. nr [...] do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Finansów w trybie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 roku o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do oceny czy toczące się przed Ministrem Finansów postępowanie w sprawie zastosowania, w stosunku do nieruchomości położonej przy ulicy [...]hip. nr [...], przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. stanowi tzw. zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu tejże nieruchomości. Przepisy kpa nie definiują wprawdzie pojęcia zagadnienia wstępnego, ale – w myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych - zagadnieniem wstępnym jest takie postępowanie, którego wynik ma bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Oznacza to sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego ocena może być przedmiotem odrębnego postępowania. Przyjmuje się przy tym, iż pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem, a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej musi zachodzić stosunek zależności, co oznacza, że sprawa administracyjna może zostać rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 49/08, LEX nr 499886). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać trzeba, iż zaskarżone postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oznaczonego dawnym nr hip [...]. Jak jednocześnie wynika z akt sprawy, i co jest bezsporne, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczy się obecnie przed Ministrem Finansów postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania do ww. nieruchomości przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Stosownie do art. 2 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Zatem, prowadząc postępowanie w tym trybie Minister Finansów, po ustaleniu, iż zostały spełnione przesłanki ustawowe określone w ww. przepisie tj. nieruchomość została faktycznie przejęta na rzecz Państwa, w związku z czym dawny właściciel wystąpił do odpowiedniej Komisji Odszkodowawczej o przyznanie odszkodowania, które zostało przyznane z tytułu utraty praw do nieruchomości, ma obowiązek wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności spornych nieruchomości, która jest podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości. Z powyższego wynika, iż przyznanie odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego (którego celem jest wynagrodzenie szkód) powodowało przejście własności mienia, z którym wiązało się to odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa, a po stronie osoby otrzymującej odszkodowanie powodowało utratę praw do tego mienia i związanych z nim roszczeń majątkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2001 r., I SA 3403/01, nie publik.). W ocenie Sądu, wyjaśnienie kwestii przyznania odszkodowania na mocy układu indemnizacyjnego zawartego w dniu [...] lipca 1960 r. za utratę praw i związanych z nimi roszczeń majątkowych do nieruchomości położonej przy ul. [...] w granicach nieruchomości hip. [...] i [...] ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości. Ustalenia dokonane w postępowaniu przed Ministrem Finansów dotyczące tego czy ww. nieruchomość została faktycznie przejęta na rzecz Państwa, w związku z czym następcy prawni komandytariusza spółki [...] wystąpili do Komisji Stanów Zjednoczonych ds. Uregulowania Roszczeń Zagranicznych o przyznanie odszkodowania z tytułu przejęcia aktywów [...], w tym przedmiotowej nieruchomości położonej przy dawnej ul. [...], które to odszkodowanie zostało przyznane z tytułu utraty praw do ww. nieruchomości pozwolą na niewątpliwe ustalenie wszystkich elementów stanu prawnego, zarówno w sferze podmiotowej jak i przedmiotowej, w toczącym się przed Prezydentem [...] w trybie dekretu [...] postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na względzie, Sąd podzielił stanowisko organów, iż w niniejszym postępowaniu wystąpiła przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W związku z powyższym, niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez organy powołanego przepisu. Ponadto, za niezasadne Sąd uznał podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wskazać trzeba, iż w rozpoznawanej sprawie kontrola Sądu dotyczyła wyłącznie zasadności zawieszenia postępowania tj. tego czy w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zatem, zarzuty dotyczące przyznania i wypłaty odszkodowania za udziały w spółce [...] wbrew zapisom Układu, nieposiadania przez A. F. jako osoby fizycznej praw do nieruchomości warszawskiej przy dawnej ul. [...] czy braku podstaw do zastosowania w odniesieniu do gruntu ww. nieruchomości przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r., jako dotyczące w istocie postępowania toczącego się przed Ministrem Finansów, nie mogły podlegać ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.